Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 160 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 3,5 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.
D = 160 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 3,5 h
Vd = L
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 2 sa. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 2 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
3.Farmasötik hesaplamalarOrta
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,62 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10 0000,62 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 2000 mg toz içerir. 4,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 600 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
2000 mg4,8 mL + 0,2 mL600 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 12 500 ünite heparin var. Order, 88 kg ağırlığındaki bir hasta için 16 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
12 500 birim/250 mL16 birim/kg/h88 kg
R = mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 72 kg ağırlığındaki bir hasta için 10 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL10 mcg/kg/min72 kg
R = mL/h
7.FarmakolojiOrta
Which teaching about antiepileptic drugs is most important?
AAlcohol has no effect on seizure control
BDo not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
CTake a double dose if you feel a seizure coming
DStop the drug when you have had no seizures for one whole week
8.FarmakolojiZor
A patient taking digoxin has nausea, yellow-green vision and a dangerous arrhythmia. Which specific treatment can bind the drug?
AProtamine sulfate
BDigoxin immune Fab (antibody fragments)
CFlumazenil
DIntravenous vitamin K (phytomenadione) given slowly
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: Vd = 17,78 L
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 160/9 = 17,78 L
Cevap
Vd = 17,78 L
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 6,6 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(10/1)/0,3466 = 2,303/0,3466 = 6,644 ≈ 6,6 h
Cevap
τ = 6,6 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 6,2 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL
Hacim
V = 0,62/0,1 = 6,2 mL
Cevap
V = 6,2 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 1,5 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
4,8 + 0,2 = 5 mL
C = 2000/5 = 400 mg/mL
Hacim
V = 600/400 = 1,5 mL
Cevap
V = 1,5 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 28,2 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
16·88 = 1 408 birim/h
Konsantrasyon
12 500/250 = 50 birim/mL
Pompa hızı
R = 1408/50 = 28,16 ≈ 28,2 mL/h
Cevap
R = 28,2 mL/h
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 21,6 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
10·72 = 720 mcg/min
720·60 = 43200 mcg/h
Pompa hızı
R = 43200/2000 = 21,6 mL/h
Cevap
R = 21,6 mL/h
7.Farmakoloji
Cevap: B · Do not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
Cevap neden bu
Abrupt withdrawal of antiepileptic drugs can cause rebound seizures and even status epilepticus. Any change is made gradually under medical supervision.
Cevap
B · Do not stop the drug suddenly, as this can trigger severe seizures
8.Farmakoloji
Cevap: B · Digoxin immune Fab (antibody fragments)
Cevap neden bu
Digoxin immune Fab binds digoxin in the blood and makes it inactive. It is used for life-threatening toxicity, such as serious arrhythmias or severe hyperkalaemia.