Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 50 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,9 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 4 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 50 km/htr = 0,9 sa = −4 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 4,1 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 4,1 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 19 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 19 kgθ = 25°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 40° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 36 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 36 m/s pod kątem 60° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 29 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 36 m/sθ = 60°hroof = 29 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Ruch po okręguŚredni
W rotorze w wesołym miasteczku uczestnicy stoją przy ścianie pionowego walca o promieniu 3,9 m. Gdy obraca się on wystarczająco szybko, podłoga opada, a tarcie utrzymuje ich w górze. Współczynnik tarcia statycznego wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość kątową ω w rad/s.
r = 3,9 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
ω = rad/s
8.Ruch po okręguTrudny
Kulka o masie 1,3 kg na nici o długości 1,5 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 9 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.
m = 1,3 kgr = 1,5 mv = 9 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 2000 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,1 kg, ściska sprężynę o 3 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.
m = 0,1 kgk = 2000 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 5000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2,5 kgh = 5 mL = 5 mμ = 0,2k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 1700 kg jadący z prędkością 21 m/s uderza w stojący samochód o masie 600 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 1700 kgv1 = 21 m/sm2 = 600 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,1 kg uderza w ścianę z prędkością 27 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 14 m/s. Kontakt trwa 20 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,1 kgvin = 27 m/svout = 14 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Sprężyny i wahadłaŚredni
Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 2,7 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.
T = 2,7 sg = 9,81 m/s²
L = m
14.Sprężyny i wahadłaTrudny
Masę 3,4 kg na sprężynie o k = 260 N/m odciągnięto o 15 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz całkowitą energię E drgań.
m = 3,4 kgk = 260 N/mA = 15 cm
E = J
15.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach. Wymagana częstotliwość dla: harmoniczna numer 2 to 150 Hz; prędkość fal wynosi 180 m/s. Znajdź długość L.
v = 180 m/sn = 2f2 = 150 Hz
L = m
16.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 600 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 1,2 m. Znajdź odstęp Δy między sąsiednimi jasnymi prążkami.
λ = 600 nmd = 0,15 mmL = 1,2 m
Δy = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 36,61 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 13,89·0,9 = 12,5 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·4) = 24,11 m
Suma
d = 12,5 + 24,11 = 36,61 m
Odpowiedź
d = 36,61 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 74 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(4,1 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 1406 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·1406))/(2·4,905) = 3,884 s
Głębokość
d = ½·9,81·3,884² = 74 m
Odpowiedź
d = 74 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,146 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 36·cos 40° = 27,58 m/s
vy = v0·sin θ = 36·sin 40° = 23,14 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 23,14²/(2·9,81) = 27,29 m
Odpowiedź
H = 27,29 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 94,04 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 18 m/s, vy = 31,18 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
29 = 31,18·t − 4,905·t²
t = (31,18 + √(31,18² − 2·9,81·29))/9,81 = 5,224 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 18·5,224 = 94,04 m
Odpowiedź
x = 94,04 m
7.Ruch po okręgu
Odpowiedź: ω = 1,896 rad/s
Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.
Siły działające na uczestnika
N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g
Prędkość kątowa
ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,7·3,9)) = 1,896 rad/s
Odpowiedź
ω = 1,896 rad/s
8.Ruch po okręgu
Odpowiedź: T = 82,95 N
Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.
Siły w najniższym punkcie
Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.
T − m·g = m·v²/r
T = 1,3·9,81 + 1,3·9²/1,5 = 12,75 + 70,2 = 82,95 N
Odpowiedź
T = 82,95 N
9.Praca i energia
Odpowiedź: h = 0,9174 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·2000·0,03² = 0,9 J
Wysokość
m·g = 0,1·9,81 = 0,981 N
h = ½kx²/(mg) = 0,9/0,981 = 0,9174 m
Odpowiedź
h = 0,9174 m
10.Praca i energia
Odpowiedź: x = 19,81 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(5 − 0,2·5) = 98,1 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 98,1 → x = √(2·98,1/5000) = 0,1981 m = 19,81 cm
Odpowiedź
x = 19,81 cm
11.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 97787 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·21/2300 = 15,52 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1700·21² = 374850 J
Kafter = ½·2300·15,52² = 277063 J
Utracona energia
ΔK = 374850 − 277063 = 97787 J
Odpowiedź
ΔK = 97787 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
12.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 4,1 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,1·(14 + 27) = 4,1 N·s
Odpowiedź
J = 4,1 N·s
13.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: L = 1,811 m
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Wyznacz długość
L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,7/2π)² = 1,811 m
Odpowiedź
L = 1,811 m
14.Sprężyny i wahadła
Odpowiedź: E = 2,925 J
Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².
Pulsacja
ω = √(260/3,4) = 8,745 rad/s
Energia
E = ½·k·A² = ½·260·0,15² = 2,925 J
Odpowiedź
E = 2,925 J
15.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: L = 1,2 m
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali
λ = v/f = 180/150 = 1,2 m
Długość
L = nλ/2 = 2·1,2/2 = 1,2 m
Odpowiedź
L = 1,2 m
16.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: Δy = 4,8 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …