Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 16 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 4,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.
vcar = 16 m/sapolice = 4,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 11 m/s z krawędzi dachu na wysokości 15 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 11 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 15 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 15 kgθ = 20°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 115 N ciągnie przedni klocek o masie 8 kg; klocek o masie 3 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 3 kgm2 = 8 kgF = 115 Nμ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 45° do poziomu i upadła 70 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 45°R = 70 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę rzucono z poziomu ziemi z prędkością 37 m/s pod kątem 60° do poziomu. Ląduje, już opadając, na płaskim dachu budynku o wysokości 28 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz odległość poziomą x od punktu wyrzutu do miejsca lądowania.
v₀ = 37 m/sθ = 60°hroof = 28 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 7 m wzdłuż zbocza.
θ = 30°μ = 0,3d = 7 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg leży na chropowatym poziomym stole (μ = 0,25). Lekka nić biegnie od niego przez gładki bloczek na krawędzi stołu do wiszącego klocka o masie 5 kg. Układ zostaje puszczony ze spoczynku. Wyznacz prędkość v klocków po opadnięciu wiszącego klocka o 3 m.
m1 = 5 kgm2 = 5 kgμ = 0,25d = 3 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 2,5 kg jadący z prędkością 3 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 0,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 2,5 kgm2 = 0,5 kgv1 = 3 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 20 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 5 m/s. Kontakt trwa 50 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,45 kgvin = 20 m/svout = 5 m/sΔt = 50 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 100 mm do 75 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 200 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 50 mm i wznosi się o 5 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 170 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Silnik cieplny pracuje między zbiornikiem gorącym o temperaturze 300 °C a zbiornikiem zimnym o temperaturze 5 °C. Pobiera 2700 kJ ciepła. Wyznacz największą pracę Wmax, jaką mógłby wykonać.
TH = 300 °CTL = 5 °CQH = 2700 kJ
Wmax = kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła utrzymuje w domu 21 °C, gdy na zewnątrz jest -5 °C, dostarczając do domu 5 kW ciepła. Wyznacz minimalną moc napędową Ẇmin.
TH = 21 °CTL = -5 °CQ̇H = 5 kW
Ẇmin = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 60 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 10 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).
do = 60 cmf = 10 cm
m =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,62 i płaszcz o n₂ = 1,6. Znajdź jego aperturę numeryczną NA.
n1 = 1,62n2 = 1,6
NA =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: d = 113,8 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·16/4,5 = 7,111 s
Droga
d = v·t = 16·7,111 = 113,8 m
Odpowiedź
d = 113,8 m
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 32 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 21,17 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 11²/(2·9,81) = 6,167 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 15 + 6,167 = 21,17 m
Odpowiedź
hmax = 21,17 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 91,81 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 50,33 + 41,48 = 91,81 N
Odpowiedź
F = 91,81 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 31,36 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Przy tym samym μ dla obu klocków tarcie się upraszcza: T = F·m₁/(m₁ + m₂).
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: v0 = 26,2 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg
v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·70/sin 90°) = 26,2 m/s
Odpowiedź
v0 = 26,2 m/s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: x = 101,6 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 18,5 m/s, vy = 32,04 m/s
Czas do lądowania na dachu
Większy pierwiastek: piłka opada.
28 = 32,04·t − 4,905·t²
t = (32,04 + √(32,04² − 2·9,81·28))/9,81 = 5,494 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 18,5·5,494 = 101,6 m
Odpowiedź
x = 101,6 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: v = 5,744 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Bilans energii wzdłuż zbocza
Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.
½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·7·(0,5 − 0,3·0,866)) = 5,744 m/s
Odpowiedź
v = 5,744 m/s
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 4,698 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia uwolniona i stracona
m₂g·d = 49,05·3 = 147,2 J
μ·m₁g·d = 0,25·49,05·3 = 36,79 J
Energia kinetyczna obu klocków
½(m₁ + m₂)v² = 110,4 → v = √(2·110,4/10) = 4,698 m/s
Odpowiedź
v = 4,698 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 5 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (2,5 − 0,5)/(2,5 + 0,5)·3 = 2 m/s
v′2 = 2·2,5/(2,5 + 0,5)·3 = 5 m/s
Odpowiedź
v′2 = 5 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 225 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,45·(5 + 20) = 11,25 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 11,25/0,05 = 225 N
Odpowiedź
Favg = 225 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 209,7 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 1,5/2 = 4,75 m
A = H·b = 1,5·3 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·4,75·4,5 = 209,7 kN
Odpowiedź
F = 209,7 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 1,857 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 1,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 1,5·1,5 = 2,25 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·1,75·2,25 = 33,99 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 140/4,003 = 34,97 mol
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Objętość
V = nRT/P = 34,97·8,314·273,1/450 = 176,5 L
Odpowiedź
V = 176,5 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 0,2986 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 130 + 273,15 = 403,1 K
Gęstość
ρ = 250·4,003/(8,314·403,1) = 0,2986 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 0,2986 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Wmax = 1390 kJ
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 300 + 273,15 = 573,1 K
TL = 5 + 273,15 = 278,1 K
Sprawność Carnota
ηmax = 1 − TL/TH = 1 − 278,1/573,1 = 51,47 %
Maksymalna praca
Wmax = ηmax·QH = 0,5147·2700 = 1390 kJ
Odpowiedź
Wmax = 1390 kJ
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇmin = 0,442 kW
Ograniczenia z drugiej zasady: żaden obieg pracujący między zbiornikami o temperaturach bezwzględnych TH i TL nie przewyższy obiegu odwracalnego (Carnota): ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) i COPHP,max = TH/(TH − TL). Energia jest zawsze zachowana: QH = W + QL.
Najmniej pracy potrzebuje maszyna odwracalna, która ma największy COP.
Ẇmin = Q̇H/COP = 5/11,31 = 0,442 kW
Odpowiedź
Ẇmin = 0,442 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: m = −0,2
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/10 − 1/60
di = 12 cm
Powiększenie
m = −di/do = −12/60 = −0,2
Odpowiedź
m = −0,2
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: NA = 0,2538
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.