Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 9 mg/L, t = 5 sa iken 4,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.
C1 = 9 mg/L (2 h)C2 = 4,5 mg/L (5 h)
t½ = h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 61 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 6 mg/L; hedef 20 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?
61 kgVd = 0,7 L/kgC = 6 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 2000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 19,2 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,8 mL ekliyor. Order edilen doz 1500 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
2000 mg19,2 mL+0,8 mL1500 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 500 mg toz içerir. 9,2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,8 mL hacim ekliyor. Reçete 195 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
500 mg9,2 mL + 0,8 mL195 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de 20 000 ünite heparin var. Order, 56 kg ağırlığındaki bir hasta için 18 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
20 000 birim/500 mL18 birim/kg/h56 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 250 mg var. Order, 73 kg ağırlığındaki bir hasta için 2,5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
250 mg/250 mL2,5 mcg/kg/min73 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Heparin antikoagülan etkisini nasıl oluşturur?
ATrombosit COX-1'ini geri dönüşümsüz inhibe eder
BTrombini ve faktör Xa'yı inaktive eden antitrombini güçlendirir
CMevcut pıhtılardaki fibrini parçalar
DKaraciğerde pıhtılaşma faktörlerinin K vitaminine bağımlı sentezini engeller
8.FarmakolojiZor
A patient took a large paracetamol (acetaminophen) overdose 6 hours ago and feels well. Why is treatment still urgent?
ALiver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best
BParacetamol overdose only causes harm if symptoms start in the first hour
CThe drug will cause kidney stones within a few hours
DThe patient is at risk of immediate respiratory arrest
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: t½ = 3 h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(9/4,5)/3 = 0,6931/3 = 0,231 h⁻¹
Yarı ömür
t½ = 0,693/0,231 = 3 h
Cevap
t½ = 3 h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 649,8 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,7·61 = 42,7 L
Gereken artış
20 − 6 = 14 mg/L
Yükleme dozu
LD = 42,7·14/(0,92·1) = 649,8 mg
Cevap
LD = 649,8 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 15 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
19,2 + 0,8 = 20 mL
Konsantrasyon
2000/20 = 100 mg/mL
Verilecek hacim
V = 1500/100 = 15 mL
Cevap
V = 15 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3,9 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
9,2 + 0,8 = 10 mL
C = 500/10 = 50 mg/mL
Hacim
V = 195/50 = 3,9 mL
Cevap
V = 3,9 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 25,2 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
18·56 = 1 008 birim/h
Konsantrasyon
20 000/500 = 40 birim/mL
Pompa hızı
R = 1008/40 = 25,2 mL/h
Cevap
R = 25,2 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 11 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
250 mg = 250 000 mcg
250 000/250 = 1000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
2,5·73 = 182,5 mcg/min
182,5·60 = 10950 mcg/h
Pompa hızı
R = 10950/1000 = 10,95 ≈ 11 mL/h
Cevap
R = 11 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: B · Trombini ve faktör Xa'yı inaktive eden antitrombini güçlendirir
Cevap neden bu
Heparin antitrombine bağlanır ve onun trombini ve faktör Xa'yı inaktive etmesini büyük ölçüde hızlandırır. Düşük molekül ağırlıklı heparinler esas olarak faktör Xa'ya etki eder.
Cevap
B · Trombini ve faktör Xa'yı inaktive eden antitrombini güçlendirir
8.Farmakoloji
Cevap: A · Liver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best
Cevap neden bu
Paracetamol overdose often causes few symptoms at first, while the toxic metabolite damages the liver. Liver injury peaks after about 3 days, so the decision to treat is based on the timed blood level, not on symptoms.
Cevap
A · Liver damage appears 1–3 days later, and early treatment works best