Opieka oddechowa i tlenoterapia: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Kaniula donosowa
FiO₂ ≈ 21% + 4% × L/min (1–6 L/min)
Czas działania butli
min = (psi − 200) × współczynnik / (L/min); D 0,16, E 0,28, H 3,14 L/psi
Wentylacja minutowa i pęcherzykowa
V̇E = VT·f, V̇A = (VT − VD)·f
Należna masa ciała
mężczyźni 50 + 0,91 × (cm − 152,4); kobiety 45,5 + 0,91 × (cm − 152,4)
Wskaźnik P/F (definicja berlińska, PEEP ≥ 5)
łagodny > 200–300, umiarkowany > 100–200, ciężki ≤ 100 mmHg
Zawartość tlenu
CaO₂ = 1,34·Hb·SaO₂ + 0,003·PaO₂
Dostarczanie tlenu
DO₂ = CaO₂ × CO × 10
Wskaźnik ROX
(SpO₂/FiO₂)/RR

Metoda

  1. Podstaw każdą wartość w jednostkach wzoru: FiO₂ i SaO₂ jako ułamki, PaO₂ w mmHg, Hb w g/dL.
  2. Dla butli odejmij bezpieczne ciśnienie resztkowe, pomnóż przez współczynnik butli i podziel przez przepływ.
  3. Czasy działania butli i przepływy zaokrąglaj w dół, nigdy w górę.
  4. Dla wskaźnika P/F najpierw sprawdź PEEP, potem podziel PaO₂ przez FiO₂ i porównaj z 300, 200 i 100 mmHg.
  5. W wentylacji odejmij przestrzeń martwą dla wentylacji pęcherzykowej i użyj należnej masy ciała do objętości oddechowych.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Skale oceny klinicznej

Skala śpiączki Glasgow (GCS)
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
Apgar
5 objawów × 0–2 = 0–10; 7–10 uspokajający, 4–6 umiarkowanie nieprawidłowy, 0–3 niski
Skala Braden
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 ryzyko
Skala ryzyka upadku Morse’a
upadki 25, diagnoza 15, pomoc 15/30, wkłucie dożylne 20, chód 10/20, stan psychiczny 15
Ryzyko według NEWS2
0–4 niskie; pojedyncze 3 niskie–średnie; 5–6 średnie; ≥ 7 wysokie
Średnie ciśnienie tętnicze (MAP)
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Ciśnienie tętna i wskaźnik wstrząsu
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Wskaźnik masy ciała
BMI = kg/m² = 703·lb/in²

Metoda

  1. Znajdź arkusz punktacji używany w pytaniu i jego zakres (GCS 3–15, Apgar 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
  2. Oceń każdą pozycję osobno, dopasowując opis do jej poziomu.
  3. Dodaj punkty z pozycji i sprawdź, czy suma mieści się w zakresie.
  4. Zastosuj punkty odcięcia: w NEWS2 szukaj także każdego pojedynczego parametru dającego 3 punkty.
  5. Dla wartości pochodnych użyj MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP i BMI = kg/m².

Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Metoda

  1. Nazwij problem: niewydolność pompy, zamknięta tętnica, rytm serca, zakrzep, zwężenie dróg oddechowych, zakażenie albo problem z urządzeniem.
  2. Najpierw sprawdź objawy zagrożenia: hipoksję, hipotensję, ból w klatce piersiowej, nowe splątanie, zimną kończynę bez tętna.
  3. Dopasuj tlen do pacjenta: 94–98% u większości, 88–92% u osób zagrożonych retencją CO₂.
  4. Połącz każdy lek z jego badaniem i ryzykiem: warfaryna i INR, heparyna i aPTT oraz płytki krwi, diuretyki i potas.
  5. Wybierz bezpieczne pierwsze działanie, następnie eskaluj i oceń ponownie.

2Zadania do ćwiczenia

1.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweŚredni
Hb129 g/LSaO₂97%PaO₂89 mmHgCaO₂?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma Hb 129 g/L, SaO₂ 97% i PaO₂ 89 mmHg (11,9 kPa). Oblicz zawartość tlenu we krwi tętniczej CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) w mL O₂/dL.

Hb 129 g/LSaO₂ 97%PaO₂ 89 mmHg (11,9 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweTrudny
112 kg192 cm♂5 mL/kg PBWVT​ = ? mL

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wentylowany mężczyzna ma wzrost 192 cm i waży 112 kg. Wentylację protekcyjną dla płuc ustawiono na 5 mL na kg należnej masy ciała. Używając PBW = 50 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg, oblicz objętość oddechową VT z dokładnością do mL.

192 cm112 kg5 mL/kg
VT = mL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 141 mmol/L, glukoza 7 mmol/L i mocznik 16 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 141 mmol/Lglukoza 7 mmol/Lmocznik 16 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,34PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222616dodatkowa kwasica z prawidłową lukączysta kwasica z dużą lukądodatkowa zasadowica metaboliczna

Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,34, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 16 mmol/L, przy Na⁺ 136 i Cl⁻ 85 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.

pH 7,34PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/LNa⁺ 136 mmol/LCl⁻ 85 mmol/L
  1. 1dodatkowa kwasica z prawidłową luką
  2. 2czysta kwasica z dużą luką
  3. 3dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Skale oceny klinicznejŚredni
3210123RR≤89–1112–2021–24≥25SpO₂≤9192–9394–95≥96powietrze / O₂O₂powietrzeSBP≤9091–100101–110111–219≥220HR≤4041–5051–9091–110111–130≥131ACVPUAC, V, P, UT °C≤35,035,1–36,036,1–38,038,1–39,0≥39,1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Użyj tabeli NEWS2 (SpO₂ w skali 1) dla tych obserwacji: częstość oddechów 22/min, SpO₂ 96% z dodatkowym tlenem, ciśnienie tętnicze 88/52 mmHg, tętno 76/min, reaguje tylko na ból, temperatura 35,5 °C. Jaka jest łączna suma punktów NEWS2?

RR 22SpO₂ 96%O₂SBP 88HR 76PT 35,5 °C
NEWS2 =
6.Skale oceny klinicznejTrudny
brak ryzykaniewielkie ryzykoumiarkowane ryzykowysokie ryzykobardzo wysokie ryzyko

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent z zadania jest oceniany w skali Braden: percepcja sensoryczna: bardzo ograniczona; wilgotność: stale wilgotna; aktywność: leży w łóżku; ruchomość: bardzo ograniczona; odżywianie: bardzo złe; tarcie i przesuwanie: problem. Użyj przedziałów 19–23 brak ryzyka, 15–18 niewielkie, 13–14 umiarkowane, 10–12 wysokie i 9 lub mniej bardzo wysokie. Kliknij poziom ryzyka.

  1. 1brak ryzyka
  2. 2niewielkie ryzyko
  3. 3umiarkowane ryzyko
  4. 4wysokie ryzyko
  5. 5bardzo wysokie ryzyko
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyŚredni

Pacjent z astmą używa inhalatora doraźnego częściej niż trzy razy w tygodniu. Co to sugeruje?

  1. ALek doraźny przestał działać i należy go odstawić
  2. BAstma jest dobrze kontrolowana przy obecnym planie leczenia
  3. CKontrola astmy jest słaba i leczenie wymaga przeglądu
  4. DInhalator zapobiegawczy nie jest już potrzebny
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyTrudny

W 6. dobie wlewu heparyny liczba płytek spadła o ponad połowę, a pacjent ma nowy obrzęk ręki. Czego powinna spodziewać się pielęgniarka?

  1. AKontynuacji heparyny i przetoczenia płytek krwi
  2. BOdstawienia całej heparyny i rozpoczęcia leczenia przeciwzakrzepowego niezawierającego heparyny
  3. CZmiany na heparynę drobnocząsteczkową, ponieważ to inny lek
  4. DOdstawienia wszelkiego leczenia przeciwzakrzepowego na dwa tygodnie

3Roztwory

1.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Odpowiedź: CaO₂ = 17,03 mL/dL

Zawartość i dostarczanie tlenu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), w mL O₂ na dL krwi, przy SaO₂ jako ułamku. Prawie cały tlen jest związany z hemoglobiną; część rozpuszczona jest niewielka. Dostarczanie DO₂ = CaO₂ × rzut serca (L/min) × 10 (mL/min), ponieważ 1 L = 10 dL; prawidłowa wartość u dorosłego w spoczynku wynosi około 1000 mL/min.

Hb w g/dL

129 g/L = 12,9 g/dL

Tlen związany

1,34·12,9·0,97 = 16,77 mL/dL

Tlen rozpuszczony

0,003·89 = 0,267 mL/dL

Zawartość tlenu

CaO₂ = 16,77 + 0,267 = 17,03 mL/dL

Odpowiedź

CaO₂ = 17,03 mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Odpowiedź: VT = 430 mL

Wentylacja: wentylacja minutowa V̇E = objętość oddechowa × częstość oddechów (u zdrowego dorosłego około 5–8 L/min). Wentylacja pęcherzykowa V̇A = (objętość oddechowa − przestrzeń martwa) × częstość, ponieważ powietrze w drogach oddechowych (około 150 mL u dorosłego) nie bierze udziału w wymianie gazowej. Wentylacja protekcyjna dla płuc stosuje około 6 mL na kg należnej (przewidywanej) masy ciała (PBW): mężczyźni 50 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg, kobiety 45,5 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg (w calach: 2,3 na cal powyżej 60 in).

Należna masa ciała

PBW = 50 + 0,91·(192 − 152,4) = 86,04 kg

Objętość oddechowa

VT = 5·86,04 = 430,2 ≈ 430 mL

Odpowiedź

VT = 430 mL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 305 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·141 + 7 + 16 = 305 ≈ 305 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 305 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: dodatkowa zasadowica metaboliczna

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 136 − (85 + 16) = 35

Wskaźnik delta

(35 − 12)/(24 − 16) = 2,875
dodatkowa zasadowica metaboliczna

Odpowiedź

dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Skale oceny klinicznej

Odpowiedź: NEWS2 = 11

NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): oceń każdy z siedmiu parametrów według tabeli (częstość oddechów, SpO₂ w skali 1, oddychanie powietrzem lub dodatkowym tlenem, ciśnienie skurczowe, tętno, stan świadomości w skali ACVPU i temperatura) i dodaj punkty. Ryzyko kliniczne: 0–4 niskie; wynik 3 w którymkolwiek pojedynczym parametrze niskie–średnie; 5–6 średnie; 7 lub więcej wysokie. Suma 5 lub więcej wymaga pilnej reakcji.

Oceń każdy parametr

RR 22/min → 2
SpO₂ 96% → 0
na tlenie → 2
SBP 88 mmHg → 3
HR 76/min → 0
reaguje tylko na ból (P) → 3
T 35,5 °C → 1

Dodaj

NEWS2 = 2 + 0 + 2 + 3 + 0 + 3 + 1 = 11

Odpowiedź

NEWS2 = 11
6.Skale oceny klinicznej

Odpowiedź: bardzo wysokie ryzyko

Skala Braden: sześć podskal ryzyka odleżyn. Percepcja sensoryczna, wilgotność, aktywność, ruchomość i odżywianie są oceniane od 1 do 4, od najgorszego poziomu (1) do braku problemu (4); tarcie i przesuwanie od 1 do 3. Suma wynosi od 6 do 23, a niższa suma oznacza wyższe ryzyko. Typowe przedziały: 19–23 brak ryzyka, 15–18 niewielkie ryzyko, 13–14 umiarkowane ryzyko, 10–12 wysokie ryzyko i 9 lub mniej bardzo wysokie ryzyko.

Oceń każdą podskalę

percepcja sensoryczna: bardzo ograniczona → 2
wilgotność: stale wilgotna → 1
aktywność: leży w łóżku → 1
ruchomość: bardzo ograniczona → 2
odżywianie: bardzo złe → 1
tarcie i przesuwanie: problem → 1

Dodaj

Suma w skali Braden = 2 + 1 + 1 + 2 + 1 + 1 = 8

Poziom ryzyka

8 → bardzo wysokie ryzyko

Odpowiedź

bardzo wysokie ryzyko
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Odpowiedź: C · Kontrola astmy jest słaba i leczenie wymaga przeglądu

Dlaczego to jest odpowiedź

Częsta potrzeba stosowania leku doraźnego, nocne budzenie się z objawami lub ograniczenie aktywności wskazują na słabo kontrolowaną astmę. Należy sprawdzić technikę inhalacji, przestrzeganie zaleceń i czynniki wyzwalające oraz zintensyfikować regularne leczenie zapobiegawcze.

Odpowiedź

C · Kontrola astmy jest słaba i leczenie wymaga przeglądu
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Odpowiedź: B · Odstawienia całej heparyny i rozpoczęcia leczenia przeciwzakrzepowego niezawierającego heparyny

Dlaczego to jest odpowiedź

Małopłytkowość wywołana heparyną zwykle rozwija się 5–10 dni po rozpoczęciu heparyny, z dużym spadkiem liczby płytek i nową zakrzepicą. Należy odstawić całą heparynę, w tym heparyny drobnocząsteczkowe i przepłukiwanie heparyną, a stosuje się lek przeciwzakrzepowy niezawierający heparyny (taki jak argatroban). Przetoczenia płytek zwykle się unika, a odstawienie leczenia przeciwzakrzepowego pozostawiłoby bardzo duże ryzyko zakrzepu.

Odpowiedź

B · Odstawienia całej heparyny i rozpoczęcia leczenia przeciwzakrzepowego niezawierającego heparyny

ExamProblems · examproblems.com/courses/respiratory-care-and-oxygen-therapy