Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 130 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 7 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 130 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 90 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,05 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 200 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,7 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10 0000,7 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %23 ve %3’lük sodium chloride karıştırarak 200 mL %8’lik sodium chloride hazırlamanız gerekiyor. %3’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
23%3%8%200 mL
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 70 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.
70 birim/kg70 kg5 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 90 kg ağırlığındaki bir hasta için 12,5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL12,5 mcg/kg/min90 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Which advice helps reduce the most common side effect of varenicline?
ATake it on an empty stomach at bedtime with a little milk
BTake it with alcohol to reduce nausea
CTake double doses in the first week
DTake it after food with a full glass of water
8.FarmakolojiZor
Bir ilacın dağılım hacmi çok büyük (örneğin bir yetişkinde 500 L). Bu neyi düşündürür?
Aİlaç böbreklerle hızla atılır
Bİlaç dokular tarafından yoğun biçimde alınır
Cİlaç damar içi verilemez
Dİlaç neredeyse tamamen plazma kompartmanında kalır
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 6,436 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 130/7 = 18,57 L
Hız sabiti
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Klerens
CL = 0,3466·18,57 = 6,436 L/h
Cevap
CL = 6,436 L/h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: Css,avg = 2,963 mg/L
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL
Hacim
V = 0,7/0,1 = 7 mL
Cevap
V = 7 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 150 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Aligasyon payları
23%: 8 − 3 = 5 pay
3%: 23 − 8 = 15 pay
toplam: 20 pay
Hacmi paylaştırın
V = 200·15/20 = 150 mL
Cevap
V = 150 mL
Kontrol: 50 mL %23 + 150 mL %3 = 200 mL.
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 0,98 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
70·70 = 4 900 birim
Hacim
V = 4900/5000 = 0,98 mL
Cevap
V = 0,98 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 33,8 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
12,5·90 = 1125 mcg/min
1125·60 = 67500 mcg/h
Pompa hızı
R = 67500/2000 = 33,75 ≈ 33,8 mL/h
Cevap
R = 33,8 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: D · Take it after food with a full glass of water
Cevap neden bu
Nausea is the most common adverse effect of varenicline and is reduced by taking it after food with water. Patients should also report changes in mood or behaviour.
Cevap
D · Take it after food with a full glass of water
8.Farmakoloji
Cevap: B · İlaç dokular tarafından yoğun biçimde alınır
Cevap neden bu
Toplam vücut suyunun çok üstündeki bir Vd, ilacın çoğu dokularda (yağ ya da kas) bulunduğu için plazma konsantrasyonunun düşük olduğunu gösterir; digoksin ya da amiodaronda olduğu gibi.