Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 90 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 90 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 4,1 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 4,1 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 6 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 6 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 8,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 8,5 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 40 m/s i ma ona upaść 105 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 40 m/sR = 105 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 55 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 28 m/sθ = 60°h = 55 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 55 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 55 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 1,9 kg na nici o długości 0,9 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 6 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 1,9 kgr = 0,9 mv = 6 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się na odcinku 9 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,4. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 5 kgθ = 35°μ = 0,4d = 9 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 500 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° ściśnięto o 15 cm, opierając o nią klocek o masie 2 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,2. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Samochód o masie 1700 kg jadący z prędkością 18 m/s uderza w stojący samochód o masie 1800 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 1700 kgv1 = 18 m/sm2 = 1800 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 4,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 1,5 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 25° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 4,5 kgL = 1,5 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Wahadło matematyczne ma długość 0,2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 0,2 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Ciężarek na sprężynie o k = 220 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 8 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 1 cm od położenia równowagi.
k = 220 N/mA = 8 cmx = 1 cm
U = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 300 Hz porusza się z prędkością 34 m/s od nieruchomego obserwatora. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 300 Hzv = 343 m/svs = 34 m/s
f′ = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 532 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,1 mm. Ekran jest oddalony o 1,5 m. Znajdź odległość y1 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 1.
λ = 532 nmd = 0,1 mmL = 1,5 mm = 1
y1 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 69,44 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 90/3,6 = 25 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 25²/(2·4,5) = 69,44 m
Odpowiedź
s = 69,44 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 74 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(4,1 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1406 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1406))/(2·4,905) = 3,884 s
Głębokość
d = ½·9,81·3,884² = 74 m
Odpowiedź
d = 74 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,781 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (24,25 + √(588 + 1079))/9,81 = 6,634 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 14·6,634 = 92,88 m
Odpowiedź
x = 92,88 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 20,78 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·55) = 20,78 m/s
Odpowiedź
vmax = 20,78 m/s (74,79 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 94,64 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 1,9·9,81 + 1,9·6²/0,9 = 18,64 + 76 = 94,64 N
Odpowiedź
T = 94,64 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 144,6 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 49,05·0,8192 = 40,18 N
F = μN = 0,4·40,18 = 16,07 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 16,07·9 = 144,6 J
Odpowiedź
Wf = 144,6 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,541 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·500·0,15² = 5,625 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 5,625/(19,62·(0,342 + 0,2·0,9397)) = 0,541 m
Odpowiedź
d = 0,541 m
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 141634 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·18/3500 = 8,743 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1700·18² = 275400 J
Kafter = ½·3500·8,743² = 133766 J
Utracona energia
ΔK = 275400 − 133766 = 141634 J
Odpowiedź
ΔK = 141634 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 624,4 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 1,5·(1 − cos 25°) = 0,1405 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,1405) = 1,661 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 4,512·1,661/0,012 = 624,4 m/s
Odpowiedź
v = 624,4 m/s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: T = 0,8971 s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(0,2/9,81) = 0,8971 s
Odpowiedź
T = 0,8971 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: U = 0,011 J
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Energia całkowita
E = ½·k·A² = ½·220·0,08² = 0,704 J
Energia sprężyny w x
U = ½·k·x² = ½·220·0,01² = 0,011 J
Odpowiedź
U = 0,011 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 272,9 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …