Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 94 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.
94 kgVd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 45 yaşındaki bir erkek, 81 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,9 mg/dL (168 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan levetiracetam dozu 1000 mg ve ilacın fe = 0,66 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Order edilen doz 200 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg1,8 mL+0,2 mL200 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 30 g %20’lik zinc oxide merhem var. %15’lük bir merhem elde etmek için kaç gram m katkısız merhem bazı (%0) eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.
30 g · 20%0%15%
m = g
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 81 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 1 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
70 birim/kg81 kg1 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 400 mg içeren bir dopamine infüzyonu 24 mL/h hızla gidiyor. Hasta 75 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
400 mg/250 mL24 mL/h75 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
Daha önce hiç tetanoz aşısı olmamış bir kişide derin ve kirli bir yara vardır. Genellikle ne verilir?
AYara iyileştikten sonra yalnızca tetanoz aşısı
BYalnızca oral antibiyotikler
CTetanoz aşısı ve tetanoz immünoglobulini
DBelirti ortaya çıkmadıkça tedavi yok
8.FarmakolojiZor
Bir genç, aşırı miktarda difenhidramin almıştır. Ajite, sıcak, kızarık ve kafası karışıktır; cildi kuru, gözbebekleri geniştir ve mesanesi doludur. Bu tablo nedir?
AAntikolinerjik toksidrom
BKolinerjik toksidrom
CSerotonin sendromu
DOpioid toksidromu
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 881,3 mg
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,5·94 = 47 L
Gereken etkin ilaç miktarı
Vd·C = 47·15 = 705 mg
Yükleme dozu
LD = 705/(0,8·1) = 881,3 mg
Cevap
LD = 881,3 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 649 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 45)·81/(72·1,9) = 56,25 mL/min
Doz kesri (Dettli)
Q = 1 − 0,66·(1 − 56,25/120) = 0,6494
Ayarlanmış doz
D = 0,6494·1000 = 649,4 ≈ 649 mg
Cevap
D = 649 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,8 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
1,8 + 0,2 = 2 mL
Konsantrasyon
500/2 = 250 mg/mL
Verilecek hacim
V = 200/250 = 0,8 mL
Cevap
V = 0,8 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: m = 10 g
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Aligasyon payları
20%: 15 − 0 = 15 pay
0%: 20 − 15 = 5 pay
Elinizdeki miktara göre ölçekleyin
m = 30·5/15 = 10 g
Cevap
m = 10 g
Kontrol: 30 g + 10 g = 40 g %15’lük merhem.
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 5,7 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
70·81 = 5 670 birim
Hacim
V = 5670/1000 = 5,67 ≈ 5,7 mL
Cevap
V = 5,7 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 8,5 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
400 000/250 = 1600 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
24·1600 = 38400 mcg/h
38400/60 = 640 mcg/min
Kilogram başına
D = 640/75 = 8,533 ≈ 8,5 mcg/kg/min
Cevap
D = 8,5 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: C · Tetanoz aşısı ve tetanoz immünoglobulini
Cevap neden bu
Tetanoz immünoglobulini hemen pasif koruma sağlarken aşı aktif bağışıklığı başlatır. Yaranın iyice temizlenmesi de şarttır.
Cevap
C · Tetanoz aşısı ve tetanoz immünoglobulini
8.Farmakoloji
Cevap: A · Antikolinerjik toksidrom
Cevap neden bu
Antikolinerjik toksisite hipertermi, kuru ve kızarık cilt, midriyazis, idrar retansiyonu, taşikardi ve deliryuma yol açar. Kuru cilt, terlemeye yol açan serotonin sendromu ve sempatomimetik zehirlenmeden ayırt etmeye yardımcı olur.