Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,25 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1000 m.
v₀ = 0a = 3,25 m/s²s = 1000 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 1,5 m/s² przez 4 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 30 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.
a1 = 1,5 m/s²t1 = 4 st2 = 30 sa3 = −4,5 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 5 kgθ = 45°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 9 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 2 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 9 kgm2 = 2 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 30 m/s pod kątem 55° do poziomu w stronę muru odległego o 17 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 30 m/sθ = 55°x = 17 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 30 m/s pod kątem 20° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 30 m/sθ = 20°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 95 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.
r = 95 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
Wózek o masie 2,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 1,6 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 0,5 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.
m = 2,5 kgh = 1,6 mR = 0,5 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1000 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 5° ze stałą prędkością 54 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 500 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Klocek o masie 2 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,25). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 3 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 2 m.
m1 = 2 kgm2 = 3 kgμ = 0,25d = 2 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 3 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 6 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 8 gM = 3 kgh = 6 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 2000 kg jadący na wschód z prędkością 11 m/s zderza się z samochodem o masie 800 kg jadącym na północ z prędkością 17 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.
m1 = 2000 kgv1 = 11 m/s (E)m2 = 800 kgv2 = 17 m/s (N)
θ = °
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 1,7 m ma przy małych wychyleniach okres 2,45 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.
L = 1,7 mT = 2,45 s
g = m/s²
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 0,5 kg na sprężynie o k = 440 N/m odciągnięto o 9 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalną prędkość vmax.
m = 0,5 kgk = 440 N/mA = 9 cm
vmax = m/s
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 25 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 12 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 25 cmf = 12 cm
di = cm
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 40 cm: soczewka 1 o f₁ = 8 cm i soczewka 2 o f₂ = 10 cm. Przedmiot stoi 18 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 8 cmf2 = 10 cms = 40 cmdo = 18 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 80,62 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3,25·1000) = 80,62 m/s
Odpowiedź
v = 80,62 m/s
(290,2 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: s = 196 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość maksymalna
v = a1·t1 = 1,5·4 = 6 m/s
Droga w każdej fazie
s1 = ½·1,5·4² = 12 m
s2 = 6·30 = 180 m
s3 = 6²/(2·4,5) = 4 m
Droga całkowita
s = 12 + 180 + 4 = 196 m
Odpowiedź
s = 196 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,937 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 30·cos 55° = 17,21 m/s
t = x/vx = 17/17,21 = 0,988 s
Wysokość w tej chwili
y = 24,57·0,988 − ½·9,81·0,988² = 19,49 m
Odpowiedź
y = 19,49 m
Przy murze piłka jeszcze się wznosi.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 30,37 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 30·sin 20° = 10,26 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 10,26²/(2·9,81) = 5,366 m
Wysokość nad ziemią
H = 25 + 5,366 = 30,37 m
Odpowiedź
H = 30,37 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: vmax = 27,3 m/s
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej
m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·95) = 27,3 m/s
Odpowiedź
vmax = 27,3 m/s (98,3 km/h)
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: Ntop = 34,34 N
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Prędkość z zasady zachowania energii
v² = 2·9,81·(1,6 − 2·0,5) = 11,77 m²/s²
Siły
Zwrot do środka jest dodatni.
N = m·v²/R − m·g = 2,5·11,77/0,5 − 24,53 = 34,34 N
Odpowiedź
Ntop = 34,34 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: P = 20,32 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1000·9,81 = 9810 N
mg·sin θ = 9810·sin 5° = 855 N
F = 855 + 500 = 1355 N
Moc
v = 54/3,6 = 15 m/s
P = F·v = 1355·15 = 20325 W = 20,32 kW
Odpowiedź
P = 20,32 kW
10.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,429 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 29,43·2 = 58,86 J
μ·m₁g·d = 0,25·19,62·2 = 9,81 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 49,05 → v = √(2·49,05/5) = 4,429 m/s
Odpowiedź
v = 4,429 m/s
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 408 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,06) = 1,085 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,008 + 3)·1,085/0,008 = 408 m/s
Odpowiedź
v = 408 m/s
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: θ = 31,72 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Składowe pędu
px = 2000·11 = 22000 kg·m/s
py = 800·17 = 13600 kg·m/s
Kierunek
tan θ = py/px = 0,6182 → θ = 31,72°
Odpowiedź
θ = 31,72°
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: g = 11,18 m/s²
Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².
Wyznacz g
g = 4π²·L/T² = 4π²·1,7/2,45² = 11,18 m/s²
Odpowiedź
g = 11,18 m/s²
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: vmax = 2,67 m/s
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(440/0,5) = 29,66 rad/s
Maksymalna prędkość
vmax = A·ω = 0,09·29,66 = 2,67 m/s
Odpowiedź
vmax = 2,67 m/s
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = 23,08 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/12 − 1/25
di = 23,08 cm
Diagram promieni
rzeczywisty, po drugiej stronie soczewki
Odpowiedź
di = 23,08 cm
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di2 = 16,41 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.