Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 150 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.
D = 150 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 94 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,5 mcg/L; hedef 1 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?
94 kgVd = 7 L/kgC = 0,5 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?
500 mg1,8 mL+0,2 mL
C = mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 250 mg toz içerir. 1,6 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 87,5 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
250 mg1,6 mL + 0,4 mL87,5 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 50 mL’de 50 ünite kristalize insülin içeriyor. Order, 96 kg ağırlığındaki bir hasta için 0,05 ünite/kg/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
50 birim/50 mL0,05 birim/kg/h96 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 400 mg içeren bir dopamine infüzyonu 30 mL/h hızla gidiyor. Hasta 101 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL30 mL/h101 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
A patient with a peanut allergy is taught to use an adrenaline auto-injector. Which statement is correct?
AUse it only if the antihistamine has not worked after an hour
BThere is no need to see a doctor if the swelling goes down
CKeep it at home so it is not lost
DCall emergency services after using it, even if symptoms improve
8.FarmakolojiZor
A patient on disulfiram becomes flushed, nauseated and has palpitations after using a mouthwash. What is the most likely cause?
AAn allergy to mint flavouring in the mouthwash
BDisulfiram toxicity from taking too many tablets by mistake
CLow blood glucose from skipping breakfast
DAlcohol in the mouthwash caused a disulfiram–alcohol reaction
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: Vd = 16,67 L
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 150/9 = 16,67 L
Cevap
Vd = 16,67 L
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 470 mcg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 7·94 = 658 L
Gereken artış
1 − 0,5 = 0,5 mcg/L
Yükleme dozu
LD = 658·0,5/(1·0,7) = 470 mcg
Cevap
LD = 470 mcg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: C = 250 mg/mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
1,8 + 0,2 = 2 mL
Konsantrasyon
C = 500/2 = 250 mg/mL
Cevap
C = 250 mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,7 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
1,6 + 0,4 = 2 mL
C = 250/2 = 125 mg/mL
Hacim
V = 87,5/125 = 0,7 mL
Cevap
V = 0,7 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 4,8 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
0,05·96 = 4,8 birim/h
Konsantrasyon
50/50 = 1 birim/mL
Pompa hızı
R = 4,8/1 = 4,8 mL/h
Cevap
R = 4,8 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 7,9 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
30·1600 = 48000 mcg/h
48000/60 = 800 mcg/min
Kilogram başına
D = 800/101 = 7,921 ≈ 7,9 mcg/kg/min
Cevap
D = 7,9 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: D · Call emergency services after using it, even if symptoms improve
Cevap neden bu
Anaphylaxis can recur after the adrenaline wears off (a biphasic reaction). The person always calls for help after using it, carries two auto-injectors and uses adrenaline early.
Cevap
D · Call emergency services after using it, even if symptoms improve
8.Farmakoloji
Cevap: D · Alcohol in the mouthwash caused a disulfiram–alcohol reaction
Cevap neden bu
Disulfiram reactions can occur with small amounts of alcohol in mouthwash, cough syrups, sauces or aftershave. Patients are taught to check labels and avoid all alcohol-containing products.
Cevap
D · Alcohol in the mouthwash caused a disulfiram–alcohol reaction