Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 40 mg/L, t = 18 sa iken 11,7 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.
C1 = 40 mg/L (2 h)C2 = 11,7 mg/L (18 h)
k = h⁻¹
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 44 yaşındaki bir kadın, 52 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,4 mg/dL (124 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan gentamicin dozu 8 saatte bir 120 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Order edilen doz 300 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
1000 mg9,6 mL+0,4 mL300 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 250 mg toz içerir. 3,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 125 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
250 mg3,8 mL + 0,2 mL125 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 59 kg ağırlığındaki bir hasta için 60 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.
60 birim/kg59 kg5 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’de 800 mg içeren bir dopamine infüzyonu 17 mL/h hızla gidiyor. Hasta 97 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
800 mg/500 mL17 mL/h97 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
Why are patients taking simvastatin often advised to avoid large amounts of grapefruit juice?
AGrapefruit speeds up simvastatin breakdown in the liver, so the drug stops working
BGrapefruit inhibits CYP3A4 in the gut, raising simvastatin levels and myopathy risk
CGrapefruit makes the tablet dissolve in the mouth
DGrapefruit blocks cholesterol absorption and causes low cholesterol
8.FarmakolojiZor
A patient with type 2 diabetes starts a high dose of prednisolone for a flare of COPD. Which change should the nurse expect?
ALower potassium only, with no effect on glucose
BNo change in glucose, as steroids act only in the lungs
CHigher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed
DLower blood glucose, so the diabetes medicines should be stopped
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: k = 0,07683 h⁻¹
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(40/11,7)/16 = 1,229/16 = 0,07683 h⁻¹
Cevap
k = 0,07683 h⁻¹
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 51 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 44)·52/(72·1,4)·0,85 = 42,1 mL/min
Ayarlanmış doz
D = 120·42,1/100 = 50,51 ≈ 51 mg
Cevap
D = 51 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
9,6 + 0,4 = 10 mL
Konsantrasyon
1000/10 = 100 mg/mL
Verilecek hacim
V = 300/100 = 3 mL
Cevap
V = 3 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
3,8 + 0,2 = 4 mL
C = 250/4 = 62,5 mg/mL
Hacim
V = 125/62,5 = 2 mL
Cevap
V = 2 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 0,71 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
60·59 = 3 540 birim
Hacim
V = 3540/5000 = 0,708 ≈ 0,71 mL
Cevap
V = 0,71 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 4,7 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
800 000/500 = 1600 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
17·1600 = 27200 mcg/h
27200/60 = 453,3 mcg/min
Kilogram başına
D = 453,3/97 = 4,674 ≈ 4,7 mcg/kg/min
Cevap
D = 4,7 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: B · Grapefruit inhibits CYP3A4 in the gut, raising simvastatin levels and myopathy risk
Cevap neden bu
Grapefruit compounds inhibit intestinal CYP3A4, so more simvastatin is absorbed. Higher levels increase the risk of muscle damage; drugs such as some calcium channel blockers and ciclosporin are also affected.
Cevap
B · Grapefruit inhibits CYP3A4 in the gut, raising simvastatin levels and myopathy risk
8.Farmakoloji
Cevap: C · Higher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed
Cevap neden bu
Glucocorticoids raise blood glucose by increasing liver glucose production and insulin resistance. Glucose is monitored more often, and diabetes treatment may need to be increased during the course.
Cevap
C · Higher blood glucose, so more frequent glucose checks are needed