Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
2Alıştırma soruları
1.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 5 sa iken 2,6 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 2,6 mg/L (5 h)
t½ = h
2.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 47 yaşındaki bir erkek, 68 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,2 mg/dL (194 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan gentamicin dozu 8 saatte bir 120 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,22 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10 0000,22 mg
V = mL
4.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 1000 mg toz içerir. 3,8 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,2 mL hacim ekliyor. Reçete 175 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
1000 mg3,8 mL + 0,2 mL175 mg
V = mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 94 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
70 birim/kg94 kg5 000 birim/mL
V = mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 12 mL/h hızla gidiyor. Hasta 69 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL12 mL/h69 kg
D = mcg/kg/min
7.FarmakolojiOrta
Uzun süreli ağızdan kortikosteroid kullanımının iyi bilinen bir advers etkisi hangisidir?
AHipoglisemi
BOsteoporoz
CKilo kaybı
DDüşük kan basıncı
8.FarmakolojiZor
A patient on valproate becomes lethargic, starts vomiting and develops jaundice. Which adverse effect should be suspected first?
ANormal start-up side effects
BKidney stones
CHypothyroidism
DLiver toxicity
3Çözeltiler
1.Klinik farmakokinetik
Cevap: t½ = 2,467 h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Eliminasyon hız sabiti
k = ln(8/2,6)/4 = 1,124/4 = 0,281 h⁻¹
Yarı ömür
t½ = 0,693/0,281 = 2,467 h
Cevap
t½ = 2,467 h
2.Klinik farmakokinetik
Cevap: D = 48 mg
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 47)·68/(72·2,2) = 39,92 mL/min
Ayarlanmış doz
D = 120·39,92/100 = 47,91 ≈ 48 mg
Cevap
D = 48 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.
3.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2,2 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL
Hacim
V = 0,22/0,1 = 2,2 mL
Cevap
V = 2,2 mL
4.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,7 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
Son hacim ve derişim
3,8 + 0,2 = 4 mL
C = 1000/4 = 250 mg/mL
Hacim
V = 175/250 = 0,7 mL
Cevap
V = 0,7 mL
5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: V = 1,3 mL
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Gereken adet
70·94 = 6 580 birim
Hacim
V = 6580/5000 = 1,316 ≈ 1,3 mL
Cevap
V = 1,3 mL
6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 5,8 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
12·2000 = 24000 mcg/h
24000/60 = 400 mcg/min
Kilogram başına
D = 400/69 = 5,797 ≈ 5,8 mcg/kg/min
Cevap
D = 5,8 mcg/kg/min
7.Farmakoloji
Cevap: B · Osteoporoz
Cevap neden bu
Uzun süreli kortikosteroidler kemik yapımını azaltır ve kırık riskini artırır. Ayrıca kilo artışına, yüksek kan şekerine, hipertansiyona ve daha yüksek enfeksiyon riskine yol açar.
Cevap
B · Osteoporoz
8.Farmakoloji
Cevap: D · Liver toxicity
Cevap neden bu
Valproate can cause serious hepatotoxicity, especially in young children and early in treatment. Liver function tests are checked, and the drug may need to be stopped; pancreatitis is another serious risk.