Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,5 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 700 m.
v₀ = 0a = 3,5 m/s²s = 700 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 55 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 30 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y nad ziemią się spotkają?
H = 55 mv0B = 30 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 6 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 6 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 50 N ciągnie przedni klocek o masie 10 kg; klocek o masie 12 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 12 kgm2 = 10 kgF = 50 Nμ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 20 m/s i ma ona upaść 35 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 20 m/sR = 35 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 23 m/s pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Pod jakim kątem α poniżej poziomu uderza w ziemię?
v₀ = 23 m/sθ = 20°h = 35 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 140 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 140 mμs = 0,5g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 140 m ma przechyłkę 25°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.
r = 140 mθ = 25°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Kulka o masie 0,2 kg wisi na lekkiej nici o długości 0,5 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 30°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.
m = 0,2 kgL = 0,5 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
T = N
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2,5 m (μ = 0,3), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 2 kgh = 5 mL = 2,5 mμ = 0,3k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 1800 kg jadący z prędkością 16 m/s uderza w stojący samochód o masie 1400 kg i oba się sczepiają. Jaki procent ΔK/K początkowej energii kinetycznej zostaje utracony?
m1 = 1800 kgv1 = 16 m/sm2 = 1400 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 800 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 900 kg. Wraki sczepiają się i suną 18,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,75. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Wahadło matematyczne ma długość 0,9 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.
L = 0,9 mg = 9,81 m/s²
T = s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,9 kg na sprężynie o k = 470 N/m odciągnięto o 12 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 3,9 kgk = 470 N/mA = 12 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach, długość 1,5 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f3 dla: harmoniczna numer 3.
v = 343 m/sn = 3L = 1,5 m
f3 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik parkowania w spoczynku wysyła ultradźwięki 30 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 15 m/s. Znajdź częstotliwość f″ echa odebranego z powrotem przez czujnik (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 30 kHzu = 15 m/sv = 343 m/s
f″ = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 70 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3,5·700) = 70 m/s
Odpowiedź
v = 70 m/s
(252 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: y = 38,51 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
55 − ½g·t² = 30·t − ½g·t² → t = 55/30 = 1,833 s
Wysokość spotkania
y = 30·1,833 − ½·9,81·1,833² = 38,51 m
Odpowiedź
y = 38,51 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 3,206 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 29,57 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·35/20² = 0,8584
Kąt
2θ = 59,13° → θ = 29,57°
Odpowiedź
θ = 29,57°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 60,43°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: α = 51,69 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 23·cos 20° = 21,61 m/s
vy0 = 23·sin 20° = 7,866 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(7,866² + 2·9,81·35) = 27,36 m/s
Kąt uderzenia
tan α = vy/vx = 27,36/21,61 → α = 51,69°
Odpowiedź
α = 51,69°
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 26,2 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,5·9,81·140) = 26,2 m/s
Odpowiedź
vmax = 26,2 m/s (94,34 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 38,24 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w dół zbocza.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(140·9,81·0,7851/0,7373) = 38,24 m/s
Odpowiedź
vmax = 38,24 m/s
(137,7 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: T = 2,488 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najniższym punkcie
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·0,5·(1 − cos 30°) = 1,314 m²/s²
Siły w najniższym punkcie
m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
T = mg + mv²/L = 1,962 + 0,2·1,314/0,5 = 2,488 N
Odpowiedź
T = 2,488 N
Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 2,488 N.
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 9,132 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(5 − 0,3·2,5) = 83,39 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·4,25) = 9,132 m/s
Odpowiedź
v = 9,132 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK/K = 43,75 %
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1800·16/3200 = 9 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1800·16² = 230400 J
Kafter = ½·3200·9² = 129600 J
Utracony ułamek
ΔK/K = 100800/230400 = 43,75 %
Odpowiedź
ΔK/K = 43,75 %
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 35,06 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Okres wahadła
T = 2π·√(0,9/9,81) = 1,903 s
Odpowiedź
T = 1,903 s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 3,384 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(470/3,9) = 10,98 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·470·0,12² = 3,384 J
Odpowiedź
E = 3,384 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f3 = 343 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·1,5/3 = 1 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/1 = 343 Hz
Odpowiedź
f3 = 343 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f″ = 32744 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.