Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 60 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 7 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 60 km/ha = −7 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 9 m/s z krawędzi dachu na wysokości 10 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 9 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 2 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 2 kgθ = 45°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 35° z prędkością 7 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 7 m/sθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 34 m/s i ma ona upaść 70 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 34 m/sR = 70 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 28 m/s pod kątem 50° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 8 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 28 m/sθ = 50°hroof = 8 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 2,5 kg zsuwa się na odcinku 11 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,35. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 2,5 kgθ = 45°μ = 0,35d = 11 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 5 kgh = 3,5 mL = 4 mμ = 0,15k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 3,5 kgm2 = 2 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,35 kg uderza w ścianę z prędkością 16 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 17 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,35 kgvin = 16 m/svout = 17 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 200 mm do 100 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 310 kPa, a prędkość 1,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Wąż o średnicy wewnętrznej 25 mm działa jak lewar i odprowadza wodę z otwartego zbiornika. Najwyższy punkt węża C leży 2 m nad powierzchnią wody, a wylot (otwarty do atmosfery) 2,5 m pod powierzchnią wody. Pomiń straty i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz natężenie przepływu Q.
d = 25 mmzC = +2 mz2 = −2,5 mg = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
Zbiornik o pojemności 5 L zawiera 400 g (Ar) w temperaturze 60 °C. Potraktuj go jak gaz doskonały i wyznacz ciśnienie P.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 4700 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 725 °C i oddaje 1545 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 725 °CQH = 4700 kJQL = 1545 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 22 °C, gdy na zewnątrz jest 5 °C, dostarczając do domu 6 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 22 °CTL = 5 °CQ̇H = 6 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach, długość 0,4 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f4 dla: harmoniczna numer 4.
v = 343 m/sn = 4L = 0,4 m
f4 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 30 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 5 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 30 kHzu = 5 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 2,381 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 60/3,6 = 16,67 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 16,67/7 = 2,381 s
Odpowiedź
t = 2,381 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 14,13 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 9²/(2·9,81) = 4,128 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 10 + 4,128 = 14,13 m
Odpowiedź
hmax = 14,13 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,856 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 35° + 0,25·cos 35°) = 7,636 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 7²/(2·7,636) = 3,209 m
Odpowiedź
d = 3,209 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 18,22 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·70/34² = 0,594
Kąt
2θ = 36,44° → θ = 18,22°
Odpowiedź
θ = 18,22°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 71,78°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 71,29 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 18 m/s, vy = 21,45 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
8 = 21,45·t − 4,905·t²
t = (21,45 + √(21,45² − 2·9,81·8))/9,81 = 3,961 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 18·3,961 = 71,29 m
Odpowiedź
x = 71,29 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 66,77 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 24,53·0,7071 = 17,34 N
F = μN = 0,35·17,34 = 6,07 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 6,07·11 = 66,77 J
Odpowiedź
Wf = 66,77 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 53,34 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(3,5 − 0,15·4) = 142,2 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 142,2 → x = √(2·142,2/1000) = 0,5334 m = 53,34 cm
Odpowiedź
x = 53,34 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 10,18 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3,5 − 2)/(3,5 + 2)·8 = 2,182 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 2)·8 = 10,18 m/s
Odpowiedź
v′2 = 10,18 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 11,55 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,35·(17 + 16) = 11,55 N·s
Odpowiedź
J = 11,55 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 119,6 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 2,5/2 = 3,25 m
A = H·b = 2,5·1,5 = 3,75 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,25·3,75 = 119,6 kN
Odpowiedź
F = 119,6 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 4,188 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 3/2 = 4 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·4·3 = 120,7 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 1·3³/12 = 2,25 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4 + 2,25/(4·3) = 4,188 m
Odpowiedź
ycp = 4,188 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 287 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Prędkość w wężu
Powierzchnia i wylot są otwarte do atmosfery, więc wyrazy ciśnieniowe się znoszą.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 400/39,95 = 10,01 mol
T = 60 + 273,15 = 333,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 10,01·8,314·333,1/0,005 = 5547 kPa
Odpowiedź
P = 5547 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 3,804 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 283,1 K, T2 = 323,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(250/150)·(323,1/283,1) = 3,804 L
Odpowiedź
V2 = 3,804 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 54,97 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 725 + 273,15 = 998,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 998,1·1545/4700 = 328,1 K = 54,97 °C
Odpowiedź
TL = 54,97 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3456 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 6/17,36 = 0,3456 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3456 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f4 = 1715 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,4/4 = 0,2 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,2 = 1715 Hz
Odpowiedź
f4 = 1715 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 887,6 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.