Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 150 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 12 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 150 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 3 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 3 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde cefazolin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 4,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Order edilen doz 400 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
1000 mg4,5 mL+0,5 mL400 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 250 mg toz içerir. 9,6 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 75 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
250 mg9,6 mL + 0,4 mL75 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 50 mL’de 50 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 7,5 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?
50 birim/50 mL7,5 mL/h
D = birim/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dopamine 400 mg var. Order, 94 kg ağırlığındaki bir hasta için 5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL5 mcg/kg/min94 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Klozapin alan hastaların neden düzenli kan sayımına ihtiyacı vardır?
AÇoğu zaman demir eksikliği anemisine neden olur
BKan grubunu değiştirir
CAgranülositoza neden olabilir
DTrombosit sayısını tehlikeli biçimde yükseltir
8.FarmakolojiZor
A patient with heart failure starts taking naproxen regularly for back pain. Why is this a concern?
ANSAIDs cause salt and water retention and can worsen heart failure
BNSAIDs block the absorption of furosemide completely
CNSAIDs increase heart contractility too much
DNSAIDs lower potassium, which makes digoxin and diuretics fail
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 2,888 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 150/12 = 12,5 L
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Klerens
CL = 0,231·12,5 = 2,888 L/h
Cevap
CL = 2,888 L/h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 9 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(8/1)/0,231 = 2,079/0,231 = 9 h
Cevap
τ = 9 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
4,5 + 0,5 = 5 mL
Konsantrasyon
1000/5 = 200 mg/mL
Verilecek hacim
V = 400/200 = 2 mL
Cevap
V = 2 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
9,6 + 0,4 = 10 mL
C = 250/10 = 25 mg/mL
Hacim
V = 75/25 = 3 mL
Cevap
V = 3 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 7,5 birim/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
50/50 = 1 birim/mL
Saatlik ünite
D = 7,5·1 = 7,5 birim/h
Cevap
D = 7,5 birim/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 17,6 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
5·94 = 470 mcg/min
470·60 = 28200 mcg/h
Pompa hızı
R = 28200/1600 = 17,63 ≈ 17,6 mL/h
Cevap
R = 17,6 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: C · Agranülositoza neden olabilir
Cevap neden bu
Klozapin ağır nötropeniye (agranülositoz) neden olabilir. Düzenli beyaz küre ve nötrofil sayımları, hayatı tehdit eden enfeksiyon ortaya çıkmadan tedavinin kesilmesine imkân verir.
Cevap
C · Agranülositoza neden olabilir
8.Farmakoloji
Cevap: A · NSAIDs cause salt and water retention and can worsen heart failure
Cevap neden bu
NSAIDs inhibit renal prostaglandins, causing sodium and water retention and reducing the effect of diuretics. They can trigger decompensation of heart failure and are usually avoided.
Cevap
A · NSAIDs cause salt and water retention and can worsen heart failure