Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 50 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 7 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 50 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 36 m/s² przez 1,5 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od startu uderzy w ziemię? Wyznacz t.
a = 36 m/s²t1 = 1,5 sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 8 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 8 kgθ = 45°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 15° z prędkością 9,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 9,5 m/sθ = 15°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 55° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 34 m/sθ = 55°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 21 m/s pod kątem 65° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 8 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 21 m/sθ = 65°hroof = 8 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Samochód o masie 1800 kg jedzie pod górę po zboczu nachylonym pod kątem 3° ze stałą prędkością 72 km/h. Opór powietrza i opór toczenia łącznie wynoszą 750 N. Wyznacz moc P, jaką muszą przekazywać koła, w kW.
Wózek o masie 10 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 14 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 4 m. Wyznacz prędkość v wózka w najwyższym punkcie pętli.
m = 10 kgh = 14 mR = 4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 2,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 11 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 2,5 kgh = 11 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 800 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1200 kg. Wraki sczepiają się i suną 19,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 200 kPa, a prędkość 2 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 75 mm i wznosi się o 9 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 280 kPa, a prędkość 1,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 475 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 25 °C. Pobiera 3800 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 475 °CTL = 25 °CQH = 3800 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Silnik cieplny Carnota pobiera 190 kW ciepła ze źródła o temperaturze 400 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 25 °C. Cała jego praca napędza chłodziarkę Carnota, która odbiera ciepło z zamrażarki o temperaturze -5 °C i również oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 25 °C. Wyznacz strumień ciepła Q̇L odbieranego z zamrażarki.
TH = 400 °CT0 = 25 °CTL = -5 °CQ̇H = 190 kW
Q̇L = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Małe źródło wysyła dźwięk równo we wszystkich kierunkach. Poziom wynosi 80 dB w odległości 10 m od niego. Znajdź poziom β2 w odległości 100 m, pomijając pochłanianie i odbicia.
β1 = 80 dBr1 = 10 mr2 = 100 m
β2 = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 500 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,5 mm. Ekran jest oddalony o 1 m. Znajdź odległość y5 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 5.
λ = 500 nmd = 0,5 mmL = 1 mm = 5
y5 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 13,78 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·7) = 13,78 m
Odpowiedź
s = 13,78 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 13,21 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Faza napędzana
v₁ = 36·1,5 = 54 m/s
h₁ = ½·36·1,5² = 40,5 m
Lot swobodny do ziemi
Rozwiąż −h₁ = v₁·t₂ − ½·g·t₂² i weź dodatni pierwiastek.
t₂ = (54 + √(54² + 2·9,81·40,5))/9,81 = 11,71 s
t = 1,5 + 11,71 = 13,21 s
Odpowiedź
t = 13,21 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,549 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 15° + 0,1·cos 15°) = 3,487 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 9,5²/(2·3,487) = 12,94 m
Odpowiedź
d = 12,94 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 39,54 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 34·cos 55° = 19,5 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 55° = 27,85 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 27,85²/(2·9,81) = 39,54 m
Odpowiedź
H = 39,54 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 30,18 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 8,875 m/s, vy = 19,03 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
8 = 19,03·t − 4,905·t²
t = (19,03 + √(19,03² − 2·9,81·8))/9,81 = 3,401 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 8,875·3,401 = 30,18 m
Odpowiedź
x = 30,18 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: P = 33,48 kW
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Moc to siła razy prędkość: P = F·v.
Siła napędowa
m·g = 1800·9,81 = 17658 N
mg·sin θ = 17658·sin 3° = 924,1 N
F = 924,1 + 750 = 1674 N
Moc
v = 72/3,6 = 20 m/s
P = F·v = 1674·20 = 33483 W = 33,48 kW
Odpowiedź
P = 33,48 kW
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 10,85 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najwyższym punkcie
v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(14 − 8) = 117,7 m²/s²
v = 10,85 m/s
Odpowiedź
v = 10,85 m/s
Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 307,5 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,11) = 1,469 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 2,5)·1,469/0,012 = 307,5 m/s
Odpowiedź
v = 307,5 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 43,74 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
v2 = v1·(d1/d2)² = 2·(100/50)² = 8 m/s
½ρ(v1² − v2²) = ½·1000·(2² − 8²)/1000 = −30 kPa
p2 = p1 + ½ρ(v1² − v2²) = 200 + (−30) = 170 kPa
Odpowiedź
p2 = 170 kPa
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 190 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 50/39,95 = 1,252 mol
T = 80 + 273,15 = 353,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 1,252·8,314·353,1/0,005 = 734,9 kPa
Odpowiedź
P = 734,9 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 8,726 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 298,1 K, T2 = 483,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(350/650)·(483,1/298,1) = 8,726 L
Odpowiedź
V2 = 8,726 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 2286 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 475 + 273,15 = 748,1 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 298,1/748,1 = 60,15 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,6015·3800 = 2286 kJ
Odpowiedź
Wmax = 2286 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇L = 946,1 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 400 + 273,15 = 673,1 K
T0 = 25 + 273,15 = 298,1 K
TL = -5 + 273,15 = 268,1 K
Praca silnika
η = 1 − 298,1/673,1 = 0,5571
Ẇ = 0,5571·190 = 105,8 kW
Ciepło odbierane przez chłodziarkę
COPR = 268,1/(298,1 − 268,1) = 8,938
Q̇L = 8,938·105,8 = 946,1 kW
Odpowiedź
Q̇L = 946,1 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β2 = 60 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Stosunek natężeń
I₂/I₁ = (10/100)² = 0,01
Nowy poziom
β₂ = 80 + 10·log₁₀(0,01) = 60 dB
Odpowiedź
β2 = 60 dB
Każde podwojenie odległości obniża poziom o około 6 dB.
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y5 = 5 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …