Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 23 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 23 m/sapolice = 5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 10 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 14 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 10 mv0B = 14 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 11 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 45° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 11 kgθ = 45°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 10 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 10 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 20 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 31 m/s pod kątem 65° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 21 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 31 m/sθ = 65°hroof = 21 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 4 m wzdłuż zbocza.
θ = 25°μ = 0,1d = 4 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 5 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 2,5 kgh = 2,5 mL = 5 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 3 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 20 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 3 kgh = 20 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1400 kg jadący na wschód z prędkością 12 m/s zderza się z samochodem o masie 1500 kg jadącym na północ z prędkością 9 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.
m1 = 1400 kgv1 = 12 m/s (E)m2 = 1500 kgv2 = 9 m/s (N)
θ = °
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 2 mH = 1 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 200 mm do 100 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 240 kPa, a prędkość 1,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm i wznosi się o 7 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 390 kPa, a prędkość 1,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 625 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 20 °C. Pobiera 3100 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 625 °CTL = 20 °CQH = 3100 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 20 °C, gdy na zewnątrz jest 5 °C, dostarczając do domu 7 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 20 °CTL = 5 °CQ̇H = 7 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach, długość 1,5 m, prędkość fal 100 m/s. Znajdź częstotliwość f1 dla: drgania podstawowe (pierwsza harmoniczna).
v = 100 m/sn = 1L = 1,5 m
f1 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,5 i płaszcz o n₂ = 1,42. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,5n2 = 1,42
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 9,2 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·23/5 = 9,2 s
Odpowiedź
t = 9,2 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 46 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 0,7143 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
10 − ½g·t² = 14·t − ½g·t² → t = 10/14 = 0,7143 s
Odpowiedź
t = 0,7143 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,243 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 20·cos 35° = 16,38 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 35° = 11,47 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·11,47/9,81 = 2,339 s
Odpowiedź
t = 2,339 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 63,46 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 13,1 m/s, vy = 28,1 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
21 = 28,1·t − 4,905·t²
t = (28,1 + √(28,1² − 2·9,81·21))/9,81 = 4,844 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 13,1·4,844 = 63,46 m
Odpowiedź
x = 63,46 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 5,104 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·4·(0,4226 − 0,1·0,9063)) = 5,104 m/s
Odpowiedź
v = 5,104 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 5,425 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(2,5 − 0,2·5) = 36,79 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,5) = 5,425 m/s
Odpowiedź
v = 5,425 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 497,2 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,2) = 1,981 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 3)·1,981/0,012 = 497,2 m/s
Odpowiedź
v = 497,2 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: θ = 38,78 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Składowe pędu
px = 1400·12 = 16800 kg·m/s
py = 1500·9 = 13500 kg·m/s
Kierunek
tan θ = py/px = 0,8036 → θ = 38,78°
Odpowiedź
θ = 38,78°
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 49,05 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 1/2 = 2,5 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·2 = 49,05 kN
Odpowiedź
F = 49,05 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 38,63 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 1,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 1,5·1,5 = 2,25 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,75·2,25 = 38,63 kN
Odpowiedź
F = 38,63 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 217 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 100/32 = 3,125 mol
T = 45 + 273,15 = 318,1 K
Objętość
V = nRT/P = 3,125·8,314·318,1/450 = 18,37 L
Odpowiedź
V = 18,37 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 11,02 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 293,1 K, T2 = 323,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(200/400)·(323,1/293,1) = 11,02 L
Odpowiedź
V2 = 11,02 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 2088 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 625 + 273,15 = 898,1 K
TL = 20 + 273,15 = 293,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 293,1/898,1 = 67,36 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,6736·3100 = 2088 kJ
Odpowiedź
Wmax = 2088 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3582 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 7/19,54 = 0,3582 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3582 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f1 = 33,33 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·1,5/1 = 3 m
Częstotliwość
f = v/λ = 100/3 = 33,33 Hz
Odpowiedź
f1 = 33,33 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,4833
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.