Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 6 sa iken 2 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 2 mg/L (6 h)
k = h⁻¹
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 86 yaşındaki bir kadın, 65 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,2 mg/dL (106 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan ciprofloxacin dozu 500 mg ve ilacın fe = 0,6 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,9 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,9 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 250 mg toz içerir. 4,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 165 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
250 mg4,8 mL + 0,2 mL165 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 96 kg ağırlığındaki bir hasta için 18 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
25 000 birim/500 mL18 birim/kg/h96 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dopamine 400 mg var. Order, 74 kg ağırlığındaki bir hasta için 12 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL12 mcg/kg/min74 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
A patient starting sulfasalazine should be told about which harmless effect?
AOrange-yellow colouring of the urine
BGreen colouring of the sweat
CWhite spots on the nails
DBlue colouring of the tongue and gums
8.FarmakolojiZor
A patient receiving frequent salbutamol (albuterol) nebulisers develops a fine tremor and a heart rate of 120 per minute. What is the best explanation?
AThe patient is allergic to salbutamol and needs adrenaline
BAt high doses it also stimulates beta receptors in skeletal muscle and the heart
CSalbutamol causes high potassium, which speeds the heart and causes muscle twitching
DSalbutamol blocks muscarinic receptors in the heart
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: k = 0,2773 h⁻¹
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(8/2)/5 = 1,386/5 = 0,2773 h⁻¹
Cevap
k = 0,2773 h⁻¹
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 304 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 86)·65/(72·1,2)·0,85 = 34,53 mL/min
Doz kesri (Dettli)
Q = 1 − 0,6·(1 − 34,53/100) = 0,6072
Ayarlanmış doz
D = 0,6072·500 = 303,6 ≈ 304 mg
Cevap
D = 304 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,9 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,9/1 = 0,9 mL
Cevap
V = 0,9 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3,3 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
4,8 + 0,2 = 5 mL
C = 250/5 = 50 mg/mL
Hacim
V = 165/50 = 3,3 mL
Cevap
V = 3,3 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 34,6 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
18·96 = 1 728 birim/h
Konsantrasyon
25 000/500 = 50 birim/mL
Pompa hızı
R = 1728/50 = 34,56 ≈ 34,6 mL/h
Cevap
R = 34,6 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 33,3 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
12·74 = 888 mcg/min
888·60 = 53280 mcg/h
Pompa hızı
R = 53280/1600 = 33,3 mL/h
Cevap
R = 33,3 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: A · Orange-yellow colouring of the urine
Cevap neden bu
Sulfasalazine can colour urine and sometimes skin and contact lenses orange-yellow. More serious adverse effects include blood disorders and rash, so blood counts are monitored.
Cevap
A · Orange-yellow colouring of the urine
8.Farmakoloji
Cevap: B · At high doses it also stimulates beta receptors in skeletal muscle and the heart
Cevap neden bu
Tremor comes from beta-2 stimulation of skeletal muscle. Tachycardia comes from some beta-1 (and cardiac beta-2) stimulation and a reflex response to vasodilation. High doses also shift potassium into cells and can cause hypokalaemia.
Cevap
B · At high doses it also stimulates beta receptors in skeletal muscle and the heart