Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 71 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 1 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.
71 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın gentamicin yarı ömrü 3 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 3 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 3,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Order edilen doz 250 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
1000 mg3,5 mL+0,5 mL250 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 2000 mg toz içerir. 9,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 660 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
2000 mg9,8 mL + 0,2 mL660 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 94 kg ağırlığındaki bir hasta için 60 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
60 birim/kg94 kg5 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 51 kg ağırlığındaki bir hasta için 10 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL10 mcg/kg/min51 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
How should the nurse straighten the ear canal to give ear drops to a 2-year-old child?
APull the pinna down and back
BPull the pinna up and back
CLeave the ear untouched and drop into the canal
DPush the pinna forward and up
8.FarmakolojiZor
QT aralığını uzatan birkaç ilacı birlikte kullanmak hangi hayatı tehdit eden aritminin riskini artırır?
ASinüs taşikardisi
BBirinci derece kalp bloğu
CAtriyal fibrilasyon
DTorsades de pointes
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 710 mcg
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 7·71 = 497 L
Gereken etkin ilaç miktarı
Vd·C = 497·1 = 497 mcg
Yükleme dozu
LD = 497/(1·0,7) = 710 mcg
Cevap
LD = 710 mcg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 9 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(8/1)/0,231 = 2,079/0,231 = 9 h
Cevap
τ = 9 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 1 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
3,5 + 0,5 = 4 mL
Konsantrasyon
1000/4 = 250 mg/mL
Verilecek hacim
V = 250/250 = 1 mL
Cevap
V = 1 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3,3 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
9,8 + 0,2 = 10 mL
C = 2000/10 = 200 mg/mL
Hacim
V = 660/200 = 3,3 mL
Cevap
V = 3,3 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 1,1 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
60·94 = 5 640 birim
Hacim
V = 5640/5000 = 1,128 ≈ 1,1 mL
Cevap
V = 1,1 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 15,3 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
10·51 = 510 mcg/min
510·60 = 30600 mcg/h
Pompa hızı
R = 30600/2000 = 15,3 mL/h
Cevap
R = 15,3 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: A · Pull the pinna down and back
Cevap neden bu
In children under about 3 years, the pinna is pulled down and back; in adults it is pulled up and back. The child then lies with the treated ear up for a few minutes.
Cevap
A · Pull the pinna down and back
8.Farmakoloji
Cevap: D · Torsades de pointes
Cevap neden bu
Uzun QT aralığı repolarizasyonu geciktirir ve ventriküler fibrilasyona dönüşebilen torsades de pointes'i tetikleyebilir. Bazı makrolidler, antipsikotikler ve antiaritmikler gibi ilaçlar bu riski artırır.