Fale i optyka: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 4 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadania Wróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie: T = 2π·√(m/k)
Wahadło: T = 2π·√(L/g)
Pulsacja: ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie: v_max = A·ω, a_max = A·ω²
Energia: E = ½·k·A²

Fale, dźwięk i optyka

Prędkość fali: v = fλ, T = 1/f
Struna: v = √(T/μ), μ = m/L
Poziom natężenia dźwięku: β = 10·log₁₀(I/I₀), I₀ = 10⁻¹² W/m²
Źródło punktowe: I = P/(4πr²)
Fale stojące: struna lub rura otwarta f_n = n·v/(2L); rura zamknięta f_n = n·v/(4L), n nieparzyste
Efekt Dopplera: f′ = f·(v ± v_o)/(v ∓ v_s)
Współczynnik załamania: n = c/v, λ = λ₀/n
Prawo Snelliusa: n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂
Kąt graniczny: sin θ_c = n₂/n₁
Światłowód: NA = sin θ_a = √(n₁² − n₂²)
Soczewki i zwierciadła: 1/f = 1/d_o + 1/d_i, m = −d_i/d_o, mirror f = R/2
Podwójna szczelina: d·sin θ = mλ, y_m = mλL/d
Siatka: d = 1/N, d·sin θ = mλ, m_max ≤ d/λ
Pojedyncza szczelina: a·sin θ = mλ (dark), w = 2λL/a

Metoda

Rozpoznaj rodzaj zadania: prędkość fali, poziom dźwięku, fala stojąca, efekt Dopplera, załamanie, soczewka lub zwierciadło albo interferencja.
Najpierw zapisz zależność: v = fλ, β = 10·log(I/I₀), fₙ = n·v/(2L) lub n·v/(4L), f′ = f(v ± v_o)/(v ∓ v_s), n₁sin θ₁ = n₂sin θ₂, 1/f = 1/d₀ + 1/dᵢ, d·sin θ = mλ.
Zamień jednostki: nm, mm i cm na m, i sprawdź, czy kąty są mierzone od normalnej.
Sprawdź znaki i wiarygodność: obraz pozorny ma dᵢ < 0, zbliżające się źródło brzmi wyżej, rura zamknięta ma tylko harmoniczne nieparzyste.

2Zadania do ćwiczenia

1.Sprężyny i wahadłaŚredni

Ciężarek o masie 0,8 kg na sprężynie o k = 60 N/m zostaje odciągnięty o 3 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego prędkość v w chwili t = 1,45 s (ze znakiem).

m = 0,8 kgk = 60 N/mA = 3 cmt = 1,45 s

v = m/s

2.Sprężyny i wahadłaTrudny

Pocisk o masie 8 g lecący z prędkością 200 m/s trafia w klocek o masie 2,5 kg spoczywający na powierzchni bez tarcia i pozostaje w nim. Klocek jest przymocowany do poziomej sprężyny o k = 1900 N/m. Wyznacz amplitudę A powstałych drgań w cm.

m = 8 gv = 200 m/sM = 2,5 kgk = 1900 N/m

A = cm

3.Fale, dźwięk i optykaŚredni

Układ: Rura zamknięta na jednym końcu, długość 0,65 m, prędkość dźwięku 343 m/s. Znajdź częstotliwość f₅ dla: harmoniczna numer 5.

v = 343 m/sn = 5L = 0,65 m

f₅ = Hz

4.Fale, dźwięk i optykaTrudny

Siatka o 800 liniach na milimetr pokazuje maksimum rzędu 1 linii widmowej pod kątem 26,1° od kierunku prostego. Znajdź długość fali λ tej linii.

N = 800 mm⁻¹θ₁ = 26,1°m = 1

λ = nm

3Roztwory

1.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: v = 0,002339 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(60/0,8) = 8,66 rad/s

ω·t = 8,66·1,45 = 12,56 rad

Prędkość

v = −A·ω·sin(ω·t) = −0,03·8,66·sin(12,56) = 0,002339 m/s

Odpowiedź

v = 0,002339 m/s

2.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: A = 2,318 cm

Prędkość po uderzeniu

V = m·v/(m + M) = 0,008·200/2,508 = 0,638 m/s

Pulsacja

ω = √(k/(m + M)) = √(1900/2,508) = 27,52 rad/s

Amplituda

A = V/ω = 0,638/27,52 = 0,02318 m = 2,318 cm

Odpowiedź

A = 2,318 cm

3.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: f₅ = 659,6 Hz

Fale stojące i efekt Dopplera: struna zamocowana na obu końcach lub rura otwarta na obu końcach mieści całkowitą liczbę półfal: L = nλ/2, f_n = n·v/(2L), n = 1, 2, 3, … Rura zamknięta na jednym końcu ma węzeł na końcu zamkniętym i strzałkę na otwartym: L = nλ/4 tylko dla nieparzystych n, f_n = n·v/(4L). Gdy źródło lub obserwator poruszają się wzdłuż linii między nimi, f′ = f·(v ± v_o)/(v ∓ v_s): górne znaki stosuj dla ruchu ku sobie. Dwie fale o niemal równych częstotliwościach dudnią z częstotliwością |f₁ − f₂|.

Długość fali tego rodzaju drgań

λ = 4L/n = 4·0,65/5 = 0,52 m

Częstotliwość

f = v/λ = 343/0,52 = 659,6 Hz

Odpowiedź

f₅ = 659,6 Hz

4.Fale, dźwięk i optyka

Odpowiedź: λ = 549,9 nm

Interferencja i dyfrakcja: światło z dwóch szczelin odległych o d dociera do punktu na ekranie z różnicą dróg d·sin θ. Jasne prążki pojawiają się tam, gdzie d·sin θ = mλ (m = 0, ±1, ±2, …). Dla ekranu w odległości L ≫ d m-ty jasny prążek leży w y = mλL/d, a odstęp między prążkami wynosi Δy = λL/d. Siatka z N liniami na milimetr ma d = 1/N i ostre maksima dla d·sin θ = mλ; ponieważ sin θ ≤ 1, najwyższy rząd to największa liczba całkowita m ≤ d/λ. Pojedyncza szczelina o szerokości a ma ciemne prążki dla a·sin θ = mλ, m = ±1, ±2, …

Długość fali

λ = d·sin θ/m = 1,25 × 10⁻⁶·sin 26,1°/1 = 549,9 nm

Odpowiedź

λ = 549,9 nm

ExamProblems · examproblems.com/courses/waves-and-optics