Tepkime kinetiği
- Birinci derece
- ln(CA/CA0) = −kt
- Yarılanma süresi (birinci derece)
- t½ = ln 2/k
- İkinci derece
- 1/CA = 1/CA0 + kt
- Arrhenius
- k = A·e−Ea/(RT)
- İki sıcaklık
- ln(k2/k1) = (Ea/R)(1/T1 − 1/T2)
Kimyasal Reaksiyon Mühendisliği: hızlı tekrar paketi
Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.
1Formüller ve yöntemler
Reaktör boyutlandırma (CSTR ve PFR)
- Alıkonma süresi
- τ = V/Q
- CSTR, birinci derece
- τ = X/(k·(1 − X)), CA = CA0/(1 + kτ)
- PFR, birinci derece
- τ = ln(1/(1 − X))/k, CA = CA0·e−kτ
- Hacimden dönüşüm
- CSTR: X = kτ/(1 + kτ), PFR: X = 1 − e−kτ
- Seri bağlı N eşit CSTR
- X = 1 − 1/(1 + kτi)N
Kimyasal denge
- Denge sabiti
- Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b)
- ICE tablosu
- Başlangıç, Değişim (×katsayı), Denge
- İkinci derece denklem
- x = (−b + √(b² − 4ac))/(2a)
Yöntem
- Kc’yi, her biri katsayısı kadar kuvveti alınmış ürünler bölü reaktanlar olarak yazın.
- Bir ICE tablosu kurun: Başlangıç, Değişim (katsayılar çarpı x adımlarıyla), Denge.
- Denge ifadelerini Kc’ye yerleştirin ve x için çözün.
- x’in bir yaklaşım için yeterince küçük olup olmadığını kontrol edin; değilse ikinci derece denklemi çözün.
Kütle denkliği
- Kararlı hâl
- giren = çıkan
- Toplam denklik
- ṁ1 + ṁ2 = ṁ3
- Bileşen denkliği
- ṁ1x1 + ṁ2x2 = ṁ3x3
- Buharlaştırıcı
- F·xF = P·xP, W = F − P
2Alıştırma soruları
1.Tepkime kinetiğiOrta
Kesikli bir reaktördeki ikinci dereceden bir tepkimede (−rA = k·CA²) k = 0,05 L/(mol·min) ve başlangıç 0,5 mol/L’dir. %80 dönüşüme ulaşmak ne kadar sürer? t değerini bulun.
k = 0,05 L/(mol·min)CA0 = 0,5 mol/LX = 80 %
t = min
2.Tepkime kinetiğiZor
Birinci dereceden bir tepkimede 25 °C’de k = 0,002 min⁻¹ ve aktivasyon enerjisi 60 kJ/mol’dür. Kesikli reaktör şimdi 35 °C’de 45 min çalıştırılıyor. Ulaşılan dönüşüm X değerini bulun.
k1 = 0,002 min⁻¹T1 = 25 °CEa = 60 kJ/molT2 = 35 °Ct = 45 minR = 8,314 J/(mol·K)
X = %
3.Reaktör boyutlandırma (CSTR ve PFR)Orta
k = 0,25 min⁻¹ olan sıvı fazda birinci derece bir A → B reaksiyonu, 80 L/min ile beslenen bir piston akışlı reaktörde (PFR) yürütülüyor. Yoğunluk sabittir ve reaktör kararlı hâldedir. A’nın %75 dönüşümü için reaktör hacmi V değerini litre cinsinden bulun.
Q = 80 L/mink = 0,25 min⁻¹X = 75%
V = L
4.Reaktör boyutlandırma (CSTR ve PFR)Zor
Sıvı fazda birinci derece bir reaksiyon (k = 0,08 min⁻¹), 40 L/min ile beslenen 500 L’lik bir CSTR’de yürütülüyor. Yoğunluk sabittir ve reaktör kararlı hâldedir. Dönüşüm X değerini yüzde olarak bulun.
V = 500 LQ = 40 L/mink = 0,08 min⁻¹
X = %
5.Kimyasal dengeOrta
Bir kaba 0,8 mol/L H₂ ve 0,8 mol/L I₂ konuyor ve H₂ + I₂ ⇌ 2HI tepkimesi gerçekleşiyor; Kc = 25. Denge derişimi [HI] değerini bulun.
[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,8 mol/LKc = 25
[HI] = mol/L
6.Kimyasal dengeZor
PCl₅ ayrışıyor: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, tepkime sıcaklığında Kc = 0,2. Kapta başlangıçta yalnızca 1 mol/L PCl₅ var. Denge derişimi [PCl5] değerini bulun.
[PCl₅]₀ = 1 mol/LKc = 0,2
[PCl5] = mol/L
7.Kütle denkliğiOrta
Karışım ürünü %30 NaOH içersin diye akım 1’e saatte ne kadar akım 2 eklenmeli? ṁ2 değerini bulun.
ṁ1 = 300 kg/hx1 = 15 %x2 = 40 %x3 = 30 %
ṁ2 = kg/h
8.Kütle denkliğiZor
Bir buharlaştırıcı saf su buharlaştırarak bir NaOH çözeltisini deriştiriyor. buharlaşan su W değerini kg/h cinsinden bulun.
F = 2700 kg/hxF = 11 %xP = 50 %
W = kg/h
3Çözeltiler
1.Tepkime kinetiği
Cevap: t = 160 min
Integrated rate laws: zero order: C = C₀ − kt (straight line, t½ = C₀/(2k)); first order: ln(C₀/C) = kt (t½ = ln 2/k); second order: 1/C − 1/C₀ = kt (t½ = 1/(kC₀)). Conversion X means C = C₀(1 − X).
Sondaki derişim
CA = 0,5·(1 − 0,8) = 0,1 mol/L
İntegre ikinci derece yasası
t = (1/CA − 1/CA0)/k = (10 − 2)/0,05 = 160 min
Cevap
t = 160 min
2.Tepkime kinetiği
Cevap: X = 17,91 %
Reaction rates: for a first-order reaction −dC/dt = kC, so C = C₀·e−kt and the half-life ln 2/k does not depend on concentration. For a second-order reaction 1/C = 1/C₀ + kt. The rate constant rises with temperature following Arrhenius: k = A·e−Ea/(RT).
Yeni sıcaklıktaki hız sabiti
T1 = 298,1 K, T2 = 308,1 K
k2 = 0,002·e−(60000/8,314)·(1/308,1 − 1/298,1) = 0,004387 min⁻¹
Dönüşüm
X = 1 − e−0,004387·45 = 1 − 0,8209 = 17,91 %
Cevap
X = 17,91 %
3.Reaktör boyutlandırma (CSTR ve PFR)
Cevap: V = 443,6 L
Kararlı hâlde, alıkonma süresi τ = V/Q ile ideal reaktörler, birinci derece reaksiyon (−rA = k·CA). CSTR tam karışımlıdır, bu yüzden tüm hacim düşük çıkış derişiminde reaksiyona girer: τ = X/(k·(1 − X)) ve CA = CA0/(1 + k·τ). PFR’de akışkanın her dilimi küçük bir kesikli reaktör gibi reaksiyona girer: τ = ln(1/(1 − X))/k ve CA = CA0·e−k·τ. Aynı dönüşüm için CSTR her zaman PFR’den daha fazla hacim gerektirir.
Alıkonma süresi
τ = ln(1/(1 − 0,75))/0,25 = 1,386/0,25 = 5,545 min
Hacim
V = Q·τ = 80·5,545 = 443,6 L
Cevap
V = 443,6 L
4.Reaktör boyutlandırma (CSTR ve PFR)
Cevap: X = 50 %
Kararlı hâlde, alıkonma süresi τ = V/Q ile ideal reaktörler, birinci derece reaksiyon (−rA = k·CA). CSTR tam karışımlıdır, bu yüzden tüm hacim düşük çıkış derişiminde reaksiyona girer: τ = X/(k·(1 − X)) ve CA = CA0/(1 + k·τ). PFR’de akışkanın her dilimi küçük bir kesikli reaktör gibi reaksiyona girer: τ = ln(1/(1 − X))/k ve CA = CA0·e−k·τ. Aynı dönüşüm için CSTR her zaman PFR’den daha fazla hacim gerektirir.
Alıkonma süresi
τ = V/Q = 500/40 = 12,5 min, kτ = 0,08·12,5 = 1
Dönüşüm
X = kτ/(1 + kτ) = 1/(1 + 1) = 50%
Cevap
X = 50%
5.Kimyasal denge
Cevap: [HI] = 1,143 mol/L
Kimyasal denge: aA + bB ⇌ cC + dD için denge sabiti, denge derişimleri kullanılarak Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b) şeklindedir. ICE tablosu (Başlangıç, Değişim, Denge), başlangıç miktarlarını katsayılarla ölçeklenmiş tek bir x bilinmeyeni üzerinden denge miktarlarına bağlar.
Denge ifadesi
25 = (2x)²/(0,8 − x)²
Karekök alın
5 = 2x/(0,8 − x) → x = 0,8·5/(2 + 5) = 0,5714 mol/L
Denge derişimi
[HI] = 2x = 1,143 mol/L
Cevap
[HI] = 1,143 mol/L
6.Kimyasal denge
Cevap: [PCl5] = 0,6417 mol/L
Kimyasal denge: aA + bB ⇌ cC + dD için denge sabiti, denge derişimleri kullanılarak Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b) şeklindedir. ICE tablosu (Başlangıç, Değişim, Denge), başlangıç miktarlarını katsayılarla ölçeklenmiş tek bir x bilinmeyeni üzerinden denge miktarlarına bağlar.
Denge ifadesi
0,2 = x²/(1 − x) → x² + 0,2·x − 0,2 = 0
İkinci derece denklemi çözün
x = (−0,2 + √(0,2² + 4·0,2))/2 = 0,3583 mol/L
Denge derişimi
[PCl₅] = 1 − 0,3583 = 0,6417 mol/L
Cevap
[PCl5] = 0,6417 mol/L
7.Kütle denkliği
Cevap: ṁ2 = 450 kg/h
Kararlı hal kütle denkliği: toplam ve her bileşen için giren = çıkan. Karıştırma problemleri ikisini birleştirir.
Denklikler
Total: ṁ3 = ṁ1 + ṁ2
NaOH: ṁ1x1 + ṁ2x2 = (ṁ1 + ṁ2)x3
ṁ2 için çözün
ṁ2 = ṁ1(x1 − x3)/(x3 − x2) = 300·(15 − 30)/(30 − 40) = 450 kg/h
Cevap
ṁ2 = 450 kg/h
8.Kütle denkliği
Cevap: W = 2106 kg/h
Bağlayıcı bileşen: tek bir akımda değişmeden geçen bileşen (burada çözünen) debileri doğrudan bağlar. Gerisini toplam denklik verir.
Çözünen denkliği
F·xF = P·xP → P = 2700·11/50 = 594 kg/h
Toplam denklik
W = F − P = 2700 − 594 = 2106 kg/h
Cevap
W = 2106 kg/h
ExamProblems · examproblems.com/courses/chemical-reaction-engineering