Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 93 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.
93 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 77 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 9 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?
77 kgVd = 0,7 L/kgC = 9 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde cefazolin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 4,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Order edilen doz 250 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
1000 mg4,5 mL+0,5 mL250 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %90’lük bir stoktan ve saf sudan 500 mL %45’lik ethanol hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
90%0%45%500 mL
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 100 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeriyor. Order 3 ünite/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
100 birim/100 mL3 birim/h
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dopamine 400 mg var. Order, 65 kg ağırlığındaki bir hasta için 10 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL10 mcg/kg/min65 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Which adverse effect of doxorubicin requires monitoring of heart function?
ARapid rise in cholesterol
BSevere hypertension during the infusion itself
CPericarditis caused by infection
DCumulative heart muscle damage leading to heart failure
8.FarmakolojiZor
Why should a dose never be written as "5,0 mg" on a medication order?
AThe pharmacy cannot supply doses that contain a decimal point
BIt means the dose must be given five times
CIt is too precise for most drugs
DThe decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 1061 mg
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,7·93 = 65,1 L
Gereken etkin ilaç miktarı
Vd·C = 65,1·15 = 976,5 mg
Yükleme dozu
LD = 976,5/(0,92·1) = 1061 mg
Cevap
LD = 1061 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 351,5 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,7·77 = 53,9 L
Gereken artış
15 − 9 = 6 mg/L
Yükleme dozu
LD = 53,9·6/(0,92·1) = 351,5 mg
Cevap
LD = 351,5 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 1,3 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
4,5 + 0,5 = 5 mL
Konsantrasyon
1000/5 = 200 mg/mL
Verilecek hacim
V = 250/200 = 1,25 ≈ 1,3 mL
Cevap
V = 1,3 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 250 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Aligasyon payları
90%: 45 − 0 = 45 pay
0%: 90 − 45 = 45 pay
toplam: 90 pay
Su
V = 500·45/90 = 250 mL
Cevap
V = 250 mL
Kontrol: 250 mL %90, 225 mL ilaç içerir; bu da 500 mL’nin %45’üdür. Bu, hacimlerin basitçe toplandığını varsayar; uygulamada etanol hacme tamamlanır.
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 3 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
100/100 = 1 birim/mL
Pompa hızı
R = 3/1 = 3 mL/h
Cevap
R = 3 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 24,4 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
10·65 = 650 mcg/min
650·60 = 39000 mcg/h
Pompa hızı
R = 39000/1600 = 24,38 ≈ 24,4 mL/h
Cevap
R = 24,4 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: D · Cumulative heart muscle damage leading to heart failure
Cevap neden bu
Anthracyclines such as doxorubicin can damage heart muscle, and the risk increases with cumulative dose. Heart function is assessed before and during treatment; the drug can also turn urine red.
Cevap
D · Cumulative heart muscle damage leading to heart failure
8.Farmakoloji
Cevap: D · The decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg
Cevap neden bu
Trailing zeros (5,0) and missing leading zeros (.5) are well-known causes of tenfold errors. Safe practice is to write 5 mg and 0,5 mg.
Cevap
D · The decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg