Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 50 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,5 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 6 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 50 km/htr = 0,5 sa = −6 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2,5 m/s² przez 7 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 30 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 4 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.
a1 = 2,5 m/s²t1 = 7 st2 = 30 sa3 = −4 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 8 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 8 kgθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 3 kg na rampie nachylonej pod kątem 25° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 5,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 3 kgm2 = 5,5 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 34 m/s i ma ona upaść 85 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.
v₀ = 34 m/sR = 85 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 30 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 28 m/sθ = 35°h = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się na odcinku 3 m po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 5 kgθ = 25°μ = 0,25d = 3 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 5000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2 kgh = 3 mL = 2 mμ = 0,2k = 5000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 6 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 1,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 3,5 kgm2 = 1,5 kgv1 = 6 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 1800 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 2000 kg. Wraki sczepiają się i suną 9,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,6. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie z natężeniem 19 L/s przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 100 mm. Ciśnienie w wąskim odcinku wynosi 290 kPa. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p1 w szerokim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm i wznosi się o 1 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 120 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 3900 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 225 °C i oddaje 2295 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 225 °CQH = 3900 kJQL = 2295 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 2 °C w kuchni o temperaturze 30 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 0,5 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 30 °CTL = 2 °CQ̇L = 0,5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot o wysokości 3 cm stoi 40 cm przed cienką soczewką (typ: rozpraszająca) o ogniskowej 30 cm. Znajdź wysokość obrazu hi (ujemną dla obrazu odwróconego).
ho = 3 cmdo = 40 cmf = −30 cm
hi = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 450 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,4 mm. Ekran jest oddalony o 3 m. Znajdź odstęp Δy między sąsiednimi jasnymi prążkami.
λ = 450 nmd = 0,4 mmL = 3 m
Δy = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 23,02 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 13,89·0,5 = 6,944 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·6) = 16,08 m
Suma
d = 6,944 + 16,08 = 23,02 m
Odpowiedź
d = 23,02 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: s = 624,5 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość maksymalna
v = a1·t1 = 2,5·7 = 17,5 m/s
Droga w każdej fazie
s1 = ½·2,5·7² = 61,25 m
s2 = 17,5·30 = 525 m
s3 = 17,5²/(2·4) = 38,28 m
Droga całkowita
s = 61,25 + 525 + 38,28 = 624,5 m
Odpowiedź
s = 624,5 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,368 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 53,96 N
m₁·g·sin θ = 12,44 N
μ·m₁·g·cos θ = 4,001 N
Przyspieszenie układu
a = (53,96 − 12,44 − 4,001)/8,5 = 4,414 m/s²
Siła naciągu z wiszącego ciężarka
m2·g − T = m2·a → T = 5,5·(9,81 − 4,414) = 29,68 N
Odpowiedź
T = 29,68 N
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: θ = 23,08 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wzór na zasięg
R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·85/34² = 0,7213
Kąt
2θ = 46,16° → θ = 23,08°
Odpowiedź
θ = 23,08°
Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 66,92°.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 4,603 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (16,06 + √(257,9 + 588,6))/9,81 = 4,603 s
Odpowiedź
t = 4,603 s
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 33,34 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 49,05·0,9063 = 44,45 N
F = μN = 0,25·44,45 = 11,11 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 11,11·3 = 33,34 J
Odpowiedź
Wf = 33,34 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 14,28 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(3 − 0,2·2) = 51,01 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 51,01 → x = √(2·51,01/5000) = 0,1428 m = 14,28 cm
Odpowiedź
x = 14,28 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 2,4 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3,5 − 1,5)/(3,5 + 1,5)·6 = 2,4 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 1,5)·6 = 8,4 m/s
Odpowiedź
v′1 = 2,4 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 22,33 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 180/4,003 = 44,97 mol
T = 85 + 273,15 = 358,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 44,97·8,314·358,1/0,05 = 2678 kPa
Odpowiedź
P = 2678 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 1,538 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 40 + 273,15 = 313,1 K
Gęstość
ρ = 1000·4,003/(8,314·313,1) = 1,538 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 1,538 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 19,99 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 225 + 273,15 = 498,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 498,1·2295/3900 = 293,1 K = 19,99 °C
Odpowiedź
TL = 19,99 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,05088 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 0,5/9,827 = 0,05088 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,05088 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: hi = 1,286 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/(−30) − 1/40
di = −17,14 cm
Powiększenie i wysokość
m = −(−17,14)/40 = 0,4286
hi = 0,4286·3 = 1,286 cm
Odpowiedź
hi = 1,286 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: Δy = 3,375 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …