Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot potrzebuje do startu prędkości 280 km/h, a użyteczny pas startowy ma długość 1900 m. Jakie stałe przyspieszenie a jest potrzebne przy starcie z miejsca?
v₀ = 0v = 280 km/hs = 1900 m
a = m/s²
2.KinematykaTrudny
Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2,5 m/s² przez 6 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 12 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.
a1 = 2,5 m/s²t1 = 6 st2 = 12 sa3 = −5 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 2,5 kg i 1,5 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 2,5 kgm2 = 1,5 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 7 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 7 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 75° do poziomu i upadła 60 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 75°R = 60 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 15° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 50 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 19 m/sθ = 15°h = 50 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
W rotorze w wesołym miasteczku uczestnicy stoją przy ścianie pionowego walca o promieniu 2,2 m. Gdy obraca się on wystarczająco szybko, podłoga opada, a tarcie utrzymuje ich w górze. Współczynnik tarcia statycznego wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość kątową ω w rad/s.
r = 2,2 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 0,4 kg na lekkiej nici o długości 0,6 m jest obracana po okręgu pionowym. W najniższym punkcie jej prędkość wynosi 9,5 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu Ttop nici w najwyższym punkcie.
m = 0,4 kgr = 0,6 mvbottom = 9,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,4. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 10 m wzdłuż zbocza.
θ = 40°μ = 0,4d = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 5 kgh = 2,5 mL = 3 mμ = 0,2k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 5 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 5 kgm2 = 3,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,6 kg uderza w ścianę z prędkością 11 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 5 m/s. Kontakt trwa 20 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,6 kgvin = 11 m/svout = 5 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 1,2 m ma przy małych wychyleniach okres 3,57 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 1,2 mT = 3,57 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,6 kg na sprężynie o k = 490 N/m odciągnięto o 16 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 3,6 kgk = 490 N/mA = 16 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Małe źródło wysyła dźwięk równo we wszystkich kierunkach. Poziom wynosi 85 dB w odległości 10 m od niego. Znajdź poziom β2 w odległości 20 m, pomijając pochłanianie i odbicia.
β1 = 85 dBr1 = 10 mr2 = 20 m
β2 = dB
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 532 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 1,5 m. Znajdź odstęp Δy między sąsiednimi jasnymi prążkami.
λ = 532 nmd = 0,15 mmL = 1,5 m
Δy = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: a = 1,592 m/s²
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v = 280/3,6 = 77,78 m/s
Przyspieszenie
a = v²/(2s) = 77,78²/(2·1900) = 1,592 m/s²
Odpowiedź
a = 1,592 m/s²
2.Kinematyka
Odpowiedź: s = 247,5 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość maksymalna
v = a1·t1 = 2,5·6 = 15 m/s
Droga w każdej fazie
s1 = ½·2,5·6² = 45 m
s2 = 15·12 = 180 m
s3 = 15²/(2·5) = 22,5 m
Droga całkowita
s = 45 + 180 + 22,5 = 247,5 m
Odpowiedź
s = 247,5 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 18,39 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (2,5 − 1,5)·9,81/(2,5 + 1,5) = 2,453 m/s²
Siła naciągu z lżejszego ciężarka
T − m2·g = m2·a → T = 1,5·(9,81 + 2,453) = 18,39 N
Odpowiedź
T = 18,39 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,962 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (4,918 + √(24,18 + 981))/9,81 = 3,733 s
Odpowiedź
t = 3,733 s
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: ω = 2,524 rad/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Siły działające na uczestnika
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Prędkość kątowa
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,7·2,2)) = 2,524 rad/s
Odpowiedź
ω = 2,524 rad/s
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ttop = 40,55 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość w najwyższym punkcie
Energia kinetyczna zamienia się w energię potencjalną na wysokości 2r.
vtop² = 9,5² − 4·9,81·0,6 = 66,71 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
Siła naciągu i siła ciężkości są skierowane w dół, do środka.
T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,4·66,71/0,6 − 0,4·9,81 = 40,55 N
Odpowiedź
Ttop = 40,55 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: v = 8,124 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·10·(0,6428 − 0,4·0,766)) = 8,124 m/s
Odpowiedź
v = 8,124 m/s
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 43,17 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(2,5 − 0,2·3) = 93,2 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 93,2 → x = √(2·93,2/1000) = 0,4317 m = 43,17 cm
Odpowiedź
x = 43,17 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 3,529 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (5 − 3,5)/(5 + 3,5)·3 = 0,5294 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 3,5)·3 = 3,529 m/s
Odpowiedź
v′2 = 3,529 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 9,6 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,6·(5 + 11) = 9,6 N·s
Odpowiedź
J = 9,6 N·s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: g = 3,717 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,2/3,57² = 3,717 m/s²
Odpowiedź
g = 3,717 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 6,272 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(490/3,6) = 11,67 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·490·0,16² = 6,272 J
Odpowiedź
E = 6,272 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β2 = 78,98 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Stosunek natężeń
I₂/I₁ = (10/20)² = 0,25
Nowy poziom
β₂ = 85 + 10·log₁₀(0,25) = 78,98 dB
Odpowiedź
β2 = 78,98 dB
Każde podwojenie odległości obniża poziom o około 6 dB.
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: Δy = 5,32 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …