Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 35 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 35 m/sapolice = 5,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 19 m/s z krawędzi dachu na wysokości 25 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 19 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 15 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 25° do poziomu siłą 50 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 15 kgF = 50 Nθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 2 kgm2 = 1 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 65° do poziomu i upadła 130 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 65°R = 130 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 18 m/s pod kątem 30° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 40 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 18 m/sθ = 30°h = 40 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 90 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 90 km/hμ = 0,8g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 5000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 25° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 1 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,2. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Wózek o masie 2,5 kg jadący z prędkością 4 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 2,5 kgm2 = 4 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 12 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 4 m/s. Kontakt trwa 25 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,45 kgvin = 12 m/svout = 4 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 120 kPa, a prędkość 2,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 170 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 50 mm, położony 4 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz prędkość strumienia v. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę -18 °C, odbierając 4 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = -18 °CTH = 20 °CQ̇L = 4 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 22 °C, gdy na zewnątrz jest 0 °C, dostarczając do domu 10 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 22 °CTL = 0 °CQ̇H = 10 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,6 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f3 dla: harmoniczna numer 3.
v = 343 m/sn = 3L = 0,6 m
f3 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 480 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,4 mm. Ekran jest oddalony o 1 m. Znajdź odległość y1 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 1.
λ = 480 nmd = 0,4 mmL = 1 mm = 1
y1 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 445,5 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·35/5,5 = 12,73 s
Droga
d = v·t = 35·12,73 = 445,5 m
Odpowiedź
d = 445,5 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 70 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 43,4 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 19²/(2·9,81) = 18,4 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 25 + 18,4 = 43,4 m
Odpowiedź
hmax = 43,4 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,181 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 147,2 − 50·sin 25° = 126 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 45,32 − 12,6
a = 32,71/15 = 2,181 m/s²
Odpowiedź
a = 2,181 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 8,502 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·130/sin 130°) = 40,8 m/s
Odpowiedź
v0 = 40,8 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 33,3 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 18·cos 30° = 15,59 m/s
vy0 = 18·sin 30° = 9 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(9² + 2·9,81·40) = 29,42 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(15,59² + 29,42²) = 33,3 m/s
Odpowiedź
v = 33,3 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: d = 39,82 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 90/3,6 = 25 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 25²/(2·0,8·9,81) = 39,82 m
Odpowiedź
d = 39,82 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 6,077 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·5000·0,12² = 36 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 36/(9,81·(0,4226 + 0,2·0,9063)) = 6,077 m
Odpowiedź
d = 6,077 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 3,077 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (2,5 − 4)/(2,5 + 4)·4 = −0,9231 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 4)·4 = 3,077 m/s
Odpowiedź
v′2 = 3,077 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 7,2 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,45·(4 + 12) = 7,2 N·s
Odpowiedź
J = 7,2 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 29,43 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 2/2 = 1,5 m
A = H·b = 2·1 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,5·2 = 29,43 kN
Odpowiedź
F = 29,43 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 5,067 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 2/2 = 5 m
A = H·b = 2·1,5 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·5·3 = 185,4 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 1,5·2³/12 = 1 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 5 + 1/(5·3) = 5,067 m
Odpowiedź
ycp = 5,067 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 104,6 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
v = √(2·(170000/1000 + 9,81·4)) = 20,46 m/s
Odpowiedź
v = 20,46 m/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: P = 1814 kPa
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 410/28,01 = 14,64 mol
T = 25 + 273,15 = 298,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 14,64·8,314·298,1/0,02 = 1814 kPa
Odpowiedź
P = 1814 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 4,667 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 160 + 273,15 = 433,1 K
Gęstość
ρ = 600·28,01/(8,314·433,1) = 4,667 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 4,667 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 4,596 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -18 + 273,15 = 255,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 4·293,1/255,1 = 4,596 kW
Odpowiedź
Q̇H = 4,596 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,5957 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,7454 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 10/13,42 = 0,7454 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,7454 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f3 = 428,8 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 4L/n = 4·0,6/3 = 0,8 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/0,8 = 428,8 Hz
Odpowiedź
f3 = 428,8 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y1 = 1,2 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …