Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 700 m.
v₀ = 0a = 3 m/s²s = 700 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 20 m/s z krawędzi dachu na wysokości 30 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 20 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Ciężarki o masach 4,5 kg i 1 kg wiszą po obu stronach lekkiego bloczka bez tarcia, połączone lekką nicią. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 4,5 kgm2 = 1 kgg = 9,81 m/s²
T = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 4,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 4,5 kgm2 = 5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 70° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 32 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 37 m/s pod kątem 55° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 20 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 37 m/sθ = 55°hroof = 20 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 19 m wzdłuż zbocza.
θ = 40°μ = 0,15d = 19 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 5000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 30° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 3 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,15. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Samochód o masie 1700 kg jadący z prędkością 23 m/s uderza w stojący samochód o masie 1400 kg i oba się sczepiają. Jaki procent ΔK/K początkowej energii kinetycznej zostaje utracony?
m1 = 1700 kgv1 = 23 m/sm2 = 1400 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 800 kg jadący na wschód z prędkością 20 m/s zderza się z samochodem o masie 1100 kg jadącym na północ z prędkością 11 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 800 kgv1 = 20 m/s (E)m2 = 1100 kgv2 = 11 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 0,5 mH = 3 mb = 3 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 40 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 250 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm i wznosi się o 7 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 250 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 375 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 10 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.
TH = 375 °CTL = 10 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej -25 °C w kuchni o temperaturze 25 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 4 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 25 °CTL = -25 °CQ̇L = 4 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Jedna maszyna daje w pewnym punkcie poziom dźwięku 65 dB. Znajdź poziom β w tym punkcie, gdy jednocześnie pracuje 4 jednakowych maszyn (źródła niekoherentne).
β1 = 65 dBn = 4
β = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 480 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,4 mm. Ekran jest oddalony o 2,5 m. Znajdź odległość y5 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 5.
λ = 480 nmd = 0,4 mmL = 2,5 mm = 5
y5 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 64,81 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·3·700) = 64,81 m/s
Odpowiedź
v = 64,81 m/s
(233,3 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 5,244 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−30 = 20·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 20·t − 30 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (20 + √(20² + 2·9,81·30))/9,81 = 5,244 s
Odpowiedź
t = 5,244 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 16,05 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przyspieszenie
Wypadkowa siła napędowa to różnica ciężarów; porusza ona całą masę.
a = (4,5 − 1)·9,81/(4,5 + 1) = 6,243 m/s²
Siła naciągu z lżejszego ciężarka
T − m2·g = m2·a → T = 1·(9,81 + 6,243) = 16,05 N
Odpowiedź
T = 16,05 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 23,23 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 32·cos 70° = 10,94 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 70° = 30,07 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 30,07²/(2·9,81) = 46,09 m
Odpowiedź
H = 46,09 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 115,2 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 21,22 m/s, vy = 30,31 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
20 = 30,31·t − 4,905·t²
t = (30,31 + √(30,31² − 2·9,81·20))/9,81 = 5,428 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 21,22·5,428 = 115,2 m
Odpowiedź
x = 115,2 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 14,03 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·19·(0,6428 − 0,15·0,766)) = 14,03 m/s
Odpowiedź
v = 14,03 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 1,942 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·5000·0,12² = 36 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 36/(29,43·(0,5 + 0,15·0,866)) = 1,942 m
Odpowiedź
d = 1,942 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK/K = 45,16 %
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1700·23/3100 = 12,61 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1700·23² = 449650 J
Kafter = ½·3100·12,61² = 246582 J
Utracony ułamek
ΔK/K = 203068/449650 = 45,16 %
Odpowiedź
ΔK/K = 45,16 %
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 10,56 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 2,5/2 = 5,25 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·5,25·2,5 = 128,8 kN
Odpowiedź
F = 128,8 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 2,375 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 3/2 = 2 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·2·9 = 155,4 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 3·3³/12 = 6,75 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 2 + 6,75/(2·9) = 2,375 m
Odpowiedź
ycp = 2,375 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 194,7 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 330/28,01 = 11,78 mol
T = 15 + 273,15 = 288,1 K
Objętość
V = nRT/P = 11,78·8,314·288,1/100 = 282,2 L
Odpowiedź
V = 282,2 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 6,055 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 140 + 273,15 = 413,1 K
Gęstość
ρ = 650·32/(8,314·413,1) = 6,055 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 6,055 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηmax = 56,31 %
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 375 + 273,15 = 648,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 283,1/648,1 = 56,31 %
Odpowiedź
ηmax = 56,31 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,806 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 4/4,963 = 0,806 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,806 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β = 71,02 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Całkowite natężenie
I = 4·I₁
Poziom
β = 65 + 10·log₁₀(4) = 71,02 dB
Odpowiedź
β = 71,02 dB
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y5 = 15 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …