Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 80 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.
v₀ = 80 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 14 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 14 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka sunie po poziomej podłodze z prędkością początkową 2 m/s i zatrzymuje się po 1,4 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz współczynnik tarcia kinetycznego μ.
v₀ = 2 m/sd = 1,4 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek zostaje popchnięty tak, że zaczyna sunąć w górę rampy nachylonej pod kątem 25° z prędkością 8,5 m/s. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jak daleko d wzdłuż rampy przesunie się klocek, zanim się zatrzyma?
v₀ = 8,5 m/sθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
d = m
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz największą wysokość H, jaką osiąga piłka.
v0 = 16 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 45° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 15 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 28 m/sθ = 45°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Praca i energiaŚredni
Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 1500 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,15 kg, ściska sprężynę o 3 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.
m = 0,15 kgk = 1500 N/mx = 3 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,3), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2,5 kgh = 2,5 mL = 3,5 mμ = 0,3k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Wózek o masie 3 kg jadący z prędkością 12 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 4 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.
m1 = 3 kgm2 = 4 kgv1 = 12 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 900 kg jadący na wschód z prędkością 23 m/s zderza się z samochodem o masie 1900 kg jadącym na północ z prędkością 19 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz prędkość v′ wraku tuż po zderzeniu.
m1 = 900 kgv1 = 23 m/s (E)m2 = 1900 kgv2 = 19 m/s (N)
v′ = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1,5 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 2,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie z natężeniem 34 L/s przez poziomą rurę, która zwęża się z 200 mm do 150 mm. Ciśnienie w wąskim odcinku wynosi 230 kPa. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p1 w szerokim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 200 mm do 40 mm i wznosi się o 6 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 370 kPa, a prędkość 0,5 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę -5 °C, odbierając 4,5 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 20 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = -5 °CTH = 20 °CQ̇L = 4,5 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 550 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 10 °C. Oba silniki wykonują tę samą pracę. Wyznacz Tm w °C.
TH = 550 °CTL = 10 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Światło wewnątrz przezroczystego bloku ulega całkowitemu odbiciu na granicy z ośrodkiem: etanol (n = 1,36) dla każdego kąta padania powyżej 48,8°. Znajdź współczynnik załamania n1 bloku.
θc = 48,8°n2 = 1,36
n1 =
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Dwie cienkie soczewki mają wspólną oś i stoją w odległości 30 cm: soczewka 1 o f₁ = 5 cm i soczewka 2 o f₂ = −20 cm. Przedmiot stoi 25 cm przed soczewką 1. Znajdź położenie di2 obrazu końcowego mierzone od soczewki 2 (dodatnie za soczewką 2, konwencja: obraz rzeczywisty jest dodatni).
f1 = 5 cmf2 = −20 cms = 30 cmdo = 25 cm
di2 = cm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: t = 3,419 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Czas hamowania
0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 22,22/6,5 = 3,419 s
Odpowiedź
t = 3,419 s
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 4,456 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−35 = 14·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 14·t − 35 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (14 + √(14² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,456 s
Odpowiedź
t = 4,456 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: μ = 0,1456
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
a = v₀²/(2d) = 2²/(2·1,4) = 1,429 m/s²
Współczynnik tarcia
μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,429/9,81 = 0,1456
Odpowiedź
μ = 0,1456
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: d = 6,593 m
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Opóźnienie
Obie siły są skierowane w dół zbocza; masa się skraca.
a = 9,81·(sin 25° + 0,15·cos 25°) = 5,48 m/s²
Droga
d = v₀²/(2a) = 8,5²/(2·5,48) = 6,593 m
Odpowiedź
d = 6,593 m
5.Rzut ukośny
Odpowiedź: H = 4,293 m
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 16·cos 35° = 13,11 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 35° = 9,177 m/s
Najwyższy punkt
Na szczycie prędkość pionowa jest zerowa: vy² = 2gH.
H = vy²/(2g) = 9,177²/(2·9,81) = 4,293 m
Odpowiedź
H = 4,293 m
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: t = 4,689 s
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (19,8 + √(392 + 294,3))/9,81 = 4,689 s
Odpowiedź
t = 4,689 s
7.Praca i energia
Odpowiedź: h = 0,4587 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 3 cm = 0,03 m
½kx² = ½·1500·0,03² = 0,675 J
Wysokość
m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 0,675/1,472 = 0,4587 m
Odpowiedź
h = 0,4587 m
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 26,67 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(2,5 − 0,3·3,5) = 35,56 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 35,56 → x = √(2·35,56/1000) = 0,2667 m = 26,67 cm
Odpowiedź
x = 26,67 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′2 = 10,29 m/s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem
Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.
v′1 = (3 − 4)/(3 + 4)·12 = −1,714 m/s
v′2 = 2·3/(3 + 4)·12 = 10,29 m/s
Odpowiedź
v′2 = 10,29 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v′ = 14,86 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1,5 + 1/2 = 2 m
A = H·b = 1·1 = 1 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2·1 = 19,62 kN
Odpowiedź
F = 19,62 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 173,8 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2,5 + 2,5/2 = 3,75 m
A = H·b = 2,5·1,5 = 3,75 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·3,75·3,75 = 173,8 kN
Odpowiedź
F = 173,8 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p1 = 231,3 kPa
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 110/32 = 3,438 mol
T = 65 + 273,15 = 338,1 K
Objętość
V = nRT/P = 3,438·8,314·338,1/750 = 12,89 L
Odpowiedź
V = 12,89 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 99,06 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 313,1 K, T2 = 443,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(350/100)·(443,1/313,1) = 99,06 L
Odpowiedź
V2 = 99,06 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 4,92 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 20 + 273,15 = 293,1 K
TL = -5 + 273,15 = 268,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 4,5·293,1/268,1 = 4,92 kW
Odpowiedź
Q̇H = 4,92 kW
Moc pobierana: Ẇ = 0,4195 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 280 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Równa praca
W = Q·(1 − Tlow/Thigh), a Q/T jest takie samo w każdym zbiorniku, więc W jest proporcjonalne do spadku temperatury.
Tm = (823,1 + 283,1)/2 = 553,1 K = 280 °C
Odpowiedź
Tm = 280 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: n1 = 1,808
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Współczynnik załamania bloku
n₁ = n₂/sin θc = 1,36/0,7524 = 1,808
Odpowiedź
n1 = 1,808
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di2 = −10,86 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.