Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 108 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 3,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 108 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 14 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 14 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 25 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 25° do poziomu siłą 190 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 25 kgF = 190 Nθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 80 N ciągnie przedni klocek o masie 8 kg; klocek o masie 1 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 1 kgm2 = 8 kgF = 80 Nμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 36 m/s pod kątem 60° do poziomu w stronę muru odległego o 69 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 36 m/sθ = 60°x = 69 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 18 m/s pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 18 m/sθ = 55°h = 10 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 10 kg zsuwa się na odcinku 17 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 10 kgθ = 45°μ = 0,25d = 17 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2,5 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 1 kgh = 4 mL = 2,5 mμ = 0,15k = 500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 7 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 3 kgm2 = 2,5 kgv1 = 7 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Samochód o masie 2000 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1100 kg. Wraki sczepiają się i suną 16,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,75. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda morska), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 30 mm. Poziom wody utrzymuje się 2 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,64. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
d = 30 mmh = 2 mCd = 0,64g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 110 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 30 mm, położony 3,5 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę 0 °C, odbierając 10 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 35 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = 0 °CTH = 35 °CQ̇L = 10 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 1100 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 10 °C. Oba silniki wykonują tę samą pracę. Wyznacz Tm w °C.
TH = 1100 °CTL = 10 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 400 Hz porusza się z prędkością 15 m/s w stronę nieruchomego obserwatora. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 400 Hzv = 343 m/svs = 15 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 50 cm: soczewka 1 o f₁ = 10 cm i soczewka 2 o f₂ = 15 cm. Przedmiot stoi 50 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 10 cmf2 = 15 cms = 50 cmdo = 50 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 128,6 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 108/3,6 = 30 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 30²/(2·3,5) = 128,6 m
Odpowiedź
s = 128,6 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 4,456 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−35 = 14·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 14·t − 35 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (14 + √(14² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,456 s
Odpowiedź
t = 4,456 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,238 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 245,3 − 190·sin 25° = 165 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 172,2 − 41,24
a = 131/25 = 5,238 m/s²
Odpowiedź
a = 5,238 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 8,889 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: y = 47,44 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 36·cos 60° = 18 m/s
t = x/vx = 69/18 = 3,833 s
Wysokość w tej chwili
y = 31,18·3,833 − ½·9,81·3,833² = 47,44 m
Odpowiedź
y = 47,44 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 21,08 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 18·sin 55° = 14,74 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 14,74²/(2·9,81) = 11,08 m
Wysokość nad ziemią
H = 10 + 11,08 = 21,08 m
Odpowiedź
H = 21,08 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 294,8 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 98,1·0,7071 = 69,37 N
F = μN = 0,25·69,37 = 17,34 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 17,34·17 = 294,8 J
Odpowiedź
Wf = 294,8 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 37,72 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 9,81·(4 − 0,15·2,5) = 35,56 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 35,56 → x = √(2·35,56/500) = 0,3772 m = 37,72 cm
Odpowiedź
x = 37,72 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 0,6364 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3 − 2,5)/(3 + 2,5)·7 = 0,6364 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 2,5)·7 = 7,636 m/s
Odpowiedź
v′1 = 0,6364 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v1 = 24,15 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 3/2 = 2 m
A = H·b = 3·3 = 9 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2·9 = 176,6 kN
Odpowiedź
F = 176,6 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 120,7 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·1,5 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1025·9,81·4·3 = 120,7 kN
Odpowiedź
F = 120,7 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: Q = 2,834 L/s
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Idealna prędkość strumienia
√(2gh) = √(2·9,81·2) = 6,264 m/s
Rzeczywiste natężenie przepływu
Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 270/28,01 = 9,639 mol
T = 60 + 273,15 = 333,1 K
Objętość
V = nRT/P = 9,639·8,314·333,1/100 = 267 L
Odpowiedź
V = 267 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 13,61 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 80 + 273,15 = 353,1 K
Gęstość
ρ = 1000·39,95/(8,314·353,1) = 13,61 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 13,61 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 11,28 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 35 + 273,15 = 308,1 K
TL = 0 + 273,15 = 273,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 10·308,1/273,1 = 11,28 kW
Odpowiedź
Q̇H = 11,28 kW
Moc pobierana: Ẇ = 1,281 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 555 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 1100 + 273,15 = 1373 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Równa praca
W = Q·(1 − Tlow/Thigh), a Q/T jest takie samo w każdym zbiorniku, więc W jest proporcjonalne do spadku temperatury.
Tm = (1373 + 283,1)/2 = 828,2 K = 555 °C
Odpowiedź
Tm = 555 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f′ = 418,3 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.