Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Kierowca jadący z prędkością 45 km/h dostrzega przeszkodę. Jego czas reakcji wynosi 0,5 s, po czym samochód hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s². Wyznacz całkowitą drogę zatrzymania d od chwili dostrzeżenia przeszkody.
v₀ = 45 km/htr = 0,5 sa = −6,5 m/s²
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 35 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 29 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Kiedy piłki się spotkają? Wyznacz t.
H = 35 mv0B = 29 m/sg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 7 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 7 kgθ = 40°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 7 kg na rampie nachylonej pod kątem 30° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 6,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 7 kgm2 = 6,5 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 26 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 30 m/s pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 60 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 30 m/sθ = 45°h = 60 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Kulka o masie 5 kg wisi na lekkiej nici o długości 1,5 m. Odchyla się ją, aż nić utworzy z pionem kąt 60°, i puszcza bez prędkości początkowej. Wyznacz siłę naciągu T nici, gdy kulka przechodzi przez najniższy punkt.
m = 5 kgL = 1,5 mθ = 60°g = 9,81 m/s²
T = N
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 2,5 m (μ = 0,3), a potem trafia na sprężynę (k = 4000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 2 kgh = 2 mL = 2,5 mμ = 0,3k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 11 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 3 kgm2 = 5 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1200 kg jadący na wschód z prędkością 10 m/s zderza się z samochodem o masie 1000 kg jadącym na północ z prędkością 21 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 1200 kgv1 = 10 m/s (E)m2 = 1000 kgv2 = 21 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie z natężeniem 33 L/s przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 100 mm. Ciśnienie w wąskim odcinku wynosi 240 kPa. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p1 w szerokim odcinku.
Pozioma zwężka Venturiego (wlot 80 mm, gardziel 40 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 280 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,99. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 525 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 30 °C. Pobiera 800 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 525 °CTL = 30 °CQH = 800 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Lodówka utrzymuje w komorze chłodniczej 5 °C w kuchni o temperaturze 32 °C, odbierając ciepło z komory w ilości 2,5 kW. Wyznacz największy możliwy współczynnik wydajności COPmax.
TH = 32 °CTL = 5 °CQ̇L = 2,5 kW
COPmax =
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Źródło o częstotliwości 1000 Hz poruszające się z prędkością 15 m/s i obserwator poruszający się z prędkością 15 m/s zbliżają się do siebie. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s. Znajdź częstotliwość f′, którą słyszy obserwator.
f = 1000 Hzv = 343 m/svs = 15 m/svo = 15 m/s
f′ = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Siatka o 500 liniach na milimetr pokazuje maksimum rzędu 2 linii widmowej pod kątem 41° od kierunku prostego. Znajdź długość fali λ tej linii.
N = 500 mm⁻¹θ2 = 41°m = 2
λ = nm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 18,27 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Jednostki
v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s
Droga reakcji
d1 = v₀·tr = 12,5·0,5 = 6,25 m
Droga hamowania
d2 = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·6,5) = 12,02 m
Suma
d = 6,25 + 12,02 = 18,27 m
Odpowiedź
d = 18,27 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 1,207 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
35 − ½g·t² = 29·t − ½g·t² → t = 35/29 = 1,207 s
Odpowiedź
t = 1,207 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 5,554 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż nici
m₂·g = 63,77 N
m₁·g·sin θ = 34,33 N
μ·m₁·g·cos θ = 14,87 N
Przyspieszenie układu
a = (63,77 − 34,33 − 14,87)/13,5 = 1,079 m/s²
Odpowiedź
a = 1,079 m/s²
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 64,75 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 26·cos 35° = 21,3 m/s
vy = v0·sin θ = 26·sin 35° = 14,91 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·14,91/9,81 = 3,04 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 21,3·3,04 = 64,75 m
Odpowiedź
x = 64,75 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 82,94 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 30·sin 45° = 21,21 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 21,21²/(2·9,81) = 22,94 m
Wysokość nad ziemią
H = 60 + 22,94 = 82,94 m
Odpowiedź
H = 82,94 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: T = 98,1 N
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.
Prędkość w najniższym punkcie
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 60°) = 14,71 m²/s²
Siły w najniższym punkcie
m·g = 5·9,81 = 49,05 N
T = mg + mv²/L = 49,05 + 5·14,71/1,5 = 98,1 N
Odpowiedź
T = 98,1 N
Sprawdzenie: T = mg(3 − 2cos θ) = 98,1 N.
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,952 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(2 − 0,3·2,5) = 24,53 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·1,25) = 4,952 m/s
Odpowiedź
v = 4,952 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = −2,75 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3 − 5)/(3 + 5)·11 = −2,75 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 5)·11 = 8,25 m/s
Odpowiedź
v′1 = −2,75 m/s
Znak minus oznacza, że pierwszy wózek odbija się do tyłu.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 10,99 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 2,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·1,75·2,5 = 42,92 kN
Odpowiedź
F = 42,92 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 250,3 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 3/2 = 4,5 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·4,5·4,5 = 250,3 kN
Odpowiedź
F = 250,3 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p1 = 247,1 kPa
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Różnica ciśnień z manometru
Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,28 = 34610 Pa
Prędkość w gardzieli
Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 370/32 = 11,56 mol
T = 55 + 273,15 = 328,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 11,56·8,314·328,1/0,02 = 1577 kPa
Odpowiedź
P = 1577 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 7,103 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 130 + 273,15 = 403,1 K
Gęstość
ρ = 850·28,01/(8,314·403,1) = 7,103 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 7,103 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 496,1 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 525 + 273,15 = 798,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 303,1/798,1 = 62,02 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,6202·800 = 496,1 kJ
Odpowiedź
Wmax = 496,1 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: COPmax = 10,3
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …