Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 90 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 3,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 90 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Model rakiety startuje pionowo w górę ze spoczynku. Silnik nadaje mu stałe przyspieszenie w górę 24 m/s² przez 1,5 s, po czym gaśnie i rakieta porusza się swobodnie. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax, jaką osiąga rakieta.
a = 24 m/s²t1 = 1,5 sg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Sanki o masie 35 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 20° do poziomu siłą 60 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.
m = 35 kgF = 60 Nθ = 20°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4 kg. Stół jest gładki (bez tarcia). Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2 kgm2 = 4 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 40° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 24 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłkę wyrzucono z prędkością 34 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 45 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.
v₀ = 34 m/sθ = 50°h = 45 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 5 kg zsuwa się na odcinku 8 m po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 5 kgθ = 40°μ = 0,25d = 8 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Sprężynę o sztywności 3000 N/m u podstawy zbocza nachylonego pod kątem 30° ściśnięto o 12 cm, opierając o nią klocek o masie 5 kg, i zwolniono. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a zboczem wynosi 0,25. Jak daleko d w górę zbocza od punktu zwolnienia przesunie się klocek, zanim się zatrzyma? (Pomiń krótki odcinek, na którym działa sprężyna, tzn. uwzględnij tarcie i siłę ciężkości na całej drodze d).
Samochód o masie 2000 kg jadący z prędkością 23 m/s uderza w stojący samochód o masie 1900 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?
m1 = 2000 kgv1 = 23 m/sm2 = 1900 kgv2 = 0
ΔK = J
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 2,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,7 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 10° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 8 gM = 2,5 kgL = 0,7 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 2 mH = 2 mb = 2 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (olej), z górną krawędzią 3 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
d = 3 mH = 2 mb = 2 mρ = 880 kg/m³g = 9,81 m/s²
ycp = m
13.Ciągłość i BernoulliŚredni
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 100 mm do 50 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 110 kPa, a prędkość 1 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Woda płynie w górę przez rurę, która zwęża się z 100 mm do 75 mm i wznosi się o 2 m. W przekroju 1 ciśnienie wynosi 240 kPa, a prędkość 0,75 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w przekroju 2.
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę 2 °C, odbierając 10 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 35 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = 2 °CTH = 35 °CQ̇L = 10 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 550 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 10 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.
TH = 550 °CTL = 10 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Światło rozchodzi się w ośrodku: gliceryna (n = 1,47) ku płaskiej granicy z ośrodkiem: powietrze (n = 1,00). Znajdź kąt graniczny θc, powyżej którego następuje całkowite odbicie.
n1 = 1,47n2 = 1,00
θc = °
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Światło o długości fali 600 nm pada na dwie szczeliny odległe o 0,15 mm. Ekran jest oddalony o 3 m. Znajdź odległość y4 od środkowego jasnego prążka do jasnego prążka numer 4.
λ = 600 nmd = 0,15 mmL = 3 mm = 4
y4 = mm
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 89,29 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 90/3,6 = 25 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 25²/(2·3,5) = 89,29 m
Odpowiedź
s = 89,29 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: hmax = 93,06 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Faza napędzana
v₁ = 24·1,5 = 36 m/s
h₁ = ½·24·1,5² = 27 m
Lot swobodny w górę
W najwyższym punkcie prędkość jest równa zeru.
Δh = v₁²/(2g) = 36²/(2·9,81) = 66,06 m
hmax = 27 + 66,06 = 93,06 m
Odpowiedź
hmax = 93,06 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 0,6885 m/s²
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siła nacisku
N = m·g − F·sin θ = 343,4 − 60·sin 20° = 322,8 N
Siły poziome
m·a = F·cos θ − μ·N = 56,38 − 32,28
a = 24,1/35 = 0,6885 m/s²
Odpowiedź
a = 0,6885 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 6,54 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.
Rozłóż prędkość początkową
Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.
vx = v0·cos θ = 24·cos 40° = 18,39 m/s
vy = v0·sin θ = 24·sin 40° = 15,43 m/s
Czas lotu
Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.
t = 2·15,43/9,81 = 3,145 s
Odpowiedź
t = 3,145 s
6.Rzut ukośny
Odpowiedź: v = 45,15 m/s
Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.
Rozłóż prędkość początkową
vx = 34·cos 50° = 21,85 m/s
vy0 = 34·sin 50° = 26,05 m/s
Prędkość pionowa przy uderzeniu
Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.
vy = √(26,05² + 2·9,81·45) = 39,51 m/s
Prędkość przy uderzeniu
v = √(21,85² + 39,51²) = 45,15 m/s
Odpowiedź
v = 45,15 m/s
Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 75,15 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 49,05·0,766 = 37,57 N
F = μN = 0,25·37,57 = 9,394 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 9,394·8 = 75,15 J
Odpowiedź
Wf = 75,15 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: d = 0,6146 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 12 cm = 0,12 m
½kx² = ½·3000·0,12² = 21,6 J
Bilans energii wzdłuż zbocza
m·g = 5·9,81 = 49,05 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 21,6/(49,05·(0,5 + 0,25·0,866)) = 0,6146 m
Odpowiedź
d = 0,6146 m
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK = 257718 J
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 2000·23/3900 = 11,79 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·2000·23² = 529000 J
Kafter = ½·3900·11,79² = 271282 J
Utracona energia
ΔK = 529000 − 271282 = 257718 J
Odpowiedź
ΔK = 257718 J
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 143,2 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wzniesienie klocka
h = L·(1 − cos θ) = 0,7·(1 − cos 10°) = 0,01063 m
Prędkość po uderzeniu
V = √(2·9,81·0,01063) = 0,4568 m/s
Zderzenie
v = (m + M)·V/m = 2,508·0,4568/0,008 = 143,2 m/s
Odpowiedź
v = 143,2 m/s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 117,7 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 2/2 = 3 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3·4 = 117,7 kN
Odpowiedź
F = 117,7 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 4,083 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 3 + 2/2 = 4 m
A = H·b = 2·2 = 4 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 880·9,81·4·4 = 138,1 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Ic = b·H³/12 = 2·2³/12 = 1,333 m⁴
ycp = yc + Ic/(yc·A) = 4 + 1,333/(4·4) = 4,083 m
Odpowiedź
ycp = 4,083 m
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 102,5 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 230/28,01 = 8,211 mol
T = 25 + 273,15 = 298,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 8,211·8,314·298,1/0,01 = 2035 kPa
Odpowiedź
P = 2035 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 21,98 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 293,1 K, T2 = 483,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 20·(400/600)·(483,1/293,1) = 21,98 L
Odpowiedź
V2 = 21,98 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 11,2 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 35 + 273,15 = 308,1 K
TL = 2 + 273,15 = 275,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 10·308,1/275,1 = 11,2 kW
Odpowiedź
Q̇H = 11,2 kW
Moc pobierana: Ẇ = 1,199 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 209,6 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 550 + 273,15 = 823,1 K
TL = 10 + 273,15 = 283,1 K
Równe sprawności
1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.
Tm = √(823,1·283,1) = 482,8 K = 209,6 °C
Odpowiedź
Tm = 209,6 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: θc = 42,86 °
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Załamanie pod 90°
sin θc = n₂/n₁ = 1,00/1,47 = 0,6803
Kąt graniczny
θc = arcsin(0,6803) = 42,86°
Odpowiedź
θc = 42,86°
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: y4 = 48 mm
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …