Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 83 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,045 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 15 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?
83 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 42 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3,5 L/sa ve yarı ömür 6 sa. 17 sa sonra düzey C nedir?
R = 42 mg/hCL = 3,5 L/ht½ = 6 ht = 17 h
C = mg/L
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 3,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?
1000 mg3,5 mL+0,5 mL
C = mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 250 mg toz içerir. 4,2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,8 mL hacim ekliyor. Reçete 110 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
250 mg4,2 mL + 0,8 mL110 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 54 kg ağırlığındaki bir hasta için 80 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.
80 birim/kg54 kg5 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 67 kg ağırlığındaki bir hastaya 4 mcg/min hızında norepinephrine order edilmiş. Torbada 250 mL’de 8 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
8 mg/250 mL4 mcg/min67 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Which patient should usually not use the combined oral contraceptive pill?
AA 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
BA 25-year-old woman with heavy periods
CA 30-year-old non-smoker with no medical problems
DA 22-year-old non-smoker with acne
8.FarmakolojiZor
A ventilated ICU patient receives vecuronium, a neuromuscular blocker. Why must sedation and pain relief also be given?
AVecuronium causes severe pain at the injection site
BSedatives are needed to prevent vecuronium from causing seizures and agitation
CVecuronium stops working unless a sedative is also given
DNeuromuscular blockers paralyse muscles but do not cause sedation or analgesia
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: R = 70,03 mg/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Klerens
CL = 0,045·83 = 3,735 L/h
İnfüzyon hızı
R = CL·Css/S = 3,735·15/0,8 = 70,03 mg/h
Cevap
R = 70,03 mg/h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: C = 10,32 mg/L
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kararlı durum düzeyi
Css = 42/3,5 = 12 mg/L
Hız sabiti
k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹
Verilen süre sonundaki düzey
C = 12·(1 − e−0,1155·17) = 10,32 mg/L
Cevap
C = 10,32 mg/L
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: C = 250 mg/mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
3,5 + 0,5 = 4 mL
Konsantrasyon
C = 1000/4 = 250 mg/mL
Cevap
C = 250 mg/mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2,2 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
4,2 + 0,8 = 5 mL
C = 250/5 = 50 mg/mL
Hacim
V = 110/50 = 2,2 mL
Cevap
V = 2,2 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 0,86 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
80·54 = 4 320 birim
Hacim
V = 4320/5000 = 0,864 ≈ 0,86 mL
Cevap
V = 0,86 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 7,5 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
8 000/250 = 32 mcg/mL
Saatlik doz
Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.
4·60 = 240 mcg/h
Pompa hızı
R = 240/32 = 7,5 mL/h
Cevap
R = 7,5 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: A · A 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
Cevap neden bu
Smoking over the age of 35 greatly increases the risk of myocardial infarction and stroke with combined hormonal contraception. Progestogen-only or non-hormonal methods are preferred.
Cevap
A · A 38-year-old woman who smokes 20 cigarettes a day
8.Farmakoloji
Cevap: D · Neuromuscular blockers paralyse muscles but do not cause sedation or analgesia
Cevap neden bu
Neuromuscular blockers cause paralysis but leave awareness and pain sensation intact. Without sedation and analgesia, the patient could be awake and in pain while unable to move.
Cevap
D · Neuromuscular blockers paralyse muscles but do not cause sedation or analgesia