Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 27 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 27 m/sapolice = 5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 5 m/s z krawędzi dachu na wysokości 25 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 5 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 11 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 11 kgθ = 45°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 25° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 8 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2,5 kgm2 = 8 kgθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 26 m/sθ = 45°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 11 m/s pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 40 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Pod jakim kątem α poniżej poziomu uderza w ziemię?
v₀ = 11 m/sθ = 45°h = 40 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Praca i energiaŚredni
Kulka o masie 5 kg wisi na lekkiej nici o długości 1 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 90°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.
m = 5 kgL = 1 mθ = 90°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 2000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° ściśnięto o 15 cm, opierając o nią klocek o masie 1 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,15. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Wózek o masie 2 kg jadący z prędkością 11 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 2 kgm2 = 2,5 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1900 kg jadący na wschód z prędkością 21 m/s zderza się z samochodem o masie 900 kg jadącym na północ z prędkością 15 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.
m1 = 1900 kgv1 = 21 m/s (E)m2 = 900 kgv2 = 15 m/s (N)
θ = °
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 1 mH = 2 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 4 mH = 2,5 mb = 3 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą zwężkę Venturiego o średnicy wlotowej 250 mm i średnicy gardzieli 125 mm. Ciśnienie na wlocie jest o 18 kPa wyższe niż w gardzieli. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm i wznosi się o 10 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 360 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 450 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 15 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.
TH = 450 °CTL = 15 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 2 °C w kuchni o temperaturze 25 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 3,5 kW. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 25 °CTL = 2 °CQ̇L = 3,5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot o wysokości 3 cm stoi 10 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 8 cm. Znajdź wysokość obrazu hi (ujemną dla obrazu odwróconego).
ho = 3 cmdo = 10 cmf = 8 cm
hi = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,5 i płaszcz o n₂ = 1,48. Znajdź największy kąt θa względem osi włókna, pod którym światło z powietrza może wejść w koniec włókna i nadal być prowadzone przez całkowite wewnętrzne odbicie.
n1 = 1,5n2 = 1,48n0 = 1,00
θa = °
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 291,6 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·27/5 = 10,8 s
Droga
d = v·t = 27·10,8 = 291,6 m
Odpowiedź
d = 291,6 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 54 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 2,824 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−25 = 5·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 5·t − 25 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (5 + √(5² + 2·9,81·25))/9,81 = 2,824 s
Odpowiedź
t = 2,824 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,243 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 78,48 N
m₁·g·sin θ = 10,36 N
μ·m₁·g·cos θ = 4,445 N
Przyspieszenie układu
a = (78,48 − 10,36 − 4,445)/10,5 = 6,064 m/s²
Odpowiedź
a = 6,064 m/s²
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 3,748 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 26·cos 45° = 18,38 m/s
vy = v0·sin θ = 26·sin 45° = 18,38 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·18,38/9,81 = 3,748 s
Odpowiedź
t = 3,748 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: α = 75,02 °
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 11·cos 45° = 7,778 m/s
vy0 = 11·sin 45° = 7,778 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(7,778² + 2·9,81·40) = 29,07 m/s
Kąt uderzenia
tan α = vy/vx = 29,07/7,778 → α = 75,02°
Odpowiedź
α = 75,02°
7.Praca i energia
Odpowiedź: T = 147,2 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najniższym punkcie
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1·(1 − cos 90°) = 19,62 m²/s²
Siły w najniższym punkcie
m·g = 5·9,81 = 49,05 N
T = mg + mv²/L = 49,05 + 5·19,62/1 = 147,2 N
Odpowiedź
T = 147,2 N
Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 147,2 N.
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 4,749 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 15 cm = 0,15 m
½kx² = ½·2000·0,15² = 22,5 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 22,5/(9,81·(0,342 + 0,15·0,9397)) = 4,749 m
Odpowiedź
d = 4,749 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = −1,222 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (2 − 2,5)/(2 + 2,5)·11 = −1,222 m/s
v′2 = 2·2/(2 + 2,5)·11 = 9,778 m/s
Odpowiedź
v′1 = −1,222 m/s
Znak minus oznacza, że pierwszy wózek odbija się do tyłu.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: θ = 18,69 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Składowe pędu
px = 1900·21 = 39900 kg·m/s
py = 900·15 = 13500 kg·m/s
Kierunek
tan θ = py/px = 0,3383 → θ = 18,69°
Odpowiedź
θ = 18,69°
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 39,24 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 2/2 = 2 m
A = H·b = 2·1 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2·2 = 39,24 kN
Odpowiedź
F = 39,24 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 339,9 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 2,5/2 = 5,25 m
A = H·b = 2,5·3 = 7,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·5,25·7,5 = 339,9 kN
Odpowiedź
F = 339,9 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: Q = 76,05 L/s
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość
v1 = v2·(125/250)² = 0,25·v2
Równanie Bernoulliego między wlotem a gardzielą
Rura jest pozioma, więc zmieniają się tylko ciśnienie i prędkość.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 360/28,01 = 12,85 mol
T = 65 + 273,15 = 338,1 K
Objętość
V = nRT/P = 12,85·8,314·338,1/800 = 45,17 L
Odpowiedź
V = 45,17 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 3,723 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 288,1 K, T2 = 383,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 2·(350/250)·(383,1/288,1) = 3,723 L
Odpowiedź
V2 = 3,723 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηmax = 60,15 %
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
TL = 15 + 273,15 = 288,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 288,1/723,1 = 60,15 %
Odpowiedź
ηmax = 60,15 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,2926 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇L/COP = 3,5/11,96 = 0,2926 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,2926 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: hi = −12 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/8 − 1/10
di = 40 cm
Powiększenie i wysokość
m = −40/10 = −4
hi = −4·3 = −12 cm
Odpowiedź
hi = −12 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θa = 14,13 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.