Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 16 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 16 m/sapolice = 3 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłka A zostaje upuszczona bez prędkości początkowej z wysokości 35 m. W tej samej chwili piłka B zostaje rzucona pionowo w górę z ziemi dokładnie pod nią z prędkością 21 m/s. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y nad ziemią się spotkają?
H = 35 mv0B = 21 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 7,5 m/s i zatrzymuje się po 19 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 7,5 m/sd = 19 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 9 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 0,5 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 9 kgm2 = 0,5 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 25° do poziomu i upadła 85 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 25°R = 85 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 12 m/s pod kątem 70° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 55 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 12 m/sθ = 70°h = 55 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 13 m wzdłuż zbocza.
θ = 25°μ = 0,15d = 13 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 800 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2 kgh = 4,5 mL = 4 mμ = 0,2k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 1,5 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 1 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).
m1 = 1,5 kgm2 = 1 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,1 kg uderza w ścianę z prędkością 21 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 6 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,1 kgvin = 21 m/svout = 6 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 3 mH = 1 mb = 2 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie z natężeniem 23 L/s przez poziomą rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm. Ciśnienie w wąskim odcinku wynosi 110 kPa. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p1 w szerokim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 150 mm do 75 mm i wznosi się o 10 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 170 kPa, a prędkość 2 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 725 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 15 °C. Wyznacz największą możliwą sprawność cieplną ηmax.
TH = 725 °CTL = 15 °C
ηmax = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 21 °C, gdy na zewnątrz jest 5 °C, dostarczając do domu 6 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 21 °CTL = 5 °CQ̇H = 6 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Układ: Struna zamocowana na obu końcach, długość 0,4 m, prędkość fal 200 m/s. Znajdź częstotliwość f4 dla: harmoniczna numer 4.
v = 200 m/sn = 4L = 0,4 m
f4 = Hz
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 633 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,1 mm. Ekran jest oddalony o 2 m. Znajdź odległość y5 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 5.
λ = 633 nmd = 0,1 mmL = 2 mm = 5
y5 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 10,67 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·16/3 = 10,67 s
Odpowiedź
t = 10,67 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 32 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: y = 21,38 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Czas spotkania
Zwrot w górę jest dodatni, ziemia to y = 0.
35 − ½g·t² = 21·t − ½g·t² → t = 35/21 = 1,667 s
Wysokość spotkania
y = 21·1,667 − ½·9,81·1,667² = 21,38 m
Odpowiedź
y = 21,38 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,1509
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 7,5²/(2·19) = 1,48 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,48/9,81 = 0,1509
Odpowiedź
μ = 0,1509
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 0,5163 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·85/sin 50°) = 32,99 m/s
Odpowiedź
v0 = 32,99 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 61,48 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 12·sin 70° = 11,28 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 11,28²/(2·9,81) = 6,481 m
Wysokość nad ziemią
H = 55 + 6,481 = 61,48 m
Odpowiedź
H = 61,48 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 8,551 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·13·(0,4226 − 0,15·0,9063)) = 8,551 m/s
Odpowiedź
v = 8,551 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 42,6 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(4,5 − 0,2·4) = 72,59 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 72,59 → x = √(2·72,59/800) = 0,426 m = 42,6 cm
Odpowiedź
x = 42,6 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′1 = 0,6 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (1,5 − 1)/(1,5 + 1)·3 = 0,6 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 1)·3 = 3,6 m/s
Odpowiedź
v′1 = 0,6 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 2,7 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,1·(6 + 21) = 2,7 N·s
Odpowiedź
J = 2,7 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 132,4 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1,5 + 3/2 = 3 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·4,5 = 132,4 kN
Odpowiedź
F = 132,4 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 60,43 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 1/2 = 3,5 m
A = H·b = 1·2 = 2 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·3,5·2 = 60,43 kN
Odpowiedź
F = 60,43 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p1 = 174,3 kPa
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 230/16,04 = 14,34 mol
T = 95 + 273,15 = 368,1 K
Objętość
V = nRT/P = 14,34·8,314·368,1/450 = 97,53 L
Odpowiedź
V = 97,53 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 0,8331 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 190 + 273,15 = 463,1 K
Gęstość
ρ = 200·16,04/(8,314·463,1) = 0,8331 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 0,8331 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηmax = 71,13 %
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 725 + 273,15 = 998,1 K
TL = 15 + 273,15 = 288,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 288,1/998,1 = 71,13 %
Odpowiedź
ηmax = 71,13 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,3264 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 6/18,38 = 0,3264 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,3264 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: f4 = 1000 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.
Długość fali tego rodzaju drgań
λ = 2L/n = 2·0,4/4 = 0,2 m
Częstotliwość
f = v/λ = 200/0,2 = 1000 Hz
Odpowiedź
f4 = 1000 Hz
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y5 = 63,3 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …