Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,75 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1700 m.
v₀ = 0a = 2,75 m/s²s = 1700 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 7 m/s z krawędzi dachu na wysokości 25 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.
v₀ = 7 m/sh₀ = 25 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 15 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 15 kgθ = 25°μ = 0,3g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2 kgm2 = 3 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 32 m/s pod kątem 40° do poziomu w stronę muru odległego o 82 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?
v₀ = 32 m/sθ = 40°x = 82 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 14 m/s pod kątem 65° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 5 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 14 m/sθ = 65°h = 5 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 0,5 kg zsuwa się na odcinku 8 m po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 0,5 kgθ = 25°μ = 0,25d = 8 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 800 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 1 kgh = 5 mL = 3,5 mμ = 0,1k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 8 kg lecący poziomo z prędkością 31 m/s rozpada się w wybuchu na dwa odłamki poruszające się wzdłuż tej samej prostej. Odłamek o masie 6 kg leci dalej do przodu z prędkością 70 m/s. Wyznacz prędkość v′2 odłamka o masie 2 kg (dodatnią w pierwotnym kierunku).
M = 8 kgu = 31 m/sm1 = 6 kgv′1 = 70 m/sm2 = 2 kg
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 21 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 20 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.
m = 0,45 kgvin = 21 m/svout = 20 m/sΔt = 40 ms
Favg = N
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 3 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 3 mH = 1 mb = 3 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 4 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Woda płynie z natężeniem 18 L/s przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 100 mm. Ciśnienie w wąskim odcinku wynosi 140 kPa. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p1 w szerokim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 75 mm do 40 mm i wznosi się o 1 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 300 kPa, a prędkość 2,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę -30 °C, odbierając 0,5 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 40 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = -30 °CTH = 40 °CQ̇L = 0,5 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 900 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 25 °C. Oba silniki wykonują tę samą pracę. Wyznacz Tm w °C.
TH = 900 °CTL = 25 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 60 cm przed cienką soczewką (typ: rozpraszająca) o ogniskowej 8 cm. Znajdź powiększenie m (ujemne dla obrazu odwróconego).
do = 60 cmf = −8 cm
m =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 40 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 5 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 40 kHzu = 5 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 96,7 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2,75·1700) = 96,7 m/s
Odpowiedź
v = 96,7 m/s
(348,1 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 27,5 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Wzniesienie nad dach
0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 7²/(2·9,81) = 2,497 m
Wysokość nad ziemią
hmax = 25 + 2,497 = 27,5 m
Odpowiedź
hmax = 27,5 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 1,479 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Czas dotarcia do muru
vx = 32·cos 40° = 24,51 m/s
t = x/vx = 82/24,51 = 3,345 s
Wysokość w tej chwili
y = 20,57·3,345 − ½·9,81·3,345² = 13,92 m
Odpowiedź
y = 13,92 m
Przy murze piłka już opada.
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 13,21 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 14·sin 65° = 12,69 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 12,69²/(2·9,81) = 8,206 m
Wysokość nad ziemią
H = 5 + 8,206 = 13,21 m
Odpowiedź
H = 13,21 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 8,891 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 4,905·0,9063 = 4,445 N
F = μN = 0,25·4,445 = 1,111 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 1,111·8 = 8,891 J
Odpowiedź
Wf = 8,891 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 33,77 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 9,81·(5 − 0,1·3,5) = 45,62 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 45,62 → x = √(2·45,62/800) = 0,3377 m = 33,77 cm
Odpowiedź
x = 33,77 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = −86 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Pęd przed
p = M·u = 8·31 = 248 kg·m/s
Pęd po
248 = 6·70 + 2·v′2
v′2 = (248 − 420)/2 = −86 m/s
Odpowiedź
v′2 = −86 m/s
Znak minus oznacza, że drugi odłamek leci do tyłu.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: Favg = 461,3 N
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,45·(20 + 21) = 18,45 N·s
Średnia siła
Favg = J/Δt = 18,45/0,04 = 461,3 N
Odpowiedź
Favg = 461,3 N
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 103 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 1/2 = 3,5 m
A = H·b = 1·3 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·3 = 103 kN
Odpowiedź
F = 103 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 5,636 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 4 + 3/2 = 5,5 m
A = H·b = 3·1,5 = 4,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·5,5·4,5 = 305,9 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 60/44,01 = 1,363 mol
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 1,363·8,314·273,1/0,02 = 154,8 kPa
Odpowiedź
P = 154,8 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 10,3 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 30 + 273,15 = 303,1 K
Gęstość
ρ = 650·39,95/(8,314·303,1) = 10,3 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 10,3 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 0,6439 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 40 + 273,15 = 313,1 K
TL = -30 + 273,15 = 243,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 0,5·313,1/243,1 = 0,6439 kW
Odpowiedź
Q̇H = 0,6439 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,1439 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 462,5 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 900 + 273,15 = 1173 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K
Równa praca
W = Q·(1 − Tlow/Thigh), a Q/T jest takie samo w każdym zbiorniku, więc W jest proporcjonalne do spadku temperatury.
Tm = (1173 + 298,1)/2 = 735,7 K = 462,5 °C
Odpowiedź
Tm = 462,5 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: m = 0,1176
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/(−8) − 1/60
di = −7,059 cm
Powiększenie
m = −di/do = −(−7,059)/60 = 0,1176
Odpowiedź
m = 0,1176
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 1183 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.