Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.
2Zadania do ćwiczenia
1.KinematykaŚredni
Samochód jadący z prędkością 90 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.
v₀ = 90 km/ha = −5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
Kamień zostaje upuszczony bez prędkości początkowej do studni. Plusk słychać 2,2 s po puszczeniu kamienia. Prędkość dźwięku wynosi 343 m/s; pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz głębokość d studni.
ttotal = 2,2 svsound = 343 m/sg = 9,81 m/s²
d = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
Skrzynka o masie 20 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 15° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.
m = 20 kgθ = 15°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 45 N ciągnie przedni klocek o masie 7 kg; klocek o masie 4 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici łączącej.
m1 = 4 kgm2 = 7 kgF = 45 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 20° do poziomu i upadła 95 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.
θ = 20°R = 95 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 55 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.
v0 = 13 m/sθ = 55°h = 55 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Praca i energiaŚredni
Klocek o masie 1 kg zsuwa się na odcinku 3 m po zboczu nachylonym pod kątem 30° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,25. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.
m = 1 kgθ = 30°μ = 0,25d = 3 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
8.Praca i energiaTrudny
Klocek o masie 2 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 2500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.
m = 2 kgh = 4,5 mL = 1 mμ = 0,15k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
9.Pęd i zderzeniaŚredni
Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 2 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 11 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.
m = 12 gM = 2 kgh = 11 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Pęd i zderzeniaTrudny
Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 17 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 16 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.
m = 0,5 kgvin = 17 m/svout = 16 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
11.Parcie hydrostatyczneŚredni
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 2 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (woda), z górną krawędzią 1 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Pionowa prostokątna zasuwa o szerokości 1 m znajduje się w ścianie zbiornika z cieczą (gliceryna), z górną krawędzią 0,5 m pod powierzchnią. Wyznacz wypadkową siłę parcia hydrostatycznego F na zasuwę.
Woda płynie przez poziomą rurę, która zwęża się z 150 mm do 50 mm. W szerokim odcinku ciśnienie wynosi 370 kPa, a prędkość 1,25 m/s. Pomijając straty, wyznacz ciśnienie p2 w wąskim odcinku.
Pozioma zwężka Venturiego (wlot 80 mm, gardziel 40 mm) przepuszcza wodę. Rtęciowy manometr U-rurkowy podłączony między wlotem a gardzielą pokazuje różnicę poziomów 120 mm. Współczynnik przepływu wynosi 0,96. Wyznacz natężenie przepływu Q. Przyjmij ρ = 1000 kg/m³ dla wody, 13 600 kg/m³ dla rtęci i g = 9,81 m/s².
Silnik cieplny pobiera ciepło ze źródła o temperaturze 600 °C i oddaje ciepło do otoczenia o temperaturze 30 °C. Jego rzeczywista sprawność cieplna wynosi 26 %. Wyznacz jego sprawność egzergetyczną ηII, czyli stosunek sprawności rzeczywistej do sprawności Carnota.
TH = 600 °CTL = 30 °Cη = 26%
ηII = %
18.Silniki cieplne i chłodziarkiTrudny
Dwa silniki Carnota pracują szeregowo. Silnik A pobiera ciepło ze zbiornika o temperaturze 1150 °C i oddaje ciepło do zbiornika pośredniego o temperaturze Tm. Silnik B pobiera całe to ciepło i oddaje ciepło do zbiornika o temperaturze 15 °C. Oba silniki mają tę samą sprawność cieplną. Wyznacz Tm w °C.
TH = 1150 °CTL = 15 °C
Tm = °C
19.Fale, dźwięk i optykaŚredni
Jedna maszyna daje w pewnym punkcie poziom dźwięku 75 dB. Znajdź poziom β w tym punkcie, gdy jednocześnie pracuje 5 jednakowych maszyn (źródła niekoherentne).
β1 = 75 dBn = 5
β = dB
20.Fale, dźwięk i optykaTrudny
Czujnik w spoczynku wysyła ultradźwięki 35 kHz w stronę samochodu zbliżającego się z prędkością 20 m/s i miesza echo z wysłanym sygnałem. Znajdź częstotliwość dudnień fb (prędkość dźwięku 343 m/s).
f = 35 kHzu = 20 m/sv = 343 m/s
fb = Hz
3Roztwory
1.Kinematyka
Odpowiedź: s = 62,5 m
Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.
Jednostki
v₀ = 90/3,6 = 25 m/s
Droga hamowania
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 25²/(2·5) = 62,5 m
Odpowiedź
s = 62,5 m
2.Kinematyka
Odpowiedź: d = 22,35 m
Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.
Dwie części czasu
½·9,81·t₁² = 343·(2,2 − t₁)
4,905·t₁² + 343·t₁ − 754,6 = 0
Czas spadania
Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.
t₁ = (−343 + √(343² + 4·4,905·754,6))/(2·4,905) = 2,135 s
Głębokość
d = ½·9,81·2,135² = 22,35 m
Odpowiedź
d = 22,35 m
3.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: F = 79,21 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
Siły wzdłuż równi
Stała prędkość: siły się równoważą.
F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ
Siła pchająca
F = 50,78 + 28,43 = 79,21 N
Odpowiedź
F = 79,21 N
4.Zasady dynamiki Newtona
Odpowiedź: T = 16,36 N
Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (10,65 + √(113,4 + 1079))/9,81 = 4,606 s
Odległość pozioma
x = vx·t = 7,456·4,606 = 34,34 m
Odpowiedź
x = 34,34 m
7.Praca i energia
Odpowiedź: Wf = 6,372 J
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Siła tarcia
N = mg·cos θ = 9,81·0,866 = 8,496 N
F = μN = 0,25·8,496 = 2,124 N
Praca przeciw tarciu
Wf = F·d = 2,124·3 = 6,372 J
Odpowiedź
Wf = 6,372 J
8.Praca i energia
Odpowiedź: x = 26,13 cm
Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).
Energia po szorstkim pasie
Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.
mgh − μmgL = 19,62·(4,5 − 0,15·1) = 85,35 J
Maksymalne ugięcie
½kx² = 85,35 → x = √(2·85,35/2500) = 0,2613 m = 26,13 cm
Odpowiedź
x = 26,13 cm
9.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: v = 246,3 m/s
Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.
Wychylenie po uderzeniu
V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,11) = 1,469 m/s
Zderzenie
m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 2)·1,469/0,012 = 246,3 m/s
Odpowiedź
v = 246,3 m/s
10.Pęd i zderzenia
Odpowiedź: J = 16,5 N·s
Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.
Zmiana pędu
J = m·Δv = 0,5·(16 + 17) = 16,5 N·s
Odpowiedź
J = 16,5 N·s
11.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 110,4 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 1 + 2,5/2 = 2,25 m
A = H·b = 2,5·2 = 5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1000·9,81·2,25·5 = 110,4 kN
Odpowiedź
F = 110,4 kN
12.Parcie hydrostatyczne
Odpowiedź: F = 54,08 kN
Parcie hydrostatyczne na powierzchnię płaską: F = ρ·g·yc·A. Działa w środku parcia, ycp = yc + Ic/(ycA), który zawsze leży poniżej środka ciężkości.
Głębokość środka ciężkości i pole
yc = d + H/2 = 0,5 + 2,5/2 = 1,75 m
A = H·b = 2,5·1 = 2,5 m²
Siła wypadkowa
F = ρ·g·yc·A = 1260·9,81·1,75·2,5 = 54,08 kN
Odpowiedź
F = 54,08 kN
13.Ciągłość i Bernoulli
Odpowiedź: p2 = 307,5 kPa
Ciągłość i Bernoulli: dla płynu nieściśliwego natężenie przepływu jest takie samo w każdym przekroju, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Wzdłuż linii prądu bez strat p + ½ρv² + ρgz jest stałe, więc tam, gdzie płyn jest szybszy lub wyżej, ciśnienie jest niższe.
Ciągłość i Bernoulli
Licz w Pa, a potem podziel przez 1000, aby dostać kPa.
Continuity and Bernoulli: for an incompressible fluid the flow rate is the same at every section, Q = A₁v₁ = A₂v₂. Along a streamline without losses, p + ½ρv² + ρgz is constant, so where the fluid is faster or higher its pressure is lower.
Różnica ciśnień z manometru
Δp = (13600 − 1000)·9,81·0,12 = 14833 Pa
Prędkość w gardzieli
Równanie ciągłości i równanie Bernoulliego razem dają idealną prędkość w gardzieli.
Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.
Mole
n = 500/39,95 = 12,52 mol
T = 90 + 273,15 = 363,1 K
Objętość
V = nRT/P = 12,52·8,314·363,1/500 = 75,58 L
Odpowiedź
V = 75,58 L
16.Równanie stanu gazu doskonałego
Odpowiedź: V2 = 1,773 L
Równanie Clapeyrona dla stałej ilości gazu: P1V1/T1 = P2V2/T2.
Temperatury bezwzględne
T1 = 313,1 K, T2 = 333,1 K
Prawo gazowe dla dwóch stanów
V2 = V1·(P1/P2)·(T2/T1) = 10·(100/600)·(333,1/313,1) = 1,773 L
Odpowiedź
V2 = 1,773 L
17.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: ηII = 39,83 %
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 600 + 273,15 = 873,1 K
TL = 30 + 273,15 = 303,1 K
Sprawność Carnota
ηCarnot = 1 − 303,1/873,1 = 65,28 %
Sprawność egzergetyczna
ηII = η/ηCarnot = 26/65,28 = 39,83 %
Odpowiedź
ηII = 39,83 %
18.Silniki cieplne i chłodziarki
Odpowiedź: Tm = 367,2 °C
Second-law limits: no cycle working between reservoirs at absolute temperatures TH and TL can beat the reversible (Carnot) cycle: ηmax = 1 − TL/TH, COPR,max = TL/(TH − TL) and COPHP,max = TH/(TH − TL). Energy is always conserved: QH = W + QL.
Temperatury bezwzględne
TH = 1150 + 273,15 = 1423 K
TL = 15 + 273,15 = 288,1 K
Równe sprawności
1 − Tm/TH = 1 − TL/Tm daje Tm² = TH·TL.
Tm = √(1423·288,1) = 640,4 K = 367,2 °C
Odpowiedź
Tm = 367,2 °C
19.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: β = 81,99 dB
Fale: fala okresowa przesuwa się o jedną długość fali w ciągu jednego okresu, więc v = fλ, gdzie T = 1/f. Na napiętej strunie v = √(T/μ), gdzie T to naciąg, a μ = m/L to masa na metr. Dźwięk w powietrzu rozchodzi się z prędkością około 343 m/s w 20 °C, światło w próżni z c = 3,00 × 10⁸ m/s. Głośność mierzy się w skali logarytmicznej: β = 10·log₁₀(I/I₀) dB, gdzie I₀ = 10⁻¹² W/m², więc 10 razy większe natężenie dodaje 10 dB. Źródło punktowe rozprasza moc P na sferę: I = P/(4πr²).
Całkowite natężenie
I = 5·I₁
Poziom
β = 75 + 10·log₁₀(5) = 81,99 dB
Odpowiedź
β = 81,99 dB
20.Fale, dźwięk i optyka
Odpowiedź: fb = 4334 Hz
Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.