Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
upadki 25, diagnoza 15, pomoc 15/30, wkłucie dożylne 20, chód 10/20, stan psychiczny 15
Ryzyko według NEWS2
0–4 niskie; pojedyncze 3 niskie–średnie; 5–6 średnie; ≥ 7 wysokie
Średnie ciśnienie tętnicze (MAP)
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Ciśnienie tętna i wskaźnik wstrząsu
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Wskaźnik masy ciała
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Metoda
Znajdź arkusz punktacji używany w pytaniu i jego zakres (GCS 3–15, Apgar 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Oceń każdą pozycję osobno, dopasowując opis do jej poziomu.
Dodaj punkty z pozycji i sprawdź, czy suma mieści się w zakresie.
Zastosuj punkty odcięcia: w NEWS2 szukaj także każdego pojedynczego parametru dającego 3 punkty.
Dla wartości pochodnych użyj MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP i BMI = kg/m².
Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Metoda
Nazwij problem: niewydolność pompy, zamknięta tętnica, rytm serca, zakrzep, zwężenie dróg oddechowych, zakażenie albo problem z urządzeniem.
Najpierw sprawdź objawy zagrożenia: hipoksję, hipotensję, ból w klatce piersiowej, nowe splątanie, zimną kończynę bez tętna.
Dopasuj tlen do pacjenta: 94–98% u większości, 88–92% u osób zagrożonych retencją CO₂.
Połącz każdy lek z jego badaniem i ryzykiem: warfaryna i INR, heparyna i aPTT oraz płytki krwi, diuretyki i potas.
Wybierz bezpieczne pierwsze działanie, następnie eskaluj i oceń ponownie.
2Zadania do ćwiczenia
1.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma Hb 104 g/L, SaO₂ 88% i PaO₂ 54 mmHg (7,2 kPa). Oblicz zawartość tlenu we krwi tętniczej CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) w mL O₂/dL.
Hb 104 g/LSaO₂ 88%PaO₂ 54 mmHg (7,2 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent na wysokoprzepływowej tlenoterapii donosowej ma SpO₂ 88% przy FiO₂ 0,8 i częstość oddechów 25/min. Oblicz wskaźnik ROX ROX = (SpO₂/FiO₂)/RR, przy SpO₂ w procentach i FiO₂ jako ułamku. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
SpO₂ 88%FiO₂ 0,8RR 25/min
ROX =
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,57, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 34 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,57PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,32, PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa), HCO₃⁻ 16 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,32PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Skale oceny klinicznejŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent z zadania jest oceniany w skali Morse’a: upadki w wywiadzie w ciągu ostatnich 3 miesięcy: nie; diagnoza dodatkowa: nie; pomoc w poruszaniu się: trzyma się mebli; terapia dożylna lub wkłucie zamknięte: tak; chód: prawidłowy, leżenie w łóżku lub wózek inwalidzki; stan psychiczny: zna swoje ograniczenia. Oblicz sumę w skali Morse’a MFS.
0–125
MFS =
6.Skale oceny klinicznejTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent z zadania jest oceniany w skali Braden: percepcja sensoryczna: lekko ograniczona; wilgotność: bardzo wilgotna; aktywność: siedzi na krześle; ruchomość: bez ograniczeń; odżywianie: wystarczające; tarcie i przesuwanie: brak widocznego problemu. Użyj przedziałów 19–23 brak ryzyka, 15–18 niewielkie, 13–14 umiarkowane, 10–12 wysokie i 9 lub mniej bardzo wysokie. Kliknij poziom ryzyka.
1brak ryzyka
2niewielkie ryzyko
3umiarkowane ryzyko
4wysokie ryzyko
5bardzo wysokie ryzyko
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyŚredni
A patient with a long QT interval develops a polymorphic ventricular tachycardia that twists around the baseline but still has a pulse. Which drug is used first?
AIntravenous adenosine
BIntravenous potassium chloride as a bolus
COral digoxin
DIntravenous magnesium sulfate
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyTrudny
A patient with severe sepsis becomes increasingly breathless over 24 hours. SpO₂ stays low despite high-flow oxygen, and the chest X-ray shows bilateral infiltrates. The heart function is normal. Which condition is most likely?
AAcute respiratory distress syndrome
BSpontaneous pneumothorax
CAcute left ventricular failure after an MI
DAn acute asthma attack
3Roztwory
1.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe
Odpowiedź: CaO₂ = 12,43 mL/dL
Zawartość i dostarczanie tlenu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), w mL O₂ na dL krwi, przy SaO₂ jako ułamku. Prawie cały tlen jest związany z hemoglobiną; część rozpuszczona jest niewielka. Dostarczanie DO₂ = CaO₂ × rzut serca (L/min) × 10 (mL/min), ponieważ 1 L = 10 dL; prawidłowa wartość u dorosłego w spoczynku wynosi około 1000 mL/min.
Hb w g/dL
104 g/L = 10,4 g/dL
Tlen związany
1,34·10,4·0,88 = 12,26 mL/dL
Tlen rozpuszczony
0,003·54 = 0,162 mL/dL
Zawartość tlenu
CaO₂ = 12,26 + 0,162 = 12,43 mL/dL
Odpowiedź
CaO₂ = 12,43 mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe
Odpowiedź: ROX = 4,4
Wskaźnik P/F i ARDS (definicja berlińska): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (jako ułamek). Przy PEEP lub CPAP co najmniej 5 cmH₂O ARDS jest łagodny dla 200 < P/F ≤ 300, umiarkowany dla 100 < P/F ≤ 200 i ciężki dla P/F ≤ 100 mmHg. Muszą być spełnione także pozostałe kryteria berlińskie (początek w ciągu tygodnia, obustronne zacienienia, niewyjaśnione w pełni niewydolnością serca). PaO₂ w kPa × 7,5 daje mmHg. Wskaźnik ROX (SpO₂/FiO₂)/częstość oddechów służy do obserwacji pacjentów na wysokoprzepływowej tlenoterapii donosowej.
SpO₂/FiO₂
88/0,8 = 110
ROX
ROX = 110/25 = 4,4
Odpowiedź
ROX = 4,4
Poniżej 4,88: w badaniach niski ROX wiązano z większą szansą na konieczność intubacji.
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,57: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 38 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 34 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,8–46,8 mmHg, więc zmierzone 38 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·16 + 8 = 32 → 30–34 mmHg
Porównaj
zmierzone: 32 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Skale oceny klinicznej
Odpowiedź: MFS = 50
Skala ryzyka upadku Morse’a: sześć pozycji. Upadki w wywiadzie: nie 0, tak 25. Diagnoza dodatkowa: nie 0, tak 15. Pomoc w poruszaniu się: brak, leżenie w łóżku lub pomoc pielęgniarki 0; kule, laska lub chodzik 15; trzymanie się mebli 30. Terapia dożylna lub wkłucie zamknięte: nie 0, tak 20. Chód: prawidłowy, leżenie w łóżku lub wózek inwalidzki 0; słaby 10; zaburzony 20. Stan psychiczny: zna swoje ograniczenia 0; przecenia lub zapomina o ograniczeniach 15. Suma wynosi od 0 do 125. Punkty odcięcia ryzyka różnią się między szpitalami; często stosuje się 0–24 niskie, 25–44 umiarkowane i 45 lub więcej wysokie.
Oceń każdą pozycję
upadki w wywiadzie w ciągu ostatnich 3 miesięcy: nie → 0
diagnoza dodatkowa: nie → 0
pomoc w poruszaniu się: trzyma się mebli → 30
terapia dożylna lub wkłucie zamknięte: tak → 20
chód: prawidłowy, leżenie w łóżku lub wózek inwalidzki → 0
stan psychiczny: zna swoje ograniczenia → 0
Dodaj
Suma w skali Morse’a = 0 + 0 + 30 + 20 + 0 + 0 = 50
Odpowiedź
MFS = 50
6.Skale oceny klinicznej
Odpowiedź: niewielkie ryzyko
Skala Braden: sześć podskal ryzyka odleżyn. Percepcja sensoryczna, wilgotność, aktywność, ruchomość i odżywianie są oceniane od 1 do 4, od najgorszego poziomu (1) do braku problemu (4); tarcie i przesuwanie od 1 do 3. Suma wynosi od 6 do 23, a niższa suma oznacza wyższe ryzyko. Typowe przedziały: 19–23 brak ryzyka, 15–18 niewielkie ryzyko, 13–14 umiarkowane ryzyko, 10–12 wysokie ryzyko i 9 lub mniej bardzo wysokie ryzyko.
Oceń każdą podskalę
percepcja sensoryczna: lekko ograniczona → 3
wilgotność: bardzo wilgotna → 2
aktywność: siedzi na krześle → 2
ruchomość: bez ograniczeń → 4
odżywianie: wystarczające → 3
tarcie i przesuwanie: brak widocznego problemu → 3
Dodaj
Suma w skali Braden = 3 + 2 + 2 + 4 + 3 + 3 = 17
Poziom ryzyka
17 → niewielkie ryzyko
Odpowiedź
niewielkie ryzyko
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Odpowiedź: D · Intravenous magnesium sulfate
Dlaczego to jest odpowiedź
Torsades de pointes is treated with IV magnesium, plus correction of low potassium and stopping drugs that prolong the QT interval. If the patient loses their pulse, defibrillation is needed. Potassium must never be given as an IV bolus.
Odpowiedź
D · Intravenous magnesium sulfate
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Odpowiedź: A · Acute respiratory distress syndrome
Dlaczego to jest odpowiedź
ARDS is acute, non-cardiogenic pulmonary oedema caused by widespread inflammation, triggered by sepsis, pneumonia, trauma or pancreatitis. It causes severe hypoxaemia that responds poorly to oxygen, with bilateral infiltrates not explained by heart failure. Treatment includes lung-protective ventilation and often prone positioning.