Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,5 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1100 m.
v₀ = 0a = 2,5 m/s²s = 1100 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 18 m/s z krawędzi dachu na wysokości 15 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.
v₀ = 18 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Klocek o masie 8 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.
m = 8 kgθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.
m1 = 2 kgm2 = 4 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 65° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 32 m/sθ = 65°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 5 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 31 m/sθ = 35°h = 5 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 2000 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,2 kg, ściska sprężynę o 10 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.
m = 0,2 kgk = 2000 N/mx = 10 cmg = 9,81 m/s²
h = m
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 2,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 2500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.
m = 2,5 kgh = 2,5 mL = 1 mμ = 0,1k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Samochód o masie 1600 kg jadący z prędkością 11 m/s uderza w stojący samochód o masie 700 kg i oba się sczepiają. Jaki procent ΔK/K początkowej energii kinetycznej zostaje utracony?
m1 = 1600 kgv1 = 11 m/sm2 = 700 kgv2 = 0
ΔK/K = %
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Na skrzyżowaniu samochód o masie 1500 kg jadący na wschód z prędkością 13 m/s zderza się z samochodem o masie 900 kg jadącym na północ z prędkością 11 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.
m1 = 1500 kgv1 = 13 m/s (E)m2 = 900 kgv2 = 11 m/s (N)
θ = °
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 2 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
d = 2 mH = 3 mb = 1 mρ = 1000 kg/m³g = 9,81 m/s²
F = kN
12.Parcie hydrostatyczneTrudny
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz głębokość ycp środka parcia pod powierzchnią.
Rurka Prandtla w rurociągu wodnym wskazuje różnicę 35 kPa między ciśnieniem spiętrzenia a ciśnieniem statycznym. Wyznacz prędkość wody v przy końcówce.
p0 − p = 35 kPaρ = 1000 kg/m³
v = m/s
14.Ciągłość i BernoulliTrudny
Wąż o średnicy wewnętrznej 40 mm działa jak lewar i odprowadza wodę z otwartego zbiornika. Najwyższy punkt węża C leży 0,5 m nad powierzchnią wody, a wylot (otwarty do atmosfery) 1,5 m pod powierzchnią wody. Pomiń straty i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz ciśnienie bezwzględne pC w punkcie C. Ciśnienie atmosferyczne wynosi 101,3 kPa.
Odwracalna chłodziarka utrzymuje w chłodni temperaturę -10 °C, odbierając 7,5 kW ciepła, i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 30 °C. Wyznacz strumień ciepła oddawanego Q̇H.
TL = -10 °CTH = 30 °CQ̇L = 7,5 kW
Q̇H = kW
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 700 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 25 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.
TH = 700 °CTL = 25 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Przedmiot stoi 12 cm przed cienką soczewką (typ: rozpraszająca) o ogniskowej 15 cm. Znajdź odległość obrazu di. Użyj konwencji znaków 1/f = 1/do + 1/di (f < 0 dla soczewki rozpraszającej, di < 0 dla obrazu pozornego).
do = 12 cmf = −15 cm
di = cm
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Siatka dyfrakcyjna ma 100 linii na milimetr. Światło o długości fali 450 nm pada na nią pod kątem prostym. Jaki jest najwyższy rząd mmax jasnego maksimum, jaki można zobaczyć?
N = 100 mm⁻¹λ = 450 nm
mmax =
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: v = 74,16 m/s
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Prędkość po przebyciu drogi
v = √(2·a·s) = √(2·2,5·1100) = 74,16 m/s
Odpowiedź
v = 74,16 m/s
(267 km/h)
2.Kinematyka
Odpowiedź: t = 4,37 s
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Równanie ruchu
Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.
−15 = 18·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 18·t − 15 = 0
Rozwiąż równanie kwadratowe
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t = (18 + √(18² + 2·9,81·15))/9,81 = 4,37 s
Odpowiedź
t = 4,37 s
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: a = 4,02 m/s²
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (17,78 + √(316,2 + 98,1))/9,81 = 3,887 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 25,39·3,887 = 98,71 m
Odpowiedź
x = 98,71 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: h = 5,097 m
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia sprężyny
x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·2000·0,1² = 10 J
Wysokość
m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
h = ½kx²/(mg) = 10/1,962 = 5,097 m
Odpowiedź
h = 5,097 m
8.Praca i energia
Odpowiedź: v = 6,862 m/s
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 24,53·(2,5 − 0,1·1) = 58,86 J
Prędkość przy sprężynie
½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·2,4) = 6,862 m/s
Odpowiedź
v = 6,862 m/s
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: ΔK/K = 30,43 %
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wspólna prędkość
v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1600·11/2300 = 7,652 m/s
Energia kinetyczna przed i po
Kbefore = ½·1600·11² = 96800 J
Kafter = ½·2300·7,652² = 67339 J
Utracony ułamek
ΔK/K = 29461/96800 = 30,43 %
Odpowiedź
ΔK/K = 30,43 %
Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: θ = 26,92 °
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Składowe pędu
px = 1500·13 = 19500 kg·m/s
py = 900·11 = 9900 kg·m/s
Kierunek
tan θ = py/px = 0,5077 → θ = 26,92°
Odpowiedź
θ = 26,92°
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 103 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 2 + 3/2 = 3,5 m
A = H·b = 3·1 = 3 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·3,5·3 = 103 kN
Odpowiedź
F = 103 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: ycp = 2,481 m
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 2,5/2 = 2,25 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,25·2,5 = 55,18 kN
Środek parcia
Ciśnienie rośnie z głębokością, więc wypadkowa działa poniżej środka ciężkości.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Równanie Bernoulliego do punktu spiętrzenia
Przepływ zatrzymuje się przy końcówce, więc jego energia kinetyczna ujawnia się jako dodatkowe ciśnienie.
p0 − p = ½ρv²
v = √(2·35000/1000) = 8,367 m/s
Odpowiedź
v = 8,367 m/s
14.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: pC = 81,68 kPa
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Prędkość w wężu
Powierzchnia i wylot są otwarte do atmosfery, więc wyrazy ciśnieniowe się znoszą.
Jeśli to ciśnienie spadnie do prężności pary wodnej, lewar przestanie działać.
15.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: P = 55,38 kPa
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = m/M = 50/44,01 = 1,136 mol
T = 20 + 273,15 = 293,1 K
Ciśnienie
P = nRT/V = 1,136·8,314·293,1/0,05 = 55,38 kPa
Odpowiedź
P = 55,38 kPa
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: ρ = 1,507 kg/m³
Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).
Przekształć prawo gazowe
PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 110 + 273,15 = 383,1 K
Gęstość
ρ = 150·32/(8,314·383,1) = 1,507 kg/m³
Odpowiedź
ρ = 1,507 kg/m³
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Q̇H = 8,64 kW
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 30 + 273,15 = 303,1 K
TL = -10 + 273,15 = 263,1 K
Stosunek ciepeł w obiegu odwracalnym
Q̇H = Q̇L·TH/TL = 7,5·303,1/263,1 = 8,64 kW
Odpowiedź
Q̇H = 8,64 kW
Moc pobierana: Ẇ = 1,14 kW.
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 265,5 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 700 + 273,15 = 973,1 K
TL = 25 + 273,15 = 298,1 K
Równe sprawności
1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.
Tm = √(973,1·298,1) = 538,7 K = 265,5 °C
Odpowiedź
Tm = 265,5 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: di = −6,667 cm
Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.
Równanie cienkiej soczewki
1/di = 1/f − 1/do = 1/(−15) − 1/12
di = −6,667 cm
Diagram promieni
pozorny, po tej samej stronie co przedmiot
Odpowiedź
di = −6,667 cm
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: mmax = 22
Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …