Klinik Farmakokinetik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz: mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı: sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi: kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu: ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı: mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon: mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz: mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler: 1 mg = 1000 mcg

2Alıştırma soruları

1.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 120 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 120 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 3 h

CL = L/h

2.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 4 sa. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 4 hC_peak = 10 mg/LC_trough = 1 mg/L

τ = h

3.Farmasötik hesaplamalarOrta

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,69 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10000,69 mg

V = mL

4.Farmasötik hesaplamalarZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %20’lük bir stoktan ve saf sudan 100 mL %5’lik chlorhexidine hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

20%0%5%100 mL

V = mL

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeriyor. Order 3 ünite/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

100 birim/250 mL3 birim/h

R = mL/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 10 mL/h hızla gidiyor. Hasta 109 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

250 mg/250 mL10 mL/h109 kg

D = mcg/kg/min

7.FarmakolojiOrta

Varfarin nasıl etki eder?

ATrombini doğrudan baskılayarak
BCOX-1'in geri dönüşsüz inhibisyonu yoluyla trombosit kümelenmesini engelleyerek
CK vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek
DAntitrombini aktive ederek

8.FarmakolojiZor

A patient on long-term lithium passes large amounts of dilute urine and is always thirsty. What is the most likely explanation?

ALithium increases ADH release from the pituitary
BLithium blocks the kidney's response to ADH (nephrogenic diabetes insipidus)
CLithium causes type 1 diabetes by destroying the pancreatic beta cells
DThe patient is drinking too much and lithium is unrelated

3Çözeltiler

1.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 4,621 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 120/6 = 20 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·20 = 4,621 L/h

Cevap

CL = 4,621 L/h

2.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 13,3 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/4 = 0,1733 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(10/1)/0,1733 = 2,303/0,1733 = 13,29 ≈ 13,3 h

Cevap

τ = 13,3 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

3.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,69 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,69/1 = 0,69 mL

Cevap

V = 0,69 mL

4.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 75 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

20%: 5 − 0 = 5 pay

0%: 20 − 5 = 15 pay

toplam: 20 pay

Su

V = 100·15/20 = 75 mL

Cevap

V = 75 mL

Kontrol: 25 mL %20 çözelti 5 g ilaç içerir, bu da 100 mL’nin %5’üdür.

5.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 7,5 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

100/250 = 0,4 birim/mL

Pompa hızı

R = 3/0,4 = 7,5 mL/h

Cevap

R = 7,5 mL/h

6.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 1,5 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250 000/250 = 1000 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

10·1000 = 10000 mcg/h

10000/60 = 166,7 mcg/min

Kilogram başına

D = 166,7/109 = 1,529 ≈ 1,5 mcg/kg/min

Cevap

D = 1,5 mcg/kg/min

7.Farmakoloji

Cevap: C · K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek

Cevap neden bu

Varfarin K vitamini epoksit redüktazı baskılayarak II, VII, IX ve X faktörlerinin sentezini azaltır. INR ile izlenir ve K vitaminiyle geri çevrilir.

Cevap

C · K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin sentezini engelleyerek

8.Farmakoloji

Cevap: B · Lithium blocks the kidney's response to ADH (nephrogenic diabetes insipidus)

Cevap neden bu

Lithium interferes with ADH action in the collecting duct, causing polyuria and polydipsia. Dehydration from this can raise lithium levels further, so fluid balance matters.

Cevap

B · Lithium blocks the kidney's response to ADH (nephrogenic diabetes insipidus)

ExamProblems · examproblems.com/courses/clinical-pharmacokinetics