Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
upadki 25, diagnoza 15, pomoc 15/30, wkłucie dożylne 20, chód 10/20, stan psychiczny 15
Ryzyko według NEWS2
0–4 niskie; pojedyncze 3 niskie–średnie; 5–6 średnie; ≥ 7 wysokie
Średnie ciśnienie tętnicze (MAP)
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Ciśnienie tętna i wskaźnik wstrząsu
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Wskaźnik masy ciała
BMI = kg/m² = 703·lb/in²
Metoda
Znajdź arkusz punktacji używany w pytaniu i jego zakres (GCS 3–15, Apgar 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
Oceń każdą pozycję osobno, dopasowując opis do jej poziomu.
Dodaj punkty z pozycji i sprawdź, czy suma mieści się w zakresie.
Zastosuj punkty odcięcia: w NEWS2 szukaj także każdego pojedynczego parametru dającego 3 punkty.
Dla wartości pochodnych użyj MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP i BMI = kg/m².
Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Metoda
Nazwij problem: niewydolność pompy, zamknięta tętnica, rytm serca, zakrzep, zwężenie dróg oddechowych, zakażenie albo problem z urządzeniem.
Najpierw sprawdź objawy zagrożenia: hipoksję, hipotensję, ból w klatce piersiowej, nowe splątanie, zimną kończynę bez tętna.
Dopasuj tlen do pacjenta: 94–98% u większości, 88–92% u osób zagrożonych retencją CO₂.
Połącz każdy lek z jego badaniem i ryzykiem: warfaryna i INR, heparyna i aPTT oraz płytki krwi, diuretyki i potas.
Wybierz bezpieczne pierwsze działanie, następnie eskaluj i oceń ponownie.
2Zadania do ćwiczenia
1.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent oddycha 21 razy na minutę z objętością oddechową 500 mL. Anatomiczna przestrzeń martwa wynosi 140 mL. Oblicz wentylację pęcherzykową V̇A w L/min.
VT 500 mL21/minVD 140 mL
V̇A = L/min
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent na wysokoprzepływowej tlenoterapii donosowej ma SpO₂ 86% przy FiO₂ 0,5 i częstość oddechów 31/min. Oblicz wskaźnik ROX ROX = (SpO₂/FiO₂)/RR, przy SpO₂ w procentach i FiO₂ jako ułamku. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
SpO₂ 86%FiO₂ 0,5RR 31/min
ROX =
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 129 mmol/L, glukoza 16,1 mmol/L i mocznik 3,5 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 24% tlenu pokazuje PaO₂ 95 mmHg (12,7 kPa) oraz PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Użyj tabeli NEWS2 (SpO₂ w skali 1) dla tych obserwacji: częstość oddechów 12/min, SpO₂ 98% na powietrzu atmosferycznym, ciśnienie tętnicze 118/70 mmHg, tętno 88/min, przytomny, temperatura 35,2 °C. Jaka jest łączna suma punktów NEWS2?
RR 12SpO₂ 98%powietrzeSBP 118HR 88AT 35,2 °C
NEWS2 =
6.Skale oceny klinicznejTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W 5. minucie po urodzeniu u noworodka z zadania obserwuje się: sine lub blade zabarwienie skóry na całym ciele, brak czynności serca, brak reakcji na bodźce, wiotkie kończyny bez napięcia mięśniowego i brak oddychania. Oceń pacjenta w skali Apgar i kliknij, jak interpretuje się wynik.
1uspokajający
2umiarkowanie nieprawidłowy
3niski
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyŚredni
Why is a beta-blocker started at a low dose and increased slowly in heart failure?
AIt can briefly worsen symptoms before long-term benefit appears
BIt is safe only at the highest possible dose from the very start
CIt must be stopped as soon as symptoms improve
DIt works only if the dose is never changed after the first day
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyTrudny
An 84-year-old with heart failure becomes breathless with new crackles and a rising blood pressure during a blood transfusion. What should the nurse suspect?
ATransfusion-associated circulatory overload
BA mild febrile reaction
CAn acute haemolytic reaction from wrong blood
DNormal effects of the transfusion
3Roztwory
1.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe
Odpowiedź: V̇A = 7,56 L/min
Wentylacja: wentylacja minutowa V̇E = objętość oddechowa × częstość oddechów (u zdrowego dorosłego około 5–8 L/min). Wentylacja pęcherzykowa V̇A = (objętość oddechowa − przestrzeń martwa) × częstość, ponieważ powietrze w drogach oddechowych (około 150 mL u dorosłego) nie bierze udziału w wymianie gazowej. Wentylacja protekcyjna dla płuc stosuje około 6 mL na kg należnej (przewidywanej) masy ciała (PBW): mężczyźni 50 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg, kobiety 45,5 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg (w calach: 2,3 na cal powyżej 60 in).
Część pęcherzykowa oddechu
500 − 140 = 360 mL
Wentylacja pęcherzykowa
V̇A = 360·21 = 7560 mL/min = 7,56 L/min
Odpowiedź
V̇A = 7,56 L/min
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe
Odpowiedź: ROX = 5,55
Wskaźnik P/F i ARDS (definicja berlińska): P/F = PaO₂ (mmHg)/FiO₂ (jako ułamek). Przy PEEP lub CPAP co najmniej 5 cmH₂O ARDS jest łagodny dla 200 < P/F ≤ 300, umiarkowany dla 100 < P/F ≤ 200 i ciężki dla P/F ≤ 100 mmHg. Muszą być spełnione także pozostałe kryteria berlińskie (początek w ciągu tygodnia, obustronne zacienienia, niewyjaśnione w pełni niewydolnością serca). PaO₂ w kPa × 7,5 daje mmHg. Wskaźnik ROX (SpO₂/FiO₂)/częstość oddechów służy do obserwacji pacjentów na wysokoprzepływowej tlenoterapii donosowej.
SpO₂/FiO₂
86/0,5 = 172
ROX
ROX = 172/31 = 5,548 ≈ 5,55
Odpowiedź
ROX = 5,55
4,88 lub więcej: wartość wiązana w badaniach z powodzeniem tlenoterapii wysokoprzepływowej.
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 278 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·129 + 16,1 + 3,5 = 277,6 ≈ 278 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 278 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Gradient A–a = 31,12 mmHg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): oceń każdy z siedmiu parametrów według tabeli (częstość oddechów, SpO₂ w skali 1, oddychanie powietrzem lub dodatkowym tlenem, ciśnienie skurczowe, tętno, stan świadomości w skali ACVPU i temperatura) i dodaj punkty. Ryzyko kliniczne: 0–4 niskie; wynik 3 w którymkolwiek pojedynczym parametrze niskie–średnie; 5–6 średnie; 7 lub więcej wysokie. Suma 5 lub więcej wymaga pilnej reakcji.
Oceń każdy parametr
RR 12/min → 0
SpO₂ 98% → 0
na powietrzu → 0
SBP 118 mmHg → 0
HR 88/min → 0
przytomny (A) → 0
T 35,2 °C → 1
Dodaj
NEWS2 = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1 = 1
Odpowiedź
NEWS2 = 1
6.Skale oceny klinicznej
Odpowiedź: niski
Skala Apgar: pięć objawów, każdy oceniany na 0, 1 lub 2, sprawdzanych w 1. i 5. minucie po urodzeniu. Wygląd (kolor skóry): sine lub blade 0, różowy tułów z sinymi kończynami 1, różowe całe ciało 2. Tętno: brak 0, poniżej 100/min 1, 100/min lub więcej 2. Reakcja na bodźce (odruchowa drażliwość): brak 0, grymas 1, płacz, kaszel lub kichnięcie 2. Napięcie mięśniowe (aktywność): wiotkie 0, pewne zgięcie 1, aktywne ruchy 2. Oddychanie: brak 0, wolne lub nieregularne ze słabym płaczem 1, dobre z silnym płaczem 2. Suma 7–10 jest uspokajająca, 4–6 umiarkowanie nieprawidłowa, a 0–3 niska.
Oceń każdy objaw
Wygląd: sine lub blade zabarwienie skóry na całym ciele → 0
Tętno: 0 → 0
Reakcja na bodźce: brak reakcji na bodźce → 0
Aktywność: wiotkie kończyny bez napięcia mięśniowego → 0
Oddychanie: brak oddychania → 0
Dodaj
APGAR = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
Interpretacja
0 → niski
Odpowiedź
niski
Przy wyniku poniżej 7 w 5. minucie ocenę zwykle powtarza się co 5 minut do 20. minuty.
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Odpowiedź: A · It can briefly worsen symptoms before long-term benefit appears
Dlaczego to jest odpowiedź
Beta-blockers improve survival in heart failure with reduced ejection fraction, but they can cause tiredness, low blood pressure, bradycardia and fluid retention when first started. They are therefore started low and increased gradually in stable patients, with monitoring of weight, pulse and BP.
Odpowiedź
A · It can briefly worsen symptoms before long-term benefit appears
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy
Odpowiedź: A · Transfusion-associated circulatory overload
Dlaczego to jest odpowiedź
Transfusion-associated circulatory overload causes breathlessness, crackles, raised BP and JVP during or soon after transfusion, especially in older people and those with heart or kidney disease. The transfusion is stopped or slowed, the patient sat up and given oxygen, and diuretics may be prescribed. Slow rates and single units with reassessment reduce the risk.