Klinik Farmakokinetik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz: mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı: sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi: kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu: ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı: mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler: 1 mg = 1000 mcg

2Alıştırma soruları

1.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 90 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 90 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 h

CL = L/h

2.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 3 L/h. Her doz vancomycin ilacından 750 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini C_ss,avg bulun.

CL = 3 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 750 mg

C_ss,avg = mg/L

3.Farmasötik hesaplamalarOrta

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,85 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10000,85 mg

V = mL

4.Farmasötik hesaplamalarZor

Bir flakon 2000 mg toz içerir. 1,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 700 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2000 mg1,8 mL + 0,2 mL700 mg

V = mL

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 10 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?

100 birim/100 mL10 mL/h

D = birim/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 16 mL/h hızla gidiyor. Hasta 68 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg/250 mL16 mL/h68 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakolojiOrta

Eski MAO inhibitörlerini kullanan hastalar tiraminden zengin besinler konusunda uyarılır. Ne olabilir?

AAni böbrek yetmezliği
BHipertansif kriz
CAlerjik döküntü
DAğır hipoglisemi

8.FarmakolojiZor

A patient with HIV has a CD4 count below 200 cells/mm³. Which prophylaxis is usually started?

AOseltamivir to prevent influenza
BFluconazole to prevent urinary and skin infections
CCo-trimoxazole to prevent Pneumocystis pneumonia
DIsoniazid to prevent hepatitis B

3Çözeltiler

1.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 4,159 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 90/6 = 15 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·15 = 4,159 L/h

Cevap

CL = 4,159 L/h

2.Klinik farmakokinetik

Cevap: C_ss,avg = 20,83 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Ortalama kararlı durum düzeyi

C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·750/(3·12) = 20,83 mg/L

Cevap

C_ss,avg = 20,83 mg/L

3.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,85 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,85/1 = 0,85 mL

Cevap

V = 0,85 mL

4.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,7 mL

Son hacim ve derişim

1,8 + 0,2 = 2 mL

C = 2000/2 = 1000 mg/mL

Hacim

V = 700/1000 = 0,7 mL

Cevap

V = 0,7 mL

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 10 birim/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

100/100 = 1 birim/mL

Saatlik ünite

D = 10·1 = 10 birim/h

Cevap

D = 10 birim/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 7,8 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

500 000/250 = 2000 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

16·2000 = 32000 mcg/h

32000/60 = 533,3 mcg/min

Kilogram başına

D = 533,3/68 = 7,843 ≈ 7,8 mcg/kg/min

Cevap

D = 7,8 mcg/kg/min

7.Farmakoloji

Cevap: B · Hipertansif kriz

Cevap neden bu

Bağırsaktaki MAO normalde besinlerle alınan tiramini parçalar. MAO inhibe edildiğinde, olgun peynir gibi besinlerden gelen tiramin dolaşıma ulaşır ve noradrenalin salarak kan basıncında tehlikeli bir yükselmeye yol açar.

Cevap

B · Hipertansif kriz

8.Farmakoloji

Cevap: C · Co-trimoxazole to prevent Pneumocystis pneumonia

Cevap neden bu

A low CD4 count greatly raises the risk of Pneumocystis jirovecii pneumonia. Co-trimoxazole prevents it and also reduces the risk of toxoplasmosis.

Cevap

C · Co-trimoxazole to prevent Pneumocystis pneumonia

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics