Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 100 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 100 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın gentamicin yarı ömrü 3,5 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 3,5 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 3,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?
1000 mg3,5 mL+0,5 mL
C = mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 500 mg toz içerir. 4,6 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 60 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
500 mg4,6 mL + 0,4 mL60 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 75 kg ağırlığındaki bir hasta için 14 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
25 000 birim/500 mL14 birim/kg/h75 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 77 kg ağırlığındaki bir hastaya 5 mcg/min hızında nitroglycerin order edilmiş. Torbada 250 mL’de 50 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
50 mg/250 mL5 mcg/min77 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
A patient with diabetes is sweaty and shaky. Blood glucose is 3,0 mmol/L (54 mg/dL). The patient is awake and can swallow. What should the nurse do first?
AGive a large meal high in fat and protein to keep glucose up for longer
BGive the next scheduled dose of insulin
CGive 15–20 g of fast-acting carbohydrate, such as juice
DGive intramuscular glucagon at once
8.FarmakolojiZor
Gebelikte alındığında hangi antiepileptik ilaç nöral tüp defektleri ve gelişimsel sorunlar açısından iyi bilinen en yüksek riski taşır?
AGabapentin
BSodyum valproat
CLevetirasetam
DLamotrijin
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 4,332 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 100/8 = 12,5 L
Hız sabiti
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Klerens
CL = 0,3466·12,5 = 4,332 L/h
Cevap
CL = 4,332 L/h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 14 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(8/0,5)/0,198 = 2,773/0,198 = 14 h
Cevap
τ = 14 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: C = 250 mg/mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
3,5 + 0,5 = 4 mL
Konsantrasyon
C = 1000/4 = 250 mg/mL
Cevap
C = 250 mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,6 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
4,6 + 0,4 = 5 mL
C = 500/5 = 100 mg/mL
Hacim
V = 60/100 = 0,6 mL
Cevap
V = 0,6 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 21 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
14·75 = 1 050 birim/h
Konsantrasyon
25 000/500 = 50 birim/mL
Pompa hızı
R = 1050/50 = 21 mL/h
Cevap
R = 21 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 1,5 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
50 000/250 = 200 mcg/mL
Saatlik doz
Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.
5·60 = 300 mcg/h
Pompa hızı
R = 300/200 = 1,5 mL/h
Cevap
R = 1,5 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: C · Give 15–20 g of fast-acting carbohydrate, such as juice
Cevap neden bu
Conscious hypoglycaemia is treated with 15–20 g of fast-acting carbohydrate, with glucose rechecked after about 15 minutes. Fat slows absorption, and glucagon is kept for patients who cannot swallow.
Cevap
C · Give 15–20 g of fast-acting carbohydrate, such as juice
8.Farmakoloji
Cevap: B · Sodyum valproat
Cevap neden bu
Valproat güçlü biçimde teratojeniktir; nöral tüp defektlerine ve diğer malformasyonlara neden olur ve nörogelişimi etkiler. Başka hiçbir seçenek işe yaramadıkça gebelikte kaçınılmalıdır.