Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 54 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 1,1 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 7 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 54 km/htr = 1,1 sa = −7 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 6 m/s z krawędzi dachu na wysokości 40 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 6 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 8,5 m/s i zatrzymuje się po 9,2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 8,5 m/sd = 9,2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 1,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 1,5 kgm2 = 1,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 20° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 18 m/sθ = 20°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 21 m/sθ = 50°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 80 m z prędkością 70 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.
r = 80 mv = 70 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
Wózek o masie 4,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 4,65 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 1,5 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 4,5 kgh = 4,65 mR = 1,5 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,35. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 6 m wzdłuż zbocza.
θ = 35°μ = 0,35d = 6 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 1,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 5000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 4 kgh = 1,5 mL = 2 mμ = 0,25k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 3,5 kgm2 = 2 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1900 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1800 kg. Wraki sczepiają się i suną 13,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,75. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Ciężarek o masie 2,3 kg na sprężynie o k = 340 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 7 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 2 cm od położenia równowagi.
m = 2,3 kgk = 340 N/mA = 7 cmx = 2 cm
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,6 kg na sprężynie o k = 250 N/m odciągnięto o 7 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.
m = 3,6 kgk = 250 N/mA = 7 cm
amax = m/s²
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 1000 Hz poruszające się z prędkością 30 m/s i obserwator poruszający się z prędkością 20 m/s oddalają się od siebie. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 1000 Hzv = 343 m/svs = 30 m/svo = 20 m/s
f′ = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 633 nm pada pod kątem prostym na siatkę o 1200 liniach na milimetr. Znajdź kąt θ1 maksimum rzędu 1.
N = 1200 mm⁻¹λ = 633 nmm = 1
θ1 = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 32,57 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 54/3,6 = 15 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 15·1,1 = 16,5 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 15²/(2·7) = 16,07 m
Suma
d = 16,5 + 16,07 = 32,57 m
Odpowiedź
d = 32,57 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,532 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−40 = 6·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 6·t − 40 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (6 + √(6² + 2·9,81·40))/9,81 = 3,532 s
Odpowiedź
t = 3,532 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,4003
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 8,5²/(2·9,2) = 3,927 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 3,927/9,81 = 0,4003
Odpowiedź
μ = 0,4003
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,415 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (16,09 + √(258,8 + 294,3))/9,81 = 4,037 s
Odpowiedź
t = 4,037 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: θ = 25,72 °
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Jednostki
v = 70/3,6 = 19,44 m/s
Kąt przechyłki
tan θ = v²/(r·g) = 19,44²/(80·9,81) = 0,4818
θ = 25,72°
Odpowiedź
θ = 25,72°
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ntop = 52,97 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość z zasady zachowania energii
v² = 2·9,81·(4,65 − 2·1,5) = 32,37 m²/s²
Siły
Zwrot do środka jest dodatni.
N = m·v²/R − m·g = 4,5·32,37/1,5 − 44,15 = 52,97 N
Odpowiedź
Ntop = 52,97 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 5,811 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·6·(0,5736 − 0,35·0,8192)) = 5,811 m/s
Odpowiedź
v = 5,811 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 12,53 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 39,24·(1,5 − 0,25·2) = 39,24 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 39,24 → x = √(2·39,24/5000) = 0,1253 m = 12,53 cm
Odpowiedź
x = 12,53 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 0,8182 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3,5 − 2)/(3,5 + 2)·3 = 0,8182 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 2)·3 = 3,818 m/s
Odpowiedź
v′1 = 0,8182 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 27,45 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(340/2,3) = 12,16 rad/s
Prędkość w x
v = ω·√(A² − x²) = 12,16·√(0,07² − 0,02²) = 0,8156 m/s
Odpowiedź
v = 0,8156 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: amax = 4,861 m/s²
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(250/3,6) = 8,333 rad/s
Maksymalne przyspieszenie
amax = A·ω² = 0,07·8,333² = 4,861 m/s²
Odpowiedź
amax = 4,861 m/s²
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 866 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …