Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)t = ?10

Samochód jadący z prędkością 36 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.

v₀ = 36 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
v₀ = 17 m/s20 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 17 m/s z krawędzi dachu na wysokości 20 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 17 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
skrzynkav₀ = 2 m/sμ = ?

Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 2 m/s i zatrzymuje się po 2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.

v₀ = 2 m/sd = 2 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 3 kg4,5 kgμ = 0,25

Klocek o masie 3 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 3 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 14 m/s30°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 30° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 14 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 50 mv0​ = 24 m/s15°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 15° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 50 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 24 m/sθ = 15°h = 50 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
90 km/h4°2000 kg

Samochód o masie 2000 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 4° ze stałą prędkością 90 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 300 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.

m = 2000 kgθ = 4°Fr = 300 Nv = 90 km/hg = 9,81 m/s²
P = kW
8.Praca i energiaTrudny
h = 3,5 mL = 2,5 mμ = 0,15k = 1000 N/m

Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2,5 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.

m = 2,5 kgh = 3,5 mL = 2,5 mμ = 0,15k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
10 kg34 m/s1 kgv′2​ = ?

Pocisk o masie 11 kg lecący poziomo z prędkością 13 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 10 kg leci dalej do przodu z prędkością 34 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 1 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).

M = 11 kgu = 13 m/sm1 = 10 kgv′1 = 34 m/sm2 = 1 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
18 m/s4 m/s

Piłka o masie 0,25 kg uderza w ścianę z prędkością 18 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 4 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.

m = 0,25 kgvin = 18 m/svout = 4 m/sΔt = 5 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 0,5 mH = 3 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 0,5 mH = 3 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 0,5 mH = 2 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 0,5 mH = 2 mb = 1 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 30 mm, Cd​ = 0,61h = 5,5 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 30 mm. Poziom wody utrzymuje się 5,5 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,61. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 30 mmh = 5,5 mCd = 0,61g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
d1​ = 150 mmd2​ = 100 mm12Δh = 210 mmrtęćQ = ?

Pozioma zwężka Venturiego (wlot 150 mm, gardziel 100 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 210 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,97. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².

d1 = 150 mmd2 = 100 mmΔh = 210 mmCd = 0,97ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
180 g (N₂)P = 550 kPaT = 70 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 180 g (N₂) przy 550 kPa i 70 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 180 gM = 28,01 g/molP = 550 kPaT = 70 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (He) przechodzi od 200 kPa, 5 L, 15 °C do 750 kPa i 180 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 200 kPaV1 = 5 LT1 = 15 °CP2 = 750 kPaT2 = 180 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 550 °CTL​ = 25 °CEQH​QL​W

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 550 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 25 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.

TH = 550 °CTL = 25 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 500 °CT0​ = 20 °CTL​ = -20 °CERWQ̇H​ = 90 kWQ̇L​ = ?

Silnik cieplny Carnota pobiera 90 kW ciepła ze źródła o temperaturze 500 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze -20 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.

TH = 500 °CT0 = 20 °CTL = -20 °CQ̇H = 90 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
FFdo​ = 6 cmf = 8 cm

Przedmiot stoi 6 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 8 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).

do = 6 cmf = 8 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 650 nmd = 0,15 mmL = 2,5 my = ?

Światło o długości fali 650 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 2,5 m. Znajdź odległość y1 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 1.

λ = 650 nmd = 0,15 mmL = 2,5 mm = 1
y1 = mm

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: t = 1,538 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 36/3,6 = 10 m/s

Czas hamowania

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 10/6,5 = 1,538 s

Odpowiedź

t = 1,538 s
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 4,394 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−20 = 17·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 17·t − 20 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (17 + √(17² + 2·9,81·20))/9,81 = 4,394 s

Odpowiedź

t = 4,394 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: μ = 0,1019

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Opóźnienie

a = v₀²/(2d) = 2²/(2·2) = 1 m/s²

Współczynnik tarcia

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1/9,81 = 0,1019

Odpowiedź

μ = 0,1019
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,905 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (44,15 − 7,357)/7,5 = 4,905 m/s²

Odpowiedź

a = 4,905 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 1,427 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 14·cos 30° = 12,12 m/s
vy = v0·sin θ = 14·sin 30° = 7 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·7/9,81 = 1,427 s

Odpowiedź

t = 1,427 s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 90,14 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 24·cos 15° = 23,18 m/s
vy = v0·sin θ = 24·sin 15° = 6,212 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 50 + 6,212·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (6,212 + √(38,58 + 981))/9,81 = 3,888 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 23,18·3,888 = 90,14 m

Odpowiedź

x = 90,14 m
7.Praca i energia

Odpowiedź: P = 41,72 kW

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.

Siła napędowa

m·g = 2000·9,81 = 19620 N
mg·sin θ = 19620·sin 4° = 1369 N
F = 1369 + 300 = 1669 N

Moc

v = 90/3,6 = 25 m/s
P = F·v = 1669·25 = 41716 W = 41,72 kW

Odpowiedź

P = 41,72 kW
8.Praca i energia

Odpowiedź: v = 7,83 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 24,53·(3,5 − 0,15·2,5) = 76,64 J

Prędkość przy sprężynie

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·3,125) = 7,83 m/s

Odpowiedź

v = 7,83 m/s
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = −197 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Pęd przed

p = M·u = 11·13 = 143 kg·m/s

Pęd po

143 = 10·34 + 1·v′2
v′2 = (143 − 340)/1 = −197 m/s

Odpowiedź

v′2 = −197 m/s

Znak minus oznacza, że drugi odłamek leci do tyłu.

10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: J = 5,5 N·s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,25·(4 + 18) = 5,5 N·s

Odpowiedź

J = 5,5 N·s
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 176,6 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 0,5 + 3/2 = 2 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
zasuwad = 0,5 mH = 3 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2·9 = 176,6 kN

Odpowiedź

F = 176,6 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 1,722 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 0,5 + 2/2 = 1,5 m
A = H·b = 2·1 = 2 m²
zasuwad = 0,5 mH = 2 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·1,5·2 = 25,9 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 1·2³/12 = 0,6667 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 1,5 + 0,6667/(1,5·2) = 1,722 m

Odpowiedź

ycp = 1,722 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 4,479 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·5,5) = 10,39 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,61·0,0007069·10,39 = 0,004479 m³/s = 4,479 L/s

Odpowiedź

Q = 4,479 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 61,28 L/s

Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.

Różnica ciśnień z manometru

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,21 = 25957 Pa

Prędkość w gardzieli

Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.

β = 100/150 = 0,6667
v2 = √(2·25957/(1000·(1 − 0,1975))) = 8,043 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Q = Cd·A2·v2 = 0,97·0,007854·8,043 = 0,06128 m³/s = 61,28 L/s

Odpowiedź

Q = 61,28 L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 33,33 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 180/28,01 = 6,426 mol
T = 70 + 273,15 = 343,1 K

Objętość

V = nRT/P = 6,426·8,314·343,1/550 = 33,33 L

Odpowiedź

V = 33,33 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 2,097 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 288,1 K, T2 = 453,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 5·(200/750)·(453,1/288,1) = 2,097 L

Odpowiedź

V2 = 2,097 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: ηmax = 63,78 %

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 298,1/823,1 = 63,78 %

Odpowiedź

ηmax = 63,78 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Q̇L = 353,6 kW

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 500 + 273,15 = 773,1 K
T0 = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -20 + 273,15 = 253,1 K

Praca silnika

η = 1 − 293,1/773,1 = 0,6208
Ẇ = 0,6208·90 = 55,88 kW

Ciepło odbierane przez chłodziarkę

COPR = 253,1/(293,1 − 253,1) = 6,329
Q̇L = 6,329·55,88 = 353,6 kW

Odpowiedź

Q̇L = 353,6 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: di = −24 cm

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Równanie cienkiej soczewki

1/di = 1/f − 1/do = 1/8 − 1/6
di = −24 cm
FF6 cmf = 8 cm

Diagram promieni

pozorny, po tej samej stronie co przedmiot

Odpowiedź

di = −24 cm
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: y1 = 10,83 mm

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Odstęp prążków

Δy = λL/d = 650 × 10⁻⁹·2,5/(0,15 × 10⁻³) = 10,83 mm

Prążek numer 1

y1 = 1·10,83 = 10,83 mm

Odpowiedź

y1 = 10,83 mm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers