Fizyka dla inżynierów: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Parcie hydrostatyczne

Ciśnienie na głębokości
p = ρgh
Parcie na ścianę pionową
F = ρg·hc·A
Środek parcia
yp = yc + Ic/(ycA)
Prostokąt
Ic = bH³/12

Ciągłość i Bernoulli

Ciągłość
A1v1 = A2v2
Bernoulli
p1 + ½ρv1² + ρgz1 = p2 + ½ρv2² + ρgz2
Natężenie przepływu
Q = A·v
Pole koła
A = πd²/4

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Silniki cieplne i chłodziarki

Sprawność
η = W/QH = 1 − QC/QH
Sprawność Carnota
ηC = 1 − TC/TH (kelvin)
COP chłodziarki
COPR = QC/W
COP pompy ciepła
COPHP = QH/W = COPR + 1
Bilans energii
QH = W + QC

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
a = ?s = 1400 m

Samolot potrzebuje do startu prędkości 180 km/h, a użyteczny pas startowy ma długość 1400 m. Jakie stałe przyspieszenie a jest potrzebne przy starcie z miejsca?

v₀ = 0v = 180 km/hs = 1400 m
a = m/s²
2.KinematykaTrudny
v₀ = 16 m/s10 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 16 m/s z krawędzi dachu na wysokości 10 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 16 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
35 kg30°F = 180 Nμ = 0,1

Sanki o masie 35 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 30° do poziomu siłą 180 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.

m = 35 kgF = 180 Nθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
1 kg11 kgTF = 85 Nμ = 0,15

Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 85 N ciągnie przedni klocek o masie 11 kg; klocek o masie 1 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocków.

m1 = 1 kgm2 = 11 kgF = 85 Nμ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 22 m/s25°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 25° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 22 m/sθ = 25°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 35 mv0​ = 10 m/s50°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 10 m/sθ = 50°h = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
100 km/h

Samochód jadący z prędkością 100 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Wyznacz drogę hamowania d.

v = 100 km/hμ = 0,5g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
k = 5000 N/m20°μ = 0,33 kg

Sprężynę o sztywności 5000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 20° ściśnięto o 10 cm, opierając o nią klocek o masie 3 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,3. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).

m = 3 kgk = 5000 N/mx = 10 cmθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
d = m
9.Pęd i zderzeniaŚredni
9 kg67 m/s6 kgv′2​ = ?

Pocisk o masie 15 kg lecący poziomo z prędkością 32 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 9 kg leci dalej do przodu z prędkością 67 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 6 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).

M = 15 kgu = 32 m/sm1 = 9 kgv′1 = 67 m/sm2 = 6 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
1,5 kgv = ?15 g25°L = 0,8 m

Pocisk o masie 15 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 1,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,8 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 25° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 15 gM = 1,5 kgL = 0,8 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
zasuwad = 0,5 mH = 2,5 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.

d = 0,5 mH = 2,5 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
zasuwad = 4 mH = 1 m

Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.

d = 4 mH = 1 mb = 1,5 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Q = ?d = 50 mm, Cd​ = 0,63h = 1 m

Woda wypływa z dużego otwartego zbiornika przez otwór o ostrej krawędzi i średnicy 50 mm. Poziom wody utrzymuje się 1 m nad otworem, a współczynnik wypływu wynosi 0,63. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².

d = 50 mmh = 1 mCd = 0,63g = 9,81 m/s²
Q = L/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
d1​ = 200 mmd2​ = 100 mm12Δh = 400 mmrtęćQ = ?

Pozioma zwężka Venturiego (wlot 200 mm, gardziel 100 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 400 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,98. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².

d1 = 200 mmd2 = 100 mmΔh = 400 mmCd = 0,98ρHg = 13 600 kg/m³g = 9,81 m/s²
Q = L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
260 g (O₂)P = 150 kPaT = 15 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 260 g (O₂) przy 150 kPa i 15 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 260 gM = 32 g/molP = 150 kPaT = 15 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
16.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
Stan 1Stan 2

Stała ilość gazu (He) przechodzi od 200 kPa, 10 L, 10 °C do 450 kPa i 130 °C. Wyznacz nową objętość V2.

P1 = 200 kPaV1 = 10 LT1 = 10 °CP2 = 450 kPaT2 = 130 °C
V2 = L
17.Silniki cieplne i chłodziarkiŚredni
TH​ = 450 °CTL​ = 10 °CEQH​ = 4100 kJQL​W = ?

Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 450 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 10 °C. Pobiera 4100 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.

TH = 450 °CTL = 10 °CQH = 4100 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
TH​ = 20 °CTL​ = 5 °CHPQ̇H​ = 14 kWQ̇L​Ẇ = ?

Pompa ciepła dostarcza 14 kW ciepła do instalacji grzewczej o temperaturze 20 °C, pobierając ciepło ze źródła o temperaturze 5 °C. Jej rzeczywisty COP wynosi 45 % COP Carnota między tymi temperaturami. Wyznacz pobieraną przez nią moc elektryczną Ẇ.

TH = 20 °CTL = 5 °CηII = 45%Q̇H = 14 kW
Ẇ = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
FFdo​ = 10 cmf = 25 cm

Przedmiot stoi 10 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 25 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).

do = 10 cmf = 25 cm
m =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
λ = 589 nma = 0,15 mmL = 2 m

Światło o długości fali 589 nm przechodzi przez pojedynczą szczelinę o szerokości 0,15 mm. Znajdź szerokość w środkowego jasnego maksimum na ekranie w odległości 2 m (między pierwszymi ciemnymi prążkami po obu stronach).

λ = 589 nma = 0,15 mmL = 2 m
w = mm

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: a = 0,8929 m/s²

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Jednostki

v = 180/3,6 = 50 m/s

Przyspieszenie

a = v²/(2s) = 50²/(2·1400) = 0,8929 m/s²

Odpowiedź

a = 0,8929 m/s²
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 3,799 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−10 = 16·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 16·t − 10 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (16 + √(16² + 2·9,81·10))/9,81 = 3,799 s

Odpowiedź

t = 3,799 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,73 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siła nacisku

N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 180·sin 30° = 253,4 N

Siły poziome

m·a = F·cos θ − μ·N = 155,9 − 25,34
a = 130,5/35 = 3,73 m/s²

Odpowiedź

a = 3,73 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 5,612 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Cały układ

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (85 − 17,66)/12 = 5,612 m/s²

Odpowiedź

a = 5,612 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 37,79 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 22·cos 25° = 19,94 m/s
vy = v0·sin θ = 22·sin 25° = 9,298 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·9,298/9,81 = 1,896 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 19,94·1,896 = 37,79 m

Odpowiedź

x = 37,79 m
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 3,564 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 10·cos 50° = 6,428 m/s
vy = v0·sin θ = 10·sin 50° = 7,66 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 35 + 7,66·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (7,66 + √(58,68 + 686,7))/9,81 = 3,564 s

Odpowiedź

t = 3,564 s
7.Praca i energia

Odpowiedź: d = 78,65 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Prędkość w jednostkach podstawowych

v = 100/3,6 = 27,78 m/s

Bilans energii

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,5·9,81) = 78,65 m

Odpowiedź

d = 78,65 m

Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.

8.Praca i energia

Odpowiedź: d = 1,361 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·5000·0,1² = 25 J

Bilans energii wzdłuż zbocza

m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 25/(29,43·(0,342 + 0,3·0,9397)) = 1,361 m

Odpowiedź

d = 1,361 m
9.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = −20,5 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Pęd przed

p = M·u = 15·32 = 480 kg·m/s

Pęd po

480 = 9·67 + 6·v′2
v′2 = (480 − 603)/6 = −20,5 m/s

Odpowiedź

v′2 = −20,5 m/s

Znak minus oznacza, że drugi odłamek leci do tyłu.

10.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 122,5 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wzniesienie klocka

h = L·(1 − cos θ) = 0,8·(1 − cos 25°) = 0,07495 m

Prędkość po uderzeniu

V = √(2·9,81·0,07495) = 1,213 m/s

Zderzenie

v = (m + M)·V/m = 1,515·1,213/0,015 = 122,5 m/s

Odpowiedź

v = 122,5 m/s
11.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: F = 128,8 kN

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 0,5 + 2,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 2,5·3 = 7,5 m²
zasuwad = 0,5 mH = 2,5 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,75·7,5 = 128,8 kN

Odpowiedź

F = 128,8 kN
12.Parcie hydrostatyczne

Odpowiedź: ycp = 4,519 m

Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.

Głębokość środka ciężkości i pole

yc = d + H/2 = 4 + 1/2 = 4,5 m
A = H·b = 1·1,5 = 1,5 m²
zasuwad = 4 mH = 1 mF

Siła wypadkowa

F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·4,5·1,5 = 83,43 kN

Środek parcia

Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.

Ic = b·H³/12 = 1,5·1³/12 = 0,125 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4,5 + 0,125/(4,5·1,5) = 4,519 m

Odpowiedź

ycp = 4,519 m
13.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 5,479 L/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Idealna prędkość strumienia

√(2gh) = √(2·9,81·1) = 4,429 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Współczynnik wypływu uwzględnia kontrakcję strumienia i tarcie na krawędzi.

Q = Cd·A·√(2gh) = 0,63·0,001963·4,429 = 0,005479 m³/s = 5,479 L/s

Odpowiedź

Q = 5,479 L/s
14.Ciągłość i Bernoulli

Odpowiedź: Q = 79,05 L/s

Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.

Różnica ciśnień z manometru

Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,4 = 49442 Pa

Prędkość w gardzieli

Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.

β = 100/200 = 0,5
v2 = √(2·49442/(1000·(1 − 0,0625))) = 10,27 m/s

Rzeczywiste natężenie przepływu

Q = Cd·A2·v2 = 0,98·0,007854·10,27 = 0,07905 m³/s = 79,05 L/s

Odpowiedź

Q = 79,05 L/s
15.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 129,8 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 260/32 = 8,125 mol
T = 15 + 273,15 = 288,1 K

Objętość

V = nRT/P = 8,125·8,314·288,1/150 = 129,8 L

Odpowiedź

V = 129,8 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V2 = 6,328 L

Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.

Temperatury bezwzględne

T1 = 283,1 K, T2 = 403,1 K

Prawo gazowe dla dwóch stanów

V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(200/450)·(403,1/283,1) = 6,328 L

Odpowiedź

V2 = 6,328 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Wmax = 2495 kJ

Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 450 + 273,15 = 723,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K

Sprawność Carnota

ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 283,1/723,1 = 60,84 %

Maksymalna praca

Wmax = ηmax·QH = 0,6084·4100 = 2495 kJ

Odpowiedź

Wmax = 2495 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki

Odpowiedź: Ẇ = 1,592 kW

Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.

Temperatury bezwzględne

TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = 5 + 273,15 = 278,1 K

COP Carnota i rzeczywisty

COPmax = 293,1/(293,1 − 278,1) = 19,54
COP = 0,45·19,54 = 8,794

Moc pobierana

Ẇ = Q̇H/COP = 14/8,794 = 1,592 kW

Odpowiedź

Ẇ = 1,592 kW
19.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: m = 1,667

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Równanie cienkiej soczewki

1/di = 1/f − 1/do = 1/25 − 1/10
di = −16,67 cm
FF10 cmf = 25 cm

Powiększenie

m = −di/do = −(−16,67)/10 = 1,667

Odpowiedź

m = 1,667
20.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: w = 15,71 mm

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Pierwszy ciemny prążek

y₁ = λL/a = 589 × 10⁻⁹·2/(0,15 × 10⁻³) = 7,853 mm

Szerokość maksimum środkowego

w = 2y₁ = 15,71 mm

Odpowiedź

w = 15,71 mm

ExamProblems · examproblems.com/courses/physics-for-engineers