Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 120 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,6 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 4 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 120 km/htr = 0,6 sa = −4 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 2 m/s² przez 9 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 30 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 3,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowity czas jazdy t.
a1 = 2 m/s²t1 = 9 st2 = 30 sa3 = −3,5 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 30 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 30 kgθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 8 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 1,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 8 kgm2 = 1,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 45° do poziomu i upadła 100 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 45°R = 100 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 35 m/s pod kątem 45° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 19 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 35 m/sθ = 45°hroof = 19 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 30 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 30 km/hμ = 0,7g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1,5 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 5 kgh = 4 mL = 1,5 mμ = 0,15k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 1300 kg jadący z prędkością 24 m/s uderza w stojący samochód o masie 900 kg i oba się sczepiają. Jaki procent ΔK/K początkowej energii kinetycznej zostaje utracony?
m1 = 1300 kgv1 = 24 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,6 kg uderza w ścianę z prędkością 27 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 8 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,6 kgvin = 27 m/svout = 8 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 1 mH = 3 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Rurka Prandtla w rurociągu wodnym wskazuje różnicę 37 kPa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Wyznacz prędkość wody v przy końcówce.
p0 − p = 37 kPaρ = 1000 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 40 mm i wznosi się o 4 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 300 kPa, a prędkość 1,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 3700 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 400 °C i oddaje 1501 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 400 °CQH = 3700 kJQL = 1501 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Silnik cieplny Carnota pobiera 140 kW ciepła ze źródła o temperaturze 450 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze -10 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.
TH = 450 °CT0 = 20 °CTL = -10 °CQ̇H = 140 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Rura otwarta na obu końcach, długość 1,5 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f2 dla: harmoniczna numer 2.
v = 343 m/sn = 2L = 1,5 m
f2 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,52 i płaszcz o n₂ = 1,49. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,52n2 = 1,49
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 158,9 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 33,33·0,6 = 20 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·4) = 138,9 m
Suma
d = 20 + 138,9 = 158,9 m
Odpowiedź
d = 158,9 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 44,14 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość maksymalna
v = a1·t1 = 2·9 = 18 m/s
Czas hamowania
t3 = v/a3 = 18/3,5 = 5,143 s
Czas całkowity
t = 9 + 30 + 5,143 = 44,14 s
Odpowiedź
t = 44,14 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 183,6 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 100,7 + 82,97 = 183,6 N
Odpowiedź
F = 183,6 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 0,7228 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·100/sin 90°) = 31,32 m/s
Odpowiedź
v0 = 31,32 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 101,5 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 24,75 m/s, vy = 24,75 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
19 = 24,75·t − 4,905·t²
t = (24,75 + √(24,75² − 2·9,81·19))/9,81 = 4,101 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 24,75·4,101 = 101,5 m
Odpowiedź
x = 101,5 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: d = 5,056 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 30/3,6 = 8,333 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 8,333²/(2·0,7·9,81) = 5,056 m
Odpowiedź
d = 5,056 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 60,85 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(4 − 0,15·1,5) = 185,2 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 185,2 → x = √(2·185,2/1000) = 0,6085 m = 60,85 cm
Odpowiedź
x = 60,85 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK/K = 40,91 %
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·24/2200 = 14,18 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1300·24² = 374400 J
Kafter = ½·2200·14,18² = 221236 J
Utracony ułamek
ΔK/K = 153164/374400 = 40,91 %
Odpowiedź
ΔK/K = 40,91 %
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 21 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,6·(8 + 27) = 21 N·s
Odpowiedź
J = 21 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 147,2 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 3/2 = 2,5 m
A = H·b = 3·2 = 6 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·6 = 147,2 kN
Odpowiedź
F = 147,2 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 148,3 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·1,5 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·4·3 = 148,3 kN
Odpowiedź
F = 148,3 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: v = 8,602 m/s
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·37000/1000) = 8,602 m/s
Odpowiedź
v = 8,602 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 217,9 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 60/28,01 = 2,142 mol
T = 65 + 273,15 = 338,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 2,142·8,314·338,1/0,05 = 120,4 kPa
Odpowiedź
P = 120,4 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 13,82 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 110 + 273,15 = 383,1 K
Gęstość
ρ = 1000·44,01/(8,314·383,1) = 13,82 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 13,82 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = −0,06942 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 400 + 273,15 = 673,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 673,1·1501/3700 = 273,1 K = −0,06942 °C
Odpowiedź
TL = −0,06942 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇L = 730,2 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
T0 = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -10 + 273,15 = 263,1 K
Praca silnika
η = 1 − 293,1/723,1 = 0,5946
Ẇ = 0,5946·140 = 83,25 kW
Ciepło odbierane przez chłodziarkę
COPR = 263,1/(293,1 − 263,1) = 8,772
Q̇L = 8,772·83,25 = 730,2 kW
Odpowiedź
Q̇L = 730,2 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f2 = 228,7 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·1,5/2 = 1,5 m
Częstotliwość
f = v/λ = 343/1,5 = 228,7 Hz
Odpowiedź
f2 = 228,7 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,3005
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.