Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 120 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,8 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 5,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 120 km/htr = 0,8 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 8 m/s z krawędzi dachu na wysokości 30 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 8 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 9,5 kg i 1 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a ciężarków.
m1 = 9,5 kgm2 = 1 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 130 N ciągnie przedni klocek o masie 4 kg; klocek o masie 8 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 8 kgm2 = 4 kgF = 130 Nμ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 70° do poziomu i upadła 150 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 70°R = 150 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 17 m/s pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 17 m/sθ = 55°h = 35 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się na odcinku 16 m po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,1. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 5 kgθ = 30°μ = 0,1d = 16 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,1). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 3 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 2,5 m.
m1 = 2 kgm2 = 3 kgμ = 0,1d = 2,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 2,5 kg jadący z prędkością 11 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 0,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 2,5 kgm2 = 0,5 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 800 kg jadący na wschód z prędkością 17 m/s zderza się z samochodem o masie 2000 kg jadącym na północ z prędkością 21 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 800 kgv1 = 17 m/s (E)m2 = 2000 kgv2 = 21 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 170 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm i wznosi się o 3 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 290 kPa, a prędkość 2,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pobiera ciepło ze źródła o temperaturze 400 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Jego rzeczywista sprawność cieplna wynosi 23 %. Wyznacz jego sprawność egzergetyczną ηII, czyli stosunek sprawności rzeczywistej do sprawności Carnota.
TH = 400 °CTL = 20 °Cη = 23%
ηII = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Silnik cieplny Carnota pobiera 170 kW ciepła ze źródła o temperaturze 450 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze 0 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.
TH = 450 °CT0 = 20 °CTL = 0 °CQ̇H = 170 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 18 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 12 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 18 cmf = 12 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,62 i płaszcz o n₂ = 1,59. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,62n2 = 1,59
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 127,7 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 33,33·0,8 = 26,67 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·5,5) = 101 m
Suma
d = 26,67 + 101 = 127,7 m
Odpowiedź
d = 127,7 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,42 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−30 = 8·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 8·t − 30 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (8 + √(8² + 2·9,81·30))/9,81 = 3,42 s
Odpowiedź
t = 3,42 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 7,941 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (9,5 − 1)·9,81/(9,5 + 1) = 7,941 m/s²
Odpowiedź
a = 7,941 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 86,67 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: v0 = 47,85 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·150/sin 140°) = 47,85 m/s
Odpowiedź
v0 = 47,85 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 44,88 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 17·sin 55° = 13,93 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 13,93²/(2·9,81) = 9,884 m
Wysokość nad ziemią
H = 35 + 9,884 = 44,88 m
Odpowiedź
H = 44,88 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 67,97 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 49,05·0,866 = 42,48 N
F = μN = 0,1·42,48 = 4,248 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 4,248·16 = 67,97 J
Odpowiedź
Wf = 67,97 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 5,241 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 29,43·2,5 = 73,58 J
μ·m₁g·d = 0,1·19,62·2,5 = 4,905 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 68,67 → v = √(2·68,67/5) = 5,241 m/s
Odpowiedź
v = 5,241 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 18,33 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (2,5 − 0,5)/(2,5 + 0,5)·11 = 7,333 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 0,5)·11 = 18,33 m/s
Odpowiedź
v′2 = 18,33 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 15,77 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 1,5/2 = 2,75 m
A = H·b = 1,5·1 = 1,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,75·1,5 = 40,47 kN
Odpowiedź
F = 40,47 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 4,188 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 3/2 = 4 m
A = H·b = 3·2 = 6 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4·6 = 235,4 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 2·3³/12 = 4,5 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4 + 4,5/(4·6) = 4,188 m
Odpowiedź
ycp = 4,188 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 127 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 260/16,04 = 16,21 mol
T = 85 + 273,15 = 358,1 K
Objętość
V = nRT/P = 16,21·8,314·358,1/250 = 193,1 L
Odpowiedź
V = 193,1 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 14,42 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 10 + 273,15 = 283,1 K
Gęstość
ρ = 850·39,95/(8,314·283,1) = 14,42 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 14,42 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηII = 40,74 %
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 400 + 273,15 = 673,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K
Sprawność Carnota
ηCarnot = 1 − 293,1/673,1 = 56,45 %
Sprawność egzergetyczna
ηII = η/ηCarnot = 23/56,45 = 40,74 %
Odpowiedź
ηII = 40,74 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇L = 1381 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
T0 = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 0 + 273,15 = 273,1 K
Praca silnika
η = 1 − 293,1/723,1 = 0,5946
Ẇ = 0,5946·170 = 101,1 kW
Ciepło odbierane przez chłodziarkę
COPR = 273,1/(293,1 − 273,1) = 13,66
Q̇L = 13,66·101,1 = 1381 kW
Odpowiedź
Q̇L = 1381 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = 36 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/12 − 1/18
di = 36 cm
Diagram promieni
rzeczywisty, po drugiej stronie soczewki
Odpowiedź
di = 36 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,3103
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.