Fale i optyka: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 4 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali
v = fλ, T = 1/f
Struna
v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku
β = 10·log10(I/I0), I0 = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe
I = P/(4πr²)
Fale stojące
struna lub rura otwarta fn = n·v/(2L); rura zamknięta fn = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera
f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs)
Współczynnik załamania
n = c/v, λ = λ0/n
Prawo Snelliusa
n1sin θ1 = n2sin θ2
Kąt graniczny
sin θc = n2/n1
Światłowód
NA = sin θa = √(n1² − n2²)
Soczewki i zwierciadła
1/f = 1/do + 1/di, m = −di/do, mirror f = R/2
Podwójna szczelina
d·sin θ = mλ, ym = mλL/d
Siatka
d = 1/N, d·sin θ = mλ, mmax ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina
a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

  1. Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
  2. Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± vo)/(v ∓ vs), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
  3. Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
  4. Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = 1,9 mT = 2,59 s

Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 1,9 m ma przy małych wychyleniach okres 2,59 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.

L = 1,9 mT = 2,59 s
g = m/s²
2.Sprężyny i wahadłaTrudny
1,3 kgk = 450 N/mA = 2 cm

Masę 1,3 kg na sprężynie o k = 450 N/m odciągnięto o 2 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.

m = 1,3 kgk = 450 N/mA = 2 cm
amax = m/s²
3.Fale, dźwięk i optykaŚredni
L = 1,2 mn = 1

Układ: Struna zamocowana na obu końcach, długość 1,2 m, prędkość fal 300 m/s. Znajdź częstotliwość f1 dla: drgania podstawowe (pierwsza harmoniczna).

v = 300 m/sn = 1L = 1,2 m
f1 = Hz
4.Fale, dźwięk i optykaTrudny
θa​ = ?n1​ = 1,55n2​ = 1,47n0​ = 1,00

Światłowód ma rdzeń o n₁ = 1,55 i płaszcz o n₂ = 1,47. Znajdź największy kąt θa względem osi włókna, pod którym światło z powietrza może wejść w koniec włókna i nadal być prowadzone przez całkowite wewnętrzne odbicie.

n1 = 1,55n2 = 1,47n0 = 1,00
θa = °

3Roztwory

1.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: g = 11,18 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Wyznacz g

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,9/2,59² = 11,18 m/s²

Odpowiedź

g = 11,18 m/s²
2.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: amax = 6,923 m/s²

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(450/1,3) = 18,61 rad/s

Maksymalne przyspieszenie

amax = A·ω² = 0,02·18,61² = 6,923 m/s²

Odpowiedź

amax = 6,923 m/s²
3.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: f1 = 125 Hz

Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, fn = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, fn = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± vo)/(v ∓ vs): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.

Długość fali tego rodzaju drgań

λ = 2L/n = 2·1,2/1 = 2,4 m

Częstotliwość

f = v/λ = 300/2,4 = 125 Hz

Odpowiedź

f1 = 125 Hz
4.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: θa = 29,44 °

Optyka geometryczna: na granicy ośrodków n₁·sin θ₁ = n₂·sin θ₂ (prawo Snelliusa), kąty mierzy się od normalnej, a n = c/v. Przy wejściu do wolniejszego ośrodka promień załamuje się ku normalnej. Przy przejściu z ośrodka gęstszego (n₁ > n₂), powyżej kąta granicznego θc = arcsin(n₂/n₁), całe światło zostaje odbite: całkowite wewnętrzne odbicie. Cienkie soczewki i zwierciadła sferyczne spełniają 1/f = 1/do + 1/di z powiększeniem m = −di/do. Konwencja znaków: f > 0 dla soczewki skupiającej i zwierciadła wklęsłego (f = R/2), f < 0 dla soczewki rozpraszającej i zwierciadła wypukłego; di > 0 dla obrazu rzeczywistego, di < 0 dla pozornego, a m < 0 dla obrazu odwróconego.

Kąt graniczny na płaszczu

sin θc = 1,47/1,55 = 0,9484 → θc = 71,51°

Apertura numeryczna

NA = √(1,55² − 1,47²) = 0,4915

Kąt akceptacji

θa = arcsin(0,4915) = 29,44°

Odpowiedź

θa = 29,44°

ExamProblems · examproblems.com/courses/waves-and-optics