Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący ze stałą prędkością 31 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,5 m/s². Po jakim czasie radiowóz dogoni samochód? Wyznacz t.
vcar = 31 m/sapolice = 3,5 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 1,7 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 1,7 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 35 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 25° do poziomu siłą 150 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 35 kgF = 150 Nθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 7,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,3. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.
m1 = 7,5 kgm2 = 6 kgμ = 0,3g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 20° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 26 m/sθ = 20°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 26 m/s pod kątem 40° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.
v₀ = 26 m/sθ = 40°h = 45 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Praca i energiaŚredni
Samochód jadący z prędkością 60 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,7. Wyznacz drogę hamowania d.
v = 60 km/hμ = 0,7g = 9,81 m/s²
d = m
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 5 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 5 kgh = 4,5 mL = 5 mμ = 0,1k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 20 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 18 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 20 gM = 5 kgh = 18 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 4,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 1,2 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 20° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 4,5 kgL = 1,2 mθ = 20°g = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 1 mH = 1 mb = 1 mρ = 1260 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 75 mm do 25 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 270 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Zamknięty zbiornik z wodą ma nad wodą sprężone powietrze o nadciśnieniu 40 kPa. Woda wypływa do atmosfery przez otwór o średnicy 40 mm, położony 4 m pod powierzchnią wody. Pomijając straty, wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij g = 9,81 m/s².
Odwracalny silnik cieplny (Carnota) pobiera w każdym cyklu 3100 kJ ciepła ze zbiornika o temperaturze 625 °C i oddaje 943 kJ. Wyznacz temperaturę TL zbiornika chłodnego w °C.
TH = 625 °CQH = 3100 kJQL = 943 kJ
TL = °C
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Pompa ciepła dostarcza 12 kW ciepła do instalacji grzewczej o temperaturze 21 °C, pobierając ciepło ze źródła o temperaturze 2 °C. Jej rzeczywisty COP wynosi 50 % COP Carnota między tymi temperaturami. Wyznacz pobieraną przez nią moc elektryczną Ẇ.
TH = 21 °CTL = 2 °CηII = 50%Q̇H = 12 kW
Ẇ = kW
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 6 cm przed cienką soczewką (typ: skupiająca) o ogniskowej 20 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 6 cmf = 20 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 650 nm przechodzi przez pojedynczą szczelinę o szerokości 0,08 mm. Znajdź szerokość w środkowego jasnego maksimum na ekranie w odległości 2 m (między pierwszymi ciemnymi prążkami po obu stronach).
λ = 650 nma = 0,08 mmL = 2 m
w = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 17,71 s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Równe drogi
v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·31/3,5 = 17,71 s
Odpowiedź
t = 17,71 s
W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 62 m/s.
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 13,53 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(1,7 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 583,1 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·583,1))/(2·4,905) = 1,661 s
Głębokość
d = ½·9,81·1,661² = 13,53 m
Odpowiedź
d = 13,53 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 2,284 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 150·sin 25° = 280 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 135,9 − 55,99
a = 79,95/35 = 2,284 m/s²
Odpowiedź
a = 2,284 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 42,51 N
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 26·cos 20° = 24,43 m/s
vy = v0·sin θ = 26·sin 20° = 8,893 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 8,893²/(2·9,81) = 4,03 m
Odpowiedź
H = 4,03 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 59,24 m
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Pionowa prędkość początkowa
vy = 26·sin 40° = 16,71 m/s
Wzniesienie ponad klif
Δh = vy²/(2g) = 16,71²/(2·9,81) = 14,24 m
Wysokość nad ziemią
H = 45 + 14,24 = 59,24 m
Odpowiedź
H = 59,24 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: d = 20,23 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Prędkość w jednostkach podstawowych
v = 60/3,6 = 16,67 m/s
Bilans energii
½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 16,67²/(2·0,7·9,81) = 20,23 m
Odpowiedź
d = 20,23 m
Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 62,64 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 49,05·(4,5 − 0,1·5) = 196,2 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 196,2 → x = √(2·196,2/1000) = 0,6264 m = 62,64 cm
Odpowiedź
x = 62,64 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 471,7 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,18) = 1,879 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,02 + 5)·1,879/0,02 = 471,7 m/s
Odpowiedź
v = 471,7 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 448 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 1,2·(1 − cos 20°) = 0,07237 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,07237) = 1,192 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 4,512·1,192/0,012 = 448 m/s
Odpowiedź
v = 448 m/s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 98,1 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1,5 + 2/2 = 2,5 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,5·4 = 98,1 kN
Odpowiedź
F = 98,1 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 18,54 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 1/2 = 1,5 m
A = H·b = 1·1 = 1 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·1,5·1 = 18,54 kN
Odpowiedź
F = 18,54 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 247,5 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego od powierzchni do strumienia
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 280/44,01 = 6,362 mol
T = 0 + 273,15 = 273,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 6,362·8,314·273,1/0,02 = 722,4 kPa
Odpowiedź
P = 722,4 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 1,084 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 60 + 273,15 = 333,1 K
Gęstość
ρ = 750·4,003/(8,314·333,1) = 1,084 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 1,084 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: TL = 0,06144 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatura bezwzględna źródła
TH = 625 + 273,15 = 898,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
TL = TH·QL/QH = 898,1·943/3100 = 273,2 K = 0,06144 °C
Odpowiedź
TL = 0,06144 °C
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Ẇ = 1,55 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 21 + 273,15 = 294,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K
COP Carnota i rzeczywisty
COPmax = 294,1/(294,1 − 275,1) = 15,48
COP = 0,5·15,48 = 7,741
Moc pobierana
Ẇ = Q̇H/COP = 12/7,741 = 1,55 kW
Odpowiedź
Ẇ = 1,55 kW
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = −8,571 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/20 − 1/6
di = −8,571 cm
Diagram promieni
pozorny, po tej samej stronie co przedmiot
Odpowiedź
di = −8,571 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: w = 32,5 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …