Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,25 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 900 m.
v₀ = 0a = 3,25 m/s²s = 900 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 10 m/s z krawędzi dachu na wysokości 40 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 10 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 12 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 12 kgθ = 30°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 5 kg na rampie nachylonej pod kątem 30° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 7,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 5 kgm2 = 7,5 kgθ = 30°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 40 m/s pod kątem 55° do poziomu w stronę muru odległego o 123 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 40 m/sθ = 55°x = 123 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 40 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 15 m/sθ = 20°h = 40 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 70 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,6. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 70 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Zakręt o promieniu 40 m ma przechyłkę 25°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość vmin, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie zsuwając się w dół skarpy.
r = 40 mθ = 25°μs = 0,1g = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 14 m po zboczu nachylonym pod kątem 35° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 4 kgθ = 35°μ = 0,25d = 14 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
Wózek o masie 1 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 20 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 5 m. Wyznacz siłę nacisku N, z jaką tor działa na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 1 kgh = 20 mR = 5 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 1,5 kgm2 = 3,5 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1100 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 800 kg. Wraki sczepiają się i suną 24 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Ciężarek o masie 1,2 kg na sprężynie o k = 490 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 13 cm. Wyznacz jego prędkość v, gdy znajduje się 8 cm od położenia równowagi.
m = 1,2 kgk = 490 N/mA = 13 cmx = 8 cm
v = m/s
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,3 kg na sprężynie o k = 350 N/m odciągnięto o 4 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 3,3 kgk = 350 N/mA = 4 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,8 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f1 dla: drgania podstawowe (pierwsza harmoniczna).
v = 343 m/sn = 1L = 0,8 m
f1 = Hz
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 20 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 15 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 20 kHzu = 15 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 76,49 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3,25·900) = 76,49 m/s
Odpowiedź
v = 76,49 m/s
(275,3 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 45,1 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 10²/(2·9,81) = 5,097 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 40 + 5,097 = 45,1 m
Odpowiedź
hmax = 45,1 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,356 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 73,58 N
m₁·g·sin θ = 24,52 N
μ·m₁·g·cos θ = 6,372 N
Przyspieszenie układu
a = (73,58 − 24,52 − 6,372)/12,5 = 3,414 m/s²
Odpowiedź
a = 3,414 m/s²
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: y = 34,69 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 40·cos 55° = 22,94 m/s
t = x/vx = 123/22,94 = 5,361 s
Wysokość w tej chwili
y = 32,77·5,361 − ½·9,81·5,361² = 34,69 m
Odpowiedź
y = 34,69 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 48,29 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,13 + √(26,32 + 784,8))/9,81 = 3,426 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 14,1·3,426 = 48,29 m
Odpowiedź
x = 48,29 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 20,3 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·70) = 20,3 m/s
Odpowiedź
vmax = 20,3 m/s (73,07 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmin = 11,72 m/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Równowaga sił
Tarcie jest skierowane w górę zbocza.
N·(sin θ − μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ + μ·sin θ) = m·g
Prędkość
v = √(40·9,81·0,332/0,9486) = 11,72 m/s
Odpowiedź
vmin = 11,72 m/s
(42,19 km/h)
9.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 112,5 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 39,24·0,8192 = 32,14 N
F = μN = 0,25·32,14 = 8,036 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 8,036·14 = 112,5 J
Odpowiedź
Wf = 112,5 J
10.Praca i energia
Odpowiedź: N = 29,43 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(20 − 10) = 196,2 m²/s²
Siły w najwyższym punkcie
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
N = mv²/R − mg = 1·196,2/5 − 9,81 = 29,43 N
Odpowiedź
N = 29,43 N
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = −3,6 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1,5 − 3,5)/(1,5 + 3,5)·9 = −3,6 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 3,5)·9 = 5,4 m/s
Odpowiedź
v′1 = −3,6 m/s
Znak minus oznacza, że pierwszy wózek odbija się do tyłu.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 31,36 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(490/1,2) = 20,21 rad/s
Prędkość w x
v = ω·√(A² − x²) = 20,21·√(0,13² − 0,08²) = 2,071 m/s
Odpowiedź
v = 2,071 m/s
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 0,28 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(350/3,3) = 10,3 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·350·0,04² = 0,28 J
Odpowiedź
E = 0,28 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f1 = 107,2 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,8/1 = 3,2 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/3,2 = 107,2 Hz
Odpowiedź
f1 = 107,2 Hz
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 1829 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.