Opieka oddechowa i tlenoterapia: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Kaniula donosowa
FiO₂ ≈ 21% + 4% × L/min (1–6 L/min)
Czas działania butli
min = (psi − 200) × współczynnik / (L/min); D 0,16, E 0,28, H 3,14 L/psi
Wentylacja minutowa i pęcherzykowa
V̇E = VT·f, V̇A = (VT − VD)·f
Należna masa ciała
mężczyźni 50 + 0,91 × (cm − 152,4); kobiety 45,5 + 0,91 × (cm − 152,4)
Wskaźnik P/F (definicja berlińska, PEEP ≥ 5)
łagodny > 200–300, umiarkowany > 100–200, ciężki ≤ 100 mmHg
Zawartość tlenu
CaO₂ = 1,34·Hb·SaO₂ + 0,003·PaO₂
Dostarczanie tlenu
DO₂ = CaO₂ × CO × 10
Wskaźnik ROX
(SpO₂/FiO₂)/RR

Metoda

  1. Podstaw każdą wartość w jednostkach wzoru: FiO₂ i SaO₂ jako ułamki, PaO₂ w mmHg, Hb w g/dL.
  2. Dla butli odejmij bezpieczne ciśnienie resztkowe, pomnóż przez współczynnik butli i podziel przez przepływ.
  3. Czasy działania butli i przepływy zaokrąglaj w dół, nigdy w górę.
  4. Dla wskaźnika P/F najpierw sprawdź PEEP, potem podziel PaO₂ przez FiO₂ i porównaj z 300, 200 i 100 mmHg.
  5. W wentylacji odejmij przestrzeń martwą dla wentylacji pęcherzykowej i użyj należnej masy ciała do objętości oddechowych.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Skale oceny klinicznej

Skala śpiączki Glasgow (GCS)
GCS = E (1–4) + V (1–5) + M (1–6) = 3–15
Apgar
5 objawów × 0–2 = 0–10; 7–10 uspokajający, 4–6 umiarkowanie nieprawidłowy, 0–3 niski
Skala Braden
5 × (1–4) + 1 × (1–3) = 6–23; ≤ 18 ryzyko
Skala ryzyka upadku Morse’a
upadki 25, diagnoza 15, pomoc 15/30, wkłucie dożylne 20, chód 10/20, stan psychiczny 15
Ryzyko według NEWS2
0–4 niskie; pojedyncze 3 niskie–średnie; 5–6 średnie; ≥ 7 wysokie
Średnie ciśnienie tętnicze (MAP)
MAP = (SBP + 2·DBP)/3 = DBP + PP/3
Ciśnienie tętna i wskaźnik wstrząsu
PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP
Wskaźnik masy ciała
BMI = kg/m² = 703·lb/in²

Metoda

  1. Znajdź arkusz punktacji używany w pytaniu i jego zakres (GCS 3–15, Apgar 0–10, Braden 6–23, Morse 0–125).
  2. Oceń każdą pozycję osobno, dopasowując opis do jej poziomu.
  3. Dodaj punkty z pozycji i sprawdź, czy suma mieści się w zakresie.
  4. Zastosuj punkty odcięcia: w NEWS2 szukaj także każdego pojedynczego parametru dającego 3 punkty.
  5. Dla wartości pochodnych użyj MAP = (SBP + 2·DBP)/3, PP = SBP − DBP, SI = HR/SBP i BMI = kg/m².

Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Metoda

  1. Nazwij problem: niewydolność pompy, zamknięta tętnica, rytm serca, zakrzep, zwężenie dróg oddechowych, zakażenie albo problem z urządzeniem.
  2. Najpierw sprawdź objawy zagrożenia: hipoksję, hipotensję, ból w klatce piersiowej, nowe splątanie, zimną kończynę bez tętna.
  3. Dopasuj tlen do pacjenta: 94–98% u większości, 88–92% u osób zagrożonych retencją CO₂.
  4. Połącz każdy lek z jego badaniem i ryzykiem: warfaryna i INR, heparyna i aPTT oraz płytki krwi, diuretyki i potas.
  5. Wybierz bezpieczne pierwsze działanie, następnie eskaluj i oceń ponownie.

2Zadania do ćwiczenia

1.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweŚredni
Hb121 g/LSaO₂97%PaO₂86 mmHgCaO₂?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma Hb 121 g/L, SaO₂ 97% i PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa). Oblicz zawartość tlenu we krwi tętniczej CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg) w mL O₂/dL.

Hb 121 g/LSaO₂ 97%PaO₂ 86 mmHg (11,5 kPa)
CaO₂ = mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechoweTrudny
137 kg186 cm♂6 mL/kg PBWVT​ = ? mL

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wentylowany mężczyzna ma wzrost 186 cm i waży 137 kg. Wentylację protekcyjną dla płuc ustawiono na 6 mL na kg należnej masy ciała. Używając PBW = 50 + 0,91 × (height cm − 152,4) kg, oblicz objętość oddechową VT z dokładnością do mL.

186 cm137 kg6 mL/kg
VT = mL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa). Użyj reguły, że w ostrej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 2 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.

PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)wartość wyjściowa: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 21% tlenu pokazuje PaO₂ 83 mmHg (11,1 kPa) oraz PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 21%PaO₂ 83 mmHg (11,1 kPa)PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa)
Gradient A–a = mmHg
5.Skale oceny klinicznejŚredni
S? / 4+M? / 4+A? / 4+Mob? / 4+N? / 4+F? / 3Σ?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent z zadania jest oceniany w skali Braden: percepcja sensoryczna: bardzo ograniczona; wilgotność: bardzo wilgotna; aktywność: leży w łóżku; ruchomość: lekko ograniczona; odżywianie: wystarczające; tarcie i przesuwanie: problem. Oblicz sumę w skali Braden B.

6–23
B =
6.Skale oceny klinicznejTrudny
3210123RR≤89–1112–2021–24≥25SpO₂≤9192–9394–95≥96powietrze / O₂O₂powietrzeSBP≤9091–100101–110111–219≥220HR≤4041–5051–9091–110111–130≥131ACVPUAC, V, P, UT °C≤35,035,1–36,036,1–38,038,1–39,0≥39,1niskiniskie–średnieśredniwysoki

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Użyj tabeli NEWS2 (SpO₂ w skali 1) dla tych obserwacji: częstość oddechów 12/min, SpO₂ 97% na powietrzu atmosferycznym, ciśnienie tętnicze 88/52 mmHg, tętno 76/min, przytomny, temperatura 36,7 °C. Do której grupy ryzyka klinicznego należy pacjent? Kliknij ją.

RR 12SpO₂ 97%powietrzeSBP 88HR 76AT 36,7 °C
  1. 1niski
  2. 2niskie–średnie
  3. 3średni
  4. 4wysoki
7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyŚredni

Które stwierdzenie dotyczące doustnych antykoagulantów bezpośrednio działających, takich jak apiksaban i rywaroksaban, jest prawidłowe?

  1. APominięte dawki nie mają znaczenia, ponieważ działają przez tygodnie
  2. BIch działanie odwraca podanie witaminy K
  3. CPotrzebne są cotygodniowe oznaczenia INR, jak przy warfarynie
  4. DNie wykonuje się rutynowych oznaczeń INR, ale dawki zależą od czynności nerek
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowyTrudny

Pacjent z zapaleniem płuc, na wysokoprzepływowym tlenie donosowym 50 L/min z FiO₂ 0,6, ma SpO₂ 90%, częstość oddechów 34/min i używa mięśni dodatkowych. Jakie działanie jest najodpowiedniejsze?

  1. APołożyć pacjenta płasko, aby odpoczęły mięśnie oddechowe
  2. BKontynuować to samo wsparcie i ponownie sprawdzić za cztery godziny
  3. CZmienić na kaniulę nosową z przepływem 4 L/min, aby zmniejszyć suchość nosa
  4. DPilnie eskalować do intensywnej terapii w celu oceny wsparcia oddechowego

3Roztwory

1.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Odpowiedź: CaO₂ = 15,99 mL/dL

Zawartość i dostarczanie tlenu: CaO₂ = 1,34 × Hb (g/dL) × SaO₂ + 0,003 × PaO₂ (mmHg), w mL O₂ na dL krwi, przy SaO₂ jako ułamku. Prawie cały tlen jest związany z hemoglobiną; część rozpuszczona jest niewielka. Dostarczanie DO₂ = CaO₂ × rzut serca (L/min) × 10 (mL/min), ponieważ 1 L = 10 dL; prawidłowa wartość u dorosłego w spoczynku wynosi około 1000 mL/min.

Hb w g/dL

121 g/L = 12,1 g/dL

Tlen związany

1,34·12,1·0,97 = 15,73 mL/dL

Tlen rozpuszczony

0,003·86 = 0,258 mL/dL

Zawartość tlenu

CaO₂ = 15,73 + 0,258 = 15,99 mL/dL

Odpowiedź

CaO₂ = 15,99 mL/dL
2.Tlenoterapia i obliczenia oddechowe

Odpowiedź: VT = 483 mL

Wentylacja: wentylacja minutowa V̇E = objętość oddechowa × częstość oddechów (u zdrowego dorosłego około 5–8 L/min). Wentylacja pęcherzykowa V̇A = (objętość oddechowa − przestrzeń martwa) × częstość, ponieważ powietrze w drogach oddechowych (około 150 mL u dorosłego) nie bierze udziału w wymianie gazowej. Wentylacja protekcyjna dla płuc stosuje około 6 mL na kg należnej (przewidywanej) masy ciała (PBW): mężczyźni 50 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg, kobiety 45,5 + 0,91 × (wzrost w cm − 152,4) kg (w calach: 2,3 na cal powyżej 60 in).

Należna masa ciała

PBW = 50 + 0,91·(186 − 152,4) = 80,58 kg

Objętość oddechowa

VT = 6·80,58 = 483,5 ≈ 483 mL

Odpowiedź

VT = 483 mL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: HCO₃⁻ = 21,4 mmol/L

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Zmiana PaCO₂

|27 − 40| = 13 mmHg → 1,3 × 10 mmHg

Oczekiwane HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 2·1,3 = 21,4 mmol/L

Odpowiedź

HCO₃⁻ = 21,4 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 5,48 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,21·713 − 49/0,8 = 149,7 − 61,25 = 88,48 mmHg

Gradient

A–a = 88,48 − 83 = 5,48 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 5,48 mmHg
5.Skale oceny klinicznej

Odpowiedź: B = 12

Skala Braden: sześć podskal ryzyka odleżyn. Percepcja sensoryczna, wilgotność, aktywność, ruchomość i odżywianie są oceniane od 1 do 4, od najgorszego poziomu (1) do braku problemu (4); tarcie i przesuwanie od 1 do 3. Suma wynosi od 6 do 23, a niższa suma oznacza wyższe ryzyko. Typowe przedziały: 19–23 brak ryzyka, 15–18 niewielkie ryzyko, 13–14 umiarkowane ryzyko, 10–12 wysokie ryzyko i 9 lub mniej bardzo wysokie ryzyko.

Oceń każdą podskalę

percepcja sensoryczna: bardzo ograniczona → 2
wilgotność: bardzo wilgotna → 2
aktywność: leży w łóżku → 1
ruchomość: lekko ograniczona → 3
odżywianie: wystarczające → 3
tarcie i przesuwanie: problem → 1

Dodaj

Suma w skali Braden = 2 + 2 + 1 + 3 + 3 + 1 = 12

Odpowiedź

B = 12
6.Skale oceny klinicznej

Odpowiedź: niskie–średnie

NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): oceń każdy z siedmiu parametrów według tabeli (częstość oddechów, SpO₂ w skali 1, oddychanie powietrzem lub dodatkowym tlenem, ciśnienie skurczowe, tętno, stan świadomości w skali ACVPU i temperatura) i dodaj punkty. Ryzyko kliniczne: 0–4 niskie; wynik 3 w którymkolwiek pojedynczym parametrze niskie–średnie; 5–6 średnie; 7 lub więcej wysokie. Suma 5 lub więcej wymaga pilnej reakcji.

Oceń każdy parametr

RR 12/min → 0
SpO₂ 97% → 0
na powietrzu → 0
SBP 88 mmHg → 3
HR 76/min → 0
przytomny (A) → 0
T 36,7 °C → 0

Suma i czerwone wyniki

NEWS2 = 0 + 0 + 0 + 3 + 0 + 0 + 0 = 3
Co najmniej jeden parametr daje 3 punkty.

Grupa ryzyka

niskie–średnie

Odpowiedź

niskie–średnie

Pojedynczy wynik 3 wymaga pilnej oceny nawet przy niskiej sumie.

7.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Odpowiedź: D · Nie wykonuje się rutynowych oznaczeń INR, ale dawki zależą od czynności nerek

Dlaczego to jest odpowiedź

DOAC mają przewidywalne działanie, więc rutynowe monitorowanie krzepnięcia nie jest wymagane. Dawkowanie opiera się na czynności nerek, masie ciała, wieku i interakcjach z innymi lekami. Ponieważ działanie ustępuje w ciągu doby lub dwóch, pominięte dawki mają znaczenie. Witamina K ich nie odwraca; istnieją swoiste środki odwracające.

Odpowiedź

D · Nie wykonuje się rutynowych oznaczeń INR, ale dawki zależą od czynności nerek
8.Choroby wewnętrzne i chirurgiczne: układ krążenia i oddechowy

Odpowiedź: D · Pilnie eskalować do intensywnej terapii w celu oceny wsparcia oddechowego

Dlaczego to jest odpowiedź

Duże zapotrzebowanie na tlen z tachypnoe i zwiększonym wysiłkiem oddechowym mimo wysokoprzepływowego tlenu wskazuje na pogarszającą się niewydolność oddechową. Konieczna jest wczesna ocena przez zespół intensywnej terapii w celu eskalacji, np. CPAP, NIV lub intubacji. Zmniejszenie wsparcia lub czekanie grozi zatrzymaniem oddechu.

Odpowiedź

D · Pilnie eskalować do intensywnej terapii w celu oceny wsparcia oddechowego

ExamProblems · examproblems.com/courses/respiratory-care-and-oxygen-therapy